«Tether» kriptovalyuta kompaniyasi jahon bozorida eng faol oltin xaridorlaridan biriga aylandi. U hatto ba’zi markaziy banklarni ortda qoldirib, ayrim hollarda ular bilan raqobatlashmoqda.
«Tether» o’zining barqaror token (stablecoin) savdosidan tushgan daromadni bosqichma-bosqich tangib, katta miqdordagi oltinni jismoniy shaklda sotib olishga aylantirmoqda. Bu jarayon davlat miqyosida olib borilmoqda.
Markaziy banklar endi eng katta xaridor emas, chunki Tether steyblkoin daromadini davlat miqyosidagi oltinga aylantirmoqda
2025 yilning to‘rtinchi choragida «Tether» (kriptovalyuta kompaniyasi) o‘z zaxirasiga taxminan 27 tonna oltin qo’shganini ma’lum qilgan. Bu tezkor oltin yig‘ish sur’ati kompaniyani dunyodagi eng yirik xaridorlar qatoriga qo‘shdi.
To‘rtinchi chorakdagi oltin xaridlari uchinchi chorakdagiga deyarli teng bo‘ldi. Tahlilchilar buni 26 tonna atrofida deya baholashadi. Noyabr oxirida «BeInCrypto» (kripto axborot portali) hisobotiga ko‘ra, «Tether» barcha markaziy banklardan ko‘proq oltin sotib olib, 2025 yilda jami 116 tonna oltin jamg‘argan deya ko‘rsatilgan.
Markaziy banklarning yakuniy ma’lumotlari hali to‘liq taqdim etilmagan bo‘lsa-da, «Bitwise» kompaniyasining bosh investitsiya direktori Matt Hougan kompaniya chorak davomida dunyodagi eng faol uchta xaridor qatorida bo‘lishi mumkinligini ta’kidladi.
«Hozir to‘g‘ridan-to‘g‘ri savol: markaziy bank kim?» — deb yozdi Matt Hougan. «Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, 2025 yil uchinchi choragida «Tether» istalgan markaziy bankdan ko‘ra ko‘proq oltin sotib olgan. To‘rtinchi chorak yakuniy ma’lumotini kutyapmiz, biroq kompaniya eng kamida kuchli uchlikka kiradi», – deya u X ijtimoiy tarmog‘ida yozib qoldirgan.
Kompaniyaning bunday keng miqyosda xarid qilish faoliyati ayni paytda oltin narxi keskin oshib borayotgan davrga to‘g‘ri keldi. 2025 yilda spot oltin narxi yil boshidan beri 18% ga oshdi, jami o‘sish esa 64% ni tashkil etdi. Shu bilan birga, narx ketma-ket $3,000, $4,000 va $5,000 psixologik chegaralarini yengib o‘tdi.
Bugungi kunda «Tether» xarid qilgan oltin qiymati taxminan $4,4 milliard dollarni tashkil etmoqda. Bu kompaniyani allaqachon torayib borayotgan bozorda muhim talab manbaiga aylantirdi.
Biroq, suveren (davlat) xaridorlardan farqli ravishda, «Tether» oltin jamg‘arish siyosati pul-kredit siyosati yoki to‘lov balansiga bog‘liq emas.
Kompaniya o‘z savdolarini, asosan, AQSh dollari bilan tenglashtirilgan USDT barqaror tokenini (stablecoin) kafolatlashdan tushgan foyda hisobidan moliyalashtiradi. Bu mablag‘lar asosiy foyda manbai bo‘lmoqda. Masalan, AQSh davlat obligatsiyalariga (US Treasury) investitsiya qilinmoqda.
Bozorda taxminan $187 milliard miqdorida USDT (barqaror token) muomalada bo‘lib, undan olinayotgan daromad kompaniyaga aktiv yig‘ishda kuchli manba bo‘lib xizmat qiladi.
Barqaror kriptovalyuta chiqaruvchisidan davlat miqyosidagi oltin egasigacha
Shu tariqa, «Tether» o‘z faoliyatida bir nechta rolni birlashtirgan kompaniyaga aylandi:
- Barqaror token (stablecoin) chiqaruvchi sifatida;
- Aktivlarni boshqaruvchi tashkilot sifatida;
- Va tobora ortib borayotgan darajada — yirik oltin yig‘uvchi subyekt sifatida faoliyat yuritmoqda.
Kompaniyaning uchinchi chorak bo‘yicha hisobotida, sentabr oxiriga kelib u 12,9 milliard dollarlik oltin jamg‘argani ko‘rsatilgan. Bu o’sha vaqtda taxminan 104 tonnaga teng edi. Shunga qaramay, oltin kompaniya USDT’ni kafolatlovchi umumiy zaxiralarning atigi 7 foizini tashkil etadi. Katta ulushini esa AQSh obligatsiyalari egallaydi.
«Tether»ning oltin strategiyasi uning tokenlashtirilgan oltin mahsuloti — XAUT bilan chambarchas bog‘liq. Kompaniya ma’lumotiga ko‘ra, XAUT hozirda jahon oltin-kafolatli barqaror tokenlar bozorining 60 foizini egallagan. Bu bozor 2025 yilda taxminan $1,3 milliarddan $4 milliard dollardan oshdi.
2025 yil 31 dekabr holatiga ko‘ra, «Tether» XAUTni to‘liq 1:1 nisbatda kafolatlash uchun 520 089 troy unsiya oltin saqlamoqda. Ushbu zaxira Shveytsariya omborlarida, London Good Delivery (LDG) standartlari talablariga muvofiq, saqlanadi.
«Biz hozir shunday miqyosda faoliyat yurityapmizki, «Tether Gold Investment Fund» (sarmoya fondi) yirik davlatlarga tegishli oltin zaxiralari bilan bir qatorda turibdi. Bu esa aslida katta mas’uliyat», — dedi «Tether» bosh direktori Paolo Ardoino o‘z bayonotida.
Uning so‘zlariga ko‘ra, XAUT «pul tizimlariga ishonch pasayib borayotgan vaqtda noaniqlikni bartaraf etish» uchun yaratildi.
Taqqoslash uchun, Polsha markaziy banki (Markaziy bank) rasmiy sohada eng faol xaridor hisoblanadi. U to‘rtinchi chorakda yana 35 tonna oltin sotib olib, jami zaxirasini 550 tonnaga yetkazdi.
Endi esa xususiy kompaniya shunday miqyosda faoliyat yuritayotgani muhim o‘zgarishdan dalolat beradi. Barqaror tokenlar (stablecoin) hajmi ortib borar ekan, ular oltin uchun yangi, tarkibiy talab manbaiga aylanmoqda. Ular endi davlat bilan bir qatorda, hatto ba’zan ularning raqibiga ham aylandi. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi – shular endi barqaror tokenlar bilan bog‘liq bo‘lmoqda.
Bozor oldida turgan asosiy savol endi shunchaki «Tether» yana qancha oltin sotib oladi, degan gap emas. Endi asosiy e’tibor — raqamli dollarlarni chiqaruvchi xususiy kompaniyalar pul ishonchliligi qoidalarini mustaqil o‘rnatishni boshlaganda, bu nimaga olib keladi, degan savol atrofida. Faoliyat nafaqat yangiliklar, balki mas’uliyat bilan belgilanadi. Kriptosohada vaqt – bu nafaqat pul, balki ishonch.
