«SWIFT» (moliyaviy soha uchun global tezkor xabar almashish tizimi, xalqaro tashkilot) 200 dan ortiq mamlakatdagi 11 000 dan ziyod moliyaviy muassasani bog‘lovchi asosiy aloqador tizim bo‘lib, o‘zining blokcheyn asosidagi umumiy elektron kitob tizimi endi birinchi MVP (minimal ishlaydigan mahsulot) bosqichiga o‘tganligini tasdiqladi.
Dizayn bosqichi dunyo miqyosidagi banklar ishtirokida yakunlangach, ushbu tarmoq joriy yilda haqiqiy bitimlar o‘tkazishga tayyorgarlik ko‘rmoqda.
SWIFT’ning blokcheyn asosidagi kitobi aslida qanday ishlaydi
Umumiy kitob – bu ommaviy blokcheyn emas va uning o‘ziga xos kriptovalyutasi yo‘q. Tizim «ConsenSys» (dasturiy platforma va texnologik kompaniya) tomonidan yaratilgan «Linea» (Efirium blokcheyn tarmog‘i uchun Layer-2) asosida, faqat ruxsat etilgan ishtirokchilar faoliyat yurita oladigan infratuzilma shaklida bor.
Ushbu umumiy daftar (kitob) moliyaviy tashkilotlar o‘rtasidagi bitimlarni saqlaydi, tartiblaydi va tasdiqlaydi. Bu jarayon aqlli shartnomalardan foydalanish asosida amalga oshadi. Natijada tokenlashtirilgan depozitlar, huquqiy tartibga solingan barqaror tokenlar (stablecoinlar) va markaziy bank raqamli valyutalari moliyaviy muassasalar o‘rtasida istalgan paytda, kecha-yu kunduz erkin harakatlana oladi.
Bu yechadigan muammo
An’anaviy xalqaro to‘lovlar biznes soati chegarasida ishlovchi, bir nechta oraliq qurilmalar orqali o‘tadigan va hisob-kitob masalalari ko‘p bo‘lgan vakolatli banklar tarmog‘iga tayanadi.
«SWIFT»ning umumiy kitobi xabar almashish va to‘lovni bitta bosqichda birlashtirib, butun jarayonni qisqartiradi. Shu bilan banklar to‘lovlarni tezroq amalga oshiradi, mablag‘larning mavjudligi ustidan aniq nazorat o‘rnatadi va hisob-kitob ishlarini ancha soddalashtiradi.
Dizayn bosqichida 30 dan oshiq xalqaro banklar, jumladan «JPMorgan» (bank sektori uchun tashkilot), «HSBC» (xalqaro bank), «BNP Paribas» (moliyaviy tashkilot), «Deutsche Bank» (bank), va «Bank of America» (bank tashkiloti) ishtirok etdi.
Ularning fikr va takliflari umumiy kitob (ledger) funksional imkoniyatlari, boshqaruv modeli va kelajakdagi rivojlanish rejasini shakllantirishda muhim rol o‘ynadi.
Nima bo‘ladi endi
MVP (minimal ishlaydigan mahsulot) 2024 yilda haqiqiy operatsiyalarni boshlashi rejalashtirilmoqda. «SWIFT» umumiy kitob tizimini mavjud xabar almashish infratuzilmasiga o‘rinbosar sifatida emas, balki unga parallel ishlab turadigan qo‘shimcha tizim sifatida taklif qilmoqda. Shu tufayli moliyaviy muassasalar blokcheyn asosidagi to‘lovlar va hisob-kitoblarga oshib o‘tishi uchun ichki ish jarayonlari yoki qonunchilik talablarini to‘liq qayta ko‘rib chiqishlariga hojat qolmaydi.
Yiliga 183 trillion dollar hajmdagi xalqaro to‘lovlar bozori uchun bu o‘zgarishlarning ahamiyati juda katta.
