Sam Bankman-Friedning imperiyasini shakllantirgan xuddi o‘sha sarmoya tikishlari endi juda erta sotishning namunasiga aylandi.
«FTX» (kriptovalyuta birjasi) bankrotligi bo‘yicha huquqlarni boshqarayotgan tashkilot qarzdorlarni tezroq qoplash uchun sarmoyalarini sotishga majbur bo‘ldi. Natijada, ular avvalgi ishtirok etgan dastlabki loyihalarni juda arzon narxlarda sotib yubordi. Bu kompaniyalar keyinchalik «Sunʼiy intellekt» va moliyaviy texnologiyalar (fintex) sohasida eng qimmatbaho nomlarga aylandi.
«U odam mijozlarining pullari bilan savdo qilishni yaxshi bilardi, biroq vaqti yetishmadi», — deya hazil qildi bir foydalanuvchi X ijtimoiy tarmog‘ida.
Cursor ulushi dastlabki qiymatda sotildi
«Alameda Research» (sarmoyaviy kompaniya) 2022-yildagi boshlang‘ich sarmoya bosqichida «Anysphere» («Sunʼiy intellekt» asosidagi dasturlash vositasi Cursor ishlab chiqaruvchisi)ga 200 ming dollar sarmoya kiritdi.
Bu orqali ular taxminan firmaning 5% ulushini qo‘lga kiritdi, — deb yozadi «Forbes» (moliya-jurnalistika nashri) hisobotida.
2023-yilda, ushbu ulush arzimagan vosita, ya’ni e’tibor qaratilmagan dasturchilar uchun qulaylik deb hisoblanib, o‘zining dastlabki narxida sotib yuborildi.
Vaziyatning asl miqyosi bu hafta ayon bo‘ldi: «SpaceX» (raketa ishlab chiqaruvchi kompaniya) «Cursor»ni sotib olish bo‘yicha 60 milliard dollarlik barcha aksiyalar evaziga tuzilgan bitimga kelishdi. Bu kompaniya birinchi bor 2026-yil aprelida opsionni qo‘lga kiritgan edi.
Shu bahoda, ilgari tashlab yuborilgan 5% ulushning qiymati taxminan 3 milliard dollarni tashkil qiladi. Aslida, hech kim e’tibor bermay sotilgan ushbu ulush bugun kompaniyaning eng qimmat aktivlaridan sanaladi.
«Sam Bankman-Fried uchun qamoqdagi bedor tunlar yanada og‘irlashdi… 2022-yilda Alameda (FTX) Cursor’ga 200 ming dollar sarmoya kiritib, taxminan 4 million dollarlik bahoda 5 foizlik ulushni olgandi. FTX bankrotligi vaqtida butun ulush dastlabki narxida sotildi. Hozirda, ana shu 5% ulush narxi 3 milliard dollar, bu 15 000 barobar o‘sish demakdir», dedi Jon LeFevr.
Bizning X ijtimoiy tarmog‘imizga a’zo bo‘ling, eng so‘nggi yangiliklardan boxabar bo‘ling
«Anthropic» Pishaygan Afsusni Yuzaga Keltirdi
2021-yilda «FTX» (kriptovalyuta birjasi) «Anthropic» («Sunʼiy intellekt» laboratoriyasi)ga taxminan 500 million dollar sarmoya kiritdi. Bu ChatGPT hali mavjud bo‘lmagan vaqtda sunʼiy intellekt laboratoriyasiga qilingan eng yirik xususiy investitsiyalardan biri edi.
Bu sarmoya natijasida «FTX» kompaniyada, «OpenAI» (sunʼiy intellekt tashkiloti)ning sobiq xodimlari Dario va Daniela Amodei tomonidan yaratilgan jamoada, taxminan 8 foizlik ulushga ega bo‘ldi.
Sud qaroriga ko‘ra, ushbu ulush 2024-yilda ikki bosqichda sotildi:
- 2024-yil mart oyida institutsional xaridorlar guruhi uchun taxminan 884 million dollarga va
- iyun oyida yana 452 million dollarga. Umumiy qiymati 1,3 milliard dollarni tashkil etdi.
“Anthropic” (sunʼiy intellekt laboratoriyasi) o‘z maʼlumotlariga ko‘ra, so‘nggi moliyalashtirish bosqichida 30 milliard dollarlik jalb qilindi va kompaniya umumiy bahosi 380 milliard dollarga yetdi.
Endilikda, o‘sha 8% ulush qiymati 30 milliard dollardan oshadi. Bu borada «BeInCrypto» (kriptovalyuta yangiliklari sayti) yonishidan «Bankman-Fried qamoqda ekan, yirik mo‘ljaldagi foydadan quruq qoldi», deb xabar qilgan edi.
«U barcha sarmoyalarni endigina 29 yoshida, 32 milliard dollarlik birjani boshqargan holda amalga oshirgan… Lekin mulkni ushlab turishga sud ruxsat bermadi. Nimani xohlasangiz ayting, u odamda ko‘z bor edi», — dedi sarmoyador Sjuul X ijtimoiy tarmog‘ida.
Baribir, bu mablag‘lar qarz egalari uchun to‘liq qoplashga xizmat qilib, muhim yordam berdi.
Biroq, savdo narxi va hozirgi bahosi o‘rtasidagi deyarli 23 baravar farq bozordagi tezkor sotuving muammolaridan eng yirik belgi bo‘ldi.
«Robinhood», «Solana», «Sui» – Ro‘yxat Davomini Tashkil Etdi
Aynan shunday vaziyat Sam Bankman-Friedning boshqa majburan sotilgan aktivlarida ham takrorlandi.
«Emergent Fidelity Technologies» (finans tashkiloti), Bankman-Fried nazorat qilgan Antiguaning ro‘yxatidan o‘tgan kompaniyasi, 2022-yil «Robinhood» (qimmatli qog‘ozlar savdo ilovasi)da 648 million dollarga 7,6% ulush sotib oldi.
Kompaniya qulagach, AQSh prokuraturasi aksiyalarni hibsga oldi va 2023-yilda «AQSh Marshallar xizmati» (davlat organi) ulardan 55,3 millionini har bir dona uchun 10,96 dollarga «Robinhood» kompaniyasiga qayta sotdi. Bitim qiymati 605,7 million dollar bo‘ldi.
Hozir, «Robinhood» (qimmatli qog‘ozlar savdo ilovasi) qiymati 87 milliard dollardan ortiq baholanishi natijasida, o‘sha ulush 5 milliard dollardan ham qimmatga aylandi.
Solana (SOL) haqidagi mavzu, ayniqsa, «Alameda» investitsiya kompaniyasi (tashkilot) ushbu tokenning dastlabki yirik qo‘llab-quvvatlovchilaridan biri bo‘lgani sababli, dolzarbdir.
Sudyada tasdiqlangan tartib asosida, 2024-yilda kompaniyaning mulki taxminan 30 million miqdordagi qulflangan SOLlarni har birini qariyb 64 dollardan sotdi. Yirik xaridorlar orasida «Galaxy Digital» investitsiya kompaniyasi va «Pantera Capital» investitsiya tashkiloti ham bor edi.
Keyinchalik SOL tokeni 2025-yil boshida 293 dollarga yaqin maksimum narxga yetdi. Hozirda esa taxminan 74 dollarga tushib ketgan. Shunday qilib, o‘shanda arzon narxlarda sotilgan Solana tokenlari aynan 2025 yilning eng yuqori narxiga nisbatan qimmatga tushgandek ko‘rinadi, hozirgi narx esa bunday taassurot bermaydi.
Bundan tashqari, 2023-yildagi alohida kelishuvda «Mysten Labs» texnologik tashkiloti FTX birjasining Sui (SUI) loyihasidagi ulushini va token warranti huquqlarini taxminan 96 million dollarga qayta sotib oldi. Bu miqdor bir yil avval birja tomonidan to‘langan qariyb 101 million dollarga juda yaqin.
Ushbu sotuvlar jamlanib, tezda moliyaviy muammolarga duch kelgan va aldangan mijozlarga qarzlarni tezda so‘ndirish uchun majburiy savdolar qilgan fondning dastlabki muvaffaqiyatli loyihalardagi ulushlarini namoyon etmoqda.
«Sam Bankman-Frid – har doirning eng zo‘r investori… Agar u hozir qamoqda bo‘lmasdan, butun ulushlarini saqlab qolganida, u taxminan 100 milliard dollarga boy bo‘lar edi… U dunyodagi eng boy 20 kishilik ro‘yxatga kirgan bo‘lar edi», — deya ta’kidladi «Henry Intelligent Machines PBC» sunʼiy intellekt tashkiloti asoschisi va bosh direktori Aleks Finn ijtimoiy tarmog’i.
Ushbu mulkni boshqarayotgan, tajribali islohotchi Jon Jay Rey III sudi belgilagan muddatlarda pulga ehtiyoj sezdi; investorlar fondi kabi uzoq kutish imkoniyati yo‘q edi.
Tokenlar arzon sotildimi yoki oddiygina kutish imkoni bo‘lmadimi – bu har bir yangi moliyaviy jalb qilish va o‘tmishda egalik qilingan aktivlarning sotilishi bilan yanada muhokama qilinadigan masalaga aylanmoqda.
