Maykl Seylor «Bitkoin» (kriptovalyuta) dasturchilarini BIP 110 ni rad etishga chaqirmoqda. Uning fikriga ko‘ra, bu reja haqiqiy muammoni yanada xavfliroq yo‘l bilan hal qilishi mumkin.
«MicroStrategy» (korporatsiya) rahbari Maykl Seylor «X» ijtimoiy tarmog‘ida o‘zining tanqidiy fikrlarini yozib qoldirdi. U «Bitkoin»ni yaxshilash bo‘yicha taklif 110 (BIP 110) deb nomlangan «Reduced Data Temporary Softfork» (Ma’lumotlarni qisqartiruvchi vaqtinchalik yumshoq fork) protokolning betarafligini vaqtinchalik va ko‘proq ramziy yutuqqa almashtiradi, deb hisoblaydi.
BIP oddiygina «Bitkoin»ning asosiy qoidalariga o‘zgartirish kiritish bo‘yicha rasmiy taklifdir. Ushbu taklif esa blokcheynda ma’lumot saqlashni qisqartirish maqsadida ayrim tranzaksiyalar qanday tuzilishini qisqa muddatga cheklaydi.
«Bitkoin»ning umumiy maqsadi, boshqa yechim
Maykl Seylor mualliflarning maqsadlarini qo‘llab-quvvatlashini aytmoqda. U tugun (node) operatorlarini keraksiz xarajatlardan himoya qilishni, to‘lovlarni hamyonbop saqlashni va «Bitkoin»ning oddiy ma’lumot saqlash tizimiga aylanishini emas, balki ishonchli pul birligi bo‘lishini xohlashi bildirib o‘tgan.
Biroq, u ta’kidlaydiki, yettita konsensus chegaralari haqiqiy va to‘lov amalga oshirilgan tranzaksiyalarni faqat ularga nisbatan noxush mazmundaligi uchun jazolaydi. Taklif skript o‘lchamlariga cheklovlar qo‘yadi, «Taproot» boshqaruv bloklarini chegaralaydi va aniqlanmagan «witness» versiyalarini ishlatishni taqiqlaydi.
Maykl Seylor bu o‘zgarishlarni hech kim aniq hisoblab chiqmagan xarajat uchun qattiq tarzda joriy etilgan vosita deb ataydi.
Reja bu yil iyun oyida BIP 3 doirasida «Tugallandi» («Complete») maqomiga erishdi. Bu belgining o‘zi muallif tayyorligini anglatadi, lekin jamoaning umumiy rozi ekanligini bildirmaydi. Taklif faol bo‘lgunga qadar yaratilgan ishlatilmagan chiqarishlarni saqlab qoladi. Maykl Seylor buni muhim, ammo yetarli emas deb baholaydi.
Uning pozitsiyasi «Blockstream» (kompaniya) asoschisi Adam Bekning BIP 110 bo‘yicha og‘ir tanqidi bilan hamohangdir. Adam Bek bu tashabbus majburiy signal joriy etilgandan bir necha haftada to‘xtab qolishini bashorat qilgan.
«Bitkoin»ni yangilash yo‘llari xavf ostida
Maykl Seylor eng keskin ogohlantirishini «Bitkoin»ning kelajakdagi imkoniyatlariga qaratmoqda. «Bitkoin» kodi ayrim texnik imkoniyatlarni zahirada saqlaydi. Bu, kelajakda ishlaydigan tizimlarni buzmasdan yangilanish imkonini beradi. BIP 110 ana shu zaxira variantlaridan bir qismini, jumladan, «BitVM»ga (ilmiy loyiha, ishonchli vositachisiz murakkab shartnomalar tuzish usuli) bog‘langanlarini ham yopib qo‘yadi.
Tashabbus, shuningdek, ayrim tranzaksiya tuzilmalarining murakkablik darajasini cheklaydi. Natijada, murakkab sozlashlarni amalga oshirish imkoniyati qisqaradi.
Maykl Seylor asosiy noroziligi shundaki, ushbu yettita o‘zgarish bitta to‘plam sifatida taqdim etilgan. Ya’ni, qo‘llab-quvvatlovchilar eng ko‘p kelishilgan kichik qoida uchun ovoz berishni istasalar ham, qabul qilinishi mumkin bo‘lmagan yana olti qoidaga majburan rozi bo‘lishlari kerak bo‘ladi.
Maykl Seylor ilgari ham protokoldagi og‘ishlar haqida xavotir bildirgan, va jiddiy o‘zgartirishlarni muammo uchun kutilgan natijadan ko‘ra katta xavf deb baholagan.
Betaraflik ijtimoiy bosimdan ustun
Maykl Seylor yakunida shunday yozadi:
“Bitkoin”ga tozalik qahramonlari emas, betaraflik himoyachilari kerak”, — deb yozadi Maykl Seylor yakunida.
Taklifning maynerlar uchun 55 foizli signal berish chegarasi odatdagi BIP 9 tartibidagi 95 foizlik miqdordan ancha past. Maykl Seylor shu sababli tashvishda — bu yondashuv bahsli o‘zgarishni osonlashtiradi va standart muvaffaqiyatsizlik holatini yo‘qotadi. Yakunda, bir yilga yaqin vaqt davom etadigan joriy etish oynasi bor. Agar yetarli qo‘llab-quvvatlovchilar paydo bo‘lmasa, yangi EXPIRED (muddati tugagan) holatiga o‘tadi va taklif to‘xtaydi.
U to‘lov tariflari va ixtiyoriy ko‘rsatmalar siyosatini afzal ko‘radi. Mazkur usullar blok joyini maqsadga qarab emas, balki adolatli ravishda taqsimlashga asoslanadi. Bu qarash Maykl Seylorning «Bitkoin»ga doir keng qamrovli optimistik prognozi bilan hamohangdir. U o‘z ishonchini «Bitkoin»ning qat’iy cheklangan hajmi va institutsional jozibasiga asoslaydi. Bu, uning korporativ qabul qilish haqidagi nazariyasida ham keltirib o‘tilgan.
BIP 110 joriy etilishi uchun yetarli qo‘llab-quvvatlovchi to‘planadimi, hozircha aniq emas. Tanqidchilar, jumladan, «Euro Pacific Capital» (moliyaviy kompaniya) rahbari Piter Schiff kabi shaxslar esa «Bitkoin»ning asosiy tamoyillariga mutlaqo boshqa nuqtai nazardan hujum qilmoqda.
Hozirgi paytda bahs dasturchilarni ikkiga bo‘lmoqda: ayrimlar texnik cheklovlarni himoya qiladi, boshqalar esa BIP 110 ni protokol chegarasidan o‘tgan harakat deb hisoblaydi. Dasturchilar oldida tanlov: o‘lchash mumkin bo‘lgan yechimlarni tanlash yoki Maykl Seylor xavfli presedent deb baholagan to‘plangan cheklovni qabul qilish. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi shu kabi mas’ul tanlovga bog‘liq.
