Garchi «Strategy» kompaniyasi (Bitkoin g’aznachilik kompaniyasi) hali ham «Nasdaq 100» indeksi (AQSh fond birjasi indeksi) tarkibida qolayotgan bo‘lsa-da, uning biznes modeli uzoq muddat davom etishi borasida xavotirlar kuchaymoqda. Yangi tahlillarga ko‘ra, aynan 2028-yil kompaniyaning kelajagi uchun hal qiluvchi yil bo‘lib qolmoqda.
Hozirda kompaniya shunchalik ko‘p miqdorda Bitkoin ushlab turibdiki, uning harakatlari butun bozorda sezilarli ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Uning sarmoyalari oddiy soxta yirik investor (kit)lar miqyosidan anchayin katta.
Tiger Research: “2028-yil – asl sinov yili”
«Tiger Research» (blokcheyn tadqiqot kompaniyasi) o‘z tahlilida «Strategy» kompaniyasining moliyaviy tuzilmasida eng xavfli yil sifatida 2028-ni ajratib ko‘rsatmoqda.
Hisobotda «Strategy» kompaniyasining kapitallarini jalb qilishda tub o‘zgarishlar bo‘lgani ta’kidlangan. 2023-yilgacha kompaniya, asosan, naqd pullar va kichik konvertatsiya qilinadigan qarzlarni ishlatib, Bitkoin zaxiralarini 100 000 dan sal ortiqroq darajada ushlab kelardi. Lekin 2024 yildan kompaniya sarmoya jalb qilish hajmini ancha oshirib, afzal aksiyalar, ATM dasturlari va yirik konvertatsiya qilinadigan takliflarni birlashtirdi. Shunda Bitkoin narxining oshishi yangi ko‘proq sotib olish imkoniyatlarini yaratishga olib keldi, natijada o‘zaro bog‘langan harakatlar mexanizmi yuzaga keldi.
Asosiy muammo: ushbu konvertatsiya qilinadigan obligatsiyalar bo‘yicha chaqirib olish opsiyalari aynan 2028-yilda to‘planadi va taxminan 6,4 milliard dollarlik to‘lov bosimi yuzaga keladi. Sarmoyadorlar muddatdan oldin mablag‘larini qaytarib olish huquqiga ega bo‘ladi va kompaniya buni rad eta olmaydi.
Naqd pul oqimi yo‘q, xavfsizlik kafolati ham mavjud emas
«Tiger Research» asosiy muammoga urg‘u beradi: «Strategy» kompaniyasi jalb qilgan kapitalning deyarli barchasini Bitkoin sotib olishga yo‘naltirgan, naqd pul oqimini ta’minlaydigan real mahsuldor aktivlarga emas.
«Agar mablag‘lar mahsuldor aktivlarga sarflanganda edi, kompaniyaning qarzlarini qaytarish uchun tabiiy manba bo‘lardi», — deyiladi hisobotda. «Bitkoin to‘plashga urg‘u berilgani sabab, mablag‘larni sahovatli qaytarish uchun yetarli naqd pul yo‘q».
Agar 2028-yilda qayta moliyalashtirish imkoniyati bo‘lmasa, «Strategy» kompaniyasi 71 000 ga yaqin Bitkoinni 90 000 dollardan sotishga majbur bo‘ladi. Bu kungi savdo hajmining 20-30 foiziga teng bo‘lib, butun bozorda narxlarning tubdan tushishiga sabab bo‘lishi mumkin.
Bankrotlik chegarasi oshmoqda
Kompaniyaning bankrotlikka uchrash xavfli narxi 2025-yilda 23 000 dollar deb belgilangan, ya’ni narx 73 foizga pasayishi talab qilinadi. Biroq, bu daraja doim ko‘tarilib bormoqda: 2023-yilda 12 000 dollar edi, 2024-yilda esa 18 000 dollarga yetdi. Sababi — qarzlar tezroq o‘sib, Bitkoin zaxirasidan oshib ketdi.
«Oddiy holatlarda kompaniyaning tuzilma xavfi past. Biroq 2028-yilda bu xavf juda yuqori darajada to‘planadi», — deya ogohlantiradi «Tiger Research». «Agar moliyalashtirish imkoni bo‘lmasa, butun Bitkoin bozoriga ta’sir qiladigan kuchli sotuv bosimi paydo bo‘lishi mumkin».
Hisobot shuni ham ta’kidlaydi: raqamli aktivlarni boshqaruvchi yangi g‘aznachilik kompaniyalarida xatar yana ham balandroq. Chunki ularda «Strategy» kompaniyasining 2022-yildagi pasayishdan omon qolib, yaratilgan xavfsizlik mexanizmlari yo‘q.
Nasdaq 100 indeksi shubhalarga qaramay o‘z pozitsiyasini saqlab qolmoqda
Ayni paytda «Strategy» kompaniyasi indeks muntazam ravishda ko‘rib chiqilganda, «Nasdaq 100» ro‘yxatidan chiqarib yuborilishdan omon qoldi — bu haqda o‘tgan hafta oxirida e’lon qilindi. Biroq, dunyodagi yirik indeks yetkazib beruvchi «MSCI» (moliyaviy tahlil kompaniyasi) yanvar oyida «Strategy» kompaniyasining indeksdagi mavjudligini ko‘rib chiqishi rejalashtirilgan. Ba’zi bozor tahlilchilarining ta’kidlashicha, kompaniyaning Bitkoin sotib olib, ushlab turish modeli texnologik kompaniyadan ko‘ra sarmoyaviy fondga o‘xshaydi.
«Strategy» korporativ Bitkoin g‘aznachilik modelini 2020-yilda boshlagan, va bu butun dunyo bo‘ylab ko‘plab taqlidchilarning paydo bo‘lishiga olib keldi. Biroq, Bitkoin narxi tebranishi kompaniya aksiyalar narxlarida kuchli o‘zgarishlar keltirib chiqarmoqda — oxirgi uch oyda «Strategy» kompaniyasining ulushi 47 foizga arzonlashgan. Endilikda, bu qarzlar bilan kuchaytirilgan strategiya o‘z zimmasidagi katta majburiyatlarni bardavom ko‘tara oladimi, degan savollar yanada kuchaymoqda.
