Aksariyat odamlar ISO 20022 haqida eshitmagan. Bu butun dunyo miqyosidagi moliyaviy tashkilotlar o‘zaro to‘lov ma’lumotlarini qanday yuborishini belgilovchi standartdir. Birinchi marta 2004-yilda joriy etilgan bu standart, banklar o‘nlab yillar davomida foydalangan eski xabar almashish shakllarini almashtirishni maqsad qilgan.
Avvalgi tizimlarda ko‘pincha matn uchun bo‘sh joylar ishlatilgan. Bu esa to‘lov tafsilotlarini ko‘pincha qo‘lda tushuntirishga olib kelgan. Natijada, xatoliklar va to‘lovlardagi kechikish xavfi ortgan.
ISO 20022 bu holatni o‘zgartiradi. Uning yordamida ma’lumotlar aniq belgilangan va mashina o‘qiy oladigan shaklda uzatiladi. Har bir ma’lumot – ism, manzil, operatsiya tafsilotlari – doimiy ko‘rinishda bo‘ladi. Bu tizimlarga to‘lovlarni avtomatik tarzda, kamroq xatolik va inson aralashuvisiz qayta ishlash imkonini beradi.
Haqiqiy oqibatlarga olib keladigan o‘tish jarayoni
O‘zgarishlar allaqachon boshlangan. 2025-yil 22-noyabrda «SWIFT» xalqaro moliyaviy tashkiloti 1970-yillardan buyon ishlatilgan eski MT to‘lov xabarlarini bekor qildi.
Biroq, bu o‘tish davri hali to‘liq yakunlanmagan.
2026-yil 14-noyabrdan e’tiboran, «SWIFT» tashkiloti tarkibida noaniq manzil ma’lumotlari bo‘lgan to‘lov xabarlarini qaytarib yuboradi. Amaliyotda bu shuni anglatadiki, banklar yangi formatga to‘liq o‘tishi kerak. Aks holda, to‘lovda muammolar yuzaga kelishi mumkin.
O‘zgarishga sust munosabat bildirgan tashkilotlar quyidagilarga duch kelishi mumkin:
- To‘lovlar rad etilishi yoki kechikishi
- Jarayonlarni qo‘lda tuzatish sabab operatsion xarajatlarning oshishi
- Qonunchilik organlaridan yuqori darajadagi nazorat
Dunyo miqyosidagi to‘lov tizimlaridagi kengayib borayotgan o‘zgarishlar
ISO 20022 moliyaviy infratuzilmaning yanada rivojlanishida muhim qism hisoblanadi.
«SWIFT» tashkiloti ma’lumotlar bir xil shaklda yuborilishini ta’minlasa, moliyaviy tashkilotlar to‘lovlarni tezroq va osonroq amalga oshirish imkoniga ega bo‘ladi. Bu esa zamonaviy texnologiyalar, jumladan, blokcheyn texnologiyasiga asoslangan hisob-kitob tarmoqlari bilan bog‘lanishni osonlashtiradi. Ular ham aniq va sifatli ma’lumotlardan foydalanadi.
Agar tashkilotlar ISO 20022 standartini shunchaki bajarilishi kerak bo‘lgan talab deb hisoblashsa, ular orqada qolishi mumkin. Yangi, boyroq ma’lumotlardan samarali foydalanib, faoliyatini zamonaviylashtirgan banklar esa unumdorlik va kengayish bo‘yicha afzalliklarga ega bo‘ladi.
