«Binance» (kripto birjasi) asoschisi Changpeng Chjao (CZ) Satoshining Bitkoini va boshqa uzoq vaqt harakatsiz turgan, kvant texnologiyalariga zaif tokenlarni kelajakda tarmoq yangilanganidan so‘ng, agar ular o‘z holicha qolganda, muzlatish fikrini ilgari surdi. U bu masalani shaxsiy reja sifatida emas, balki hamjamiyat uchun savol sifatida o‘rtaga tashladi.
«Binance» (kripto birjasi) rahbari bu g‘oyani «Galaxy Brains» (podkast) orqali «Galaxy Research» (tadqiqot tashkiloti) boshlig‘i Aleks Torn bilan bo‘lishdi. Shundan so‘ng u ommaviy axborot vositalarida uning Satoshi Nakamotoning manzilini shaxsan o‘ziga bir yilga muzlatib qo‘yishi haqidagi xabarlarni rad etdi.
Satoshining Bitkoinini muzlatib qo‘yish yaxshi g‘oyami?
Bu mavzudagi bahslar mart oyida, «Google Quantum AI» (sunʼiy intellekt va kvant texnologiyalari tashkiloti) raqamli imzolar xavfsizligini buzish bo‘yicha tadqiqoti e’lon qilingach, yanada kuchaydi.
Ularning jamoasi taxminiga ko‘ra, bunday hujumni amalga oshirish uchun 500 000 dan kamroq kvant bit (kubit) yetarli bo‘ladi va bu jarayon bir necha daqiqa ichida amalga oshirilishi mumkin. Ularning natijalari oldingi taxminlardan ancha pastdir.
Asosiy xavf oshkor bo‘lgan kalitlarda. Kvant kompyuter yordamida ochiq kalitdan maxfiy kalitni aniqlash, so‘ngra himoyalangan hamyonlarni bo‘shatib olish mumkin bo‘ladi.
Buning oldini olish uchun kvantga barqaror kriptografiyani joriy etish kerak, lekin bu jarayonni butun tarmoq bo‘ylab muvofiqlashtirish yillar talab qiladi.
Mart oyida barcha mavjud Bitkoinlarning uchdan biridan ko‘prog‘i o‘z ochiq kalitini blokcheynda ochiqlagan edi. Natijada, ular kvant texnologiyasi yordamida o‘g‘irlanishi mumkin bo‘lgan manzillarda saqlanmoqda.
Satoshi Nakamoto 2009 va 2010-yillarda taxminan 1,1 million Bitkoin qazib olgan. Bu qiymat tadqiqotchi Serxio Demian Lerner tomonidan aniqlangan Patoshi naqshiga asoslanadi.
Bitkoining hozirgi bozor narxi qariyb 63 244 AQSH dollariga teng. Bu zahira taxminan 70 milliard dollarga baholanadi.
Changpeng Chjao aslida nima dedi?
Chjao musodara qilish tarafdori emasligini va «Binance» (kripto birjasi) hech qanday harakat qilmasligini ta’kidladi. U, bu qarorni hamjamiyatga havola qilib, taxminan bir yillik muddat nega belgilanmasligi kerakligini so‘radi.
O‘sha muddatdan so‘ng zaif manzillarda qolgan tokenlar tarmoq tarmoqlanishi (fork) orqali bloklanadi.
CZ ta’kidladi: uni Satoshining manzilini shaxsan o‘zi bloklaydi deb tushunganlar adashadi. U, shuningdek, muammoli tomonni ko‘rsatdi – Satoshining hamyonlarini boshqa erta maynerlarning hamyonlaridan ajratish juda murakkab.
Chjao ilgari ham kvant xavfi borasida vazminlikka chaqirgan.
Uning qarashlari Jeymson Lopp va yana besh nafar tadqiqotchi tomonidan ishlab chiqilgan BIP-361 (Bitkoin taklifi loyihasi) konsepsiyasiga mos keladi. Bu taklifga ko’ra, faollashganidan taxminan uch yil o‘tib, zaif manzillarga tokelar jo‘natilishi bloklanadi, keyin yana ikki yildan so‘ng eski imzolar haqiqiyligini yo‘qotadi.
Mualliflar tanlov muqobillarini aniq ifodalaydi. Kvant texnologiyalari orqali kimdir ochiq tokenlarni bosib olishi, yoki maynerlar bunday tokenlarni asta-sekin qaytarib olishi mumkin. Yoki tarmoq ularni butunlay bloklab qo‘yishi mumkin. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi – muammo hal etilishini talab qiladi.
Taklifda hatto Bitkoin yaratuvchisining yo‘qolgan tokenlar haqidagi fikriga ham havola qilinadi.
«Yo‘qolgan tokenlar hamma boshqalarning tokenlarini biroz qimmatroq qiladi. Uni hammaga atalgan hadya deb o‘ylang», – deya ta’kidlangan Satoshi Nakamotoning so‘zlari taklifda keltirilgan.
Uzoq vaqt harakatsiz turgan tokenlar boshqa yo‘nalishda ham bahsli. Noma’lum da’vogar va ikki «Wyoming» (kompaniyalar uyushmasi) kompaniyasi Nyu-Yorkdagi tashlab ketilgan mulk bo‘yicha sud ishida da’vo bildirmoqda.
Ular 39 069 harakatsiz manzillarning, jumladan Satoshi tokenlarining o‘zlariga tegishli deb tan olinishini istashmoqda. «Galaxy» (kripto tahlil tashkiloti) tadqiqotchisi Torn tomonidan tayyorlangan hisobotda esa bunday da’vo muvaffaqiyatga erishishi ehtimoli past deb baholangan.
Majburan bloklash baribir Bitkoin asosiy qoidalaridan birini buzadi: hech kim boshqa odamning tokenini olib qoʻyishi mumkin emas. Ko‘pchilik uchun bu musodara sifatida qabul qilinadi.
Chjao mukammal yechim yo‘qligini aytdi. U, mutlaqo hech qanday chorani ko‘rmaslik eng salbiy natijaga olib kelishi mumkinligidan ogohlantirdi. Kriptosohada vaqt – bu nafaqat pul, balki ishonch hamdir.
