Prezident Donald Trampning hisoblari avgust oyida 517 ta qimmatli qog‘ozlar savdosini amalga oshirdi, umumiy qiymati 273 million dollargacha yetdi. U savdoning birini, o‘sha kompaniya faoliyatini qamrab olgan siyosatni imzolashidan ikki kun oldin amalga oshirgan.
Bu harakatni taqiqlovchi hech qanday qonun yo‘q. Hisobotda savdoning har biri faqat qiymat oraliqlarini ko‘rsatadi, shuning uchun aniq miqdorlar sirligicha qolmoqda.
Donald Trampning avgust oyida qilgan 5 ta eng muhim xaridlari qaysilar?
«CNBC» axborot agentligining ma’lumotiga ko‘ra, «Meta Platforms» (ijtimoiy tarmog‘i va internet kompaniyasi) eng yirik savdo bo‘lgan. 21-avgust kuni ushbu kompaniyaning aksiyalari 5 milliondan 25 million dollargacha miqdorda sotib olingan.
«SpaceX» (kosmik texnologiyalar kompaniyasi) bilan savdo uch kun oldin amalga oshirilgan. 18-avgust kuni hisoblar «SpaceX» kompaniyasining 1 milliondan 5 million dollargacha bo‘lgan majburiyat varaqalarini sotib oldi. Bu qimmatli qog‘ozlar yillik 5,35% daromad beradi va 2031-yil iyulgacha amal qiladi.
Ikki kundan so‘ng, ya’ni 20-avgustda Tramp 2030-yilgacha AQSHda yiliga 1 000 ta va undan ortiq startlar va qaytishlarni amalga oshirishga qaratilgan memorandum imzoladi. Unda «SpaceX» nomi aniq tilga olinmagan. Biroq, ushbu kompaniya hozirda ham «NASA» (kosmik agentlik) uchun parvozlar tashkil qiladi.
21-avgust kuni hisoblar yana «Netflix» (onlayn video servis), «Chevron» (energiya kompaniyasi) va «AT&T» (telekommunikatsiya kompaniyasi) aksiyalarini har biridan 1 milliondan 5 million dollargacha miqdorda sotib oldi.
Biroq, oy davomida faqat xarid qilinmagan. Avgustda jami kamida 44,2 million dollarlik xaridlar amalga oshirilgan. Savdolar esa kamida 30,1 million dollargacha bo‘lgan, shu jumladan «Advanced Micro Devices» (kompyuter texnologiyalari kompaniyasi, AMD) aksiyalarining 5 million dollargacha bo‘lgan qismi sotilgan.
Amaldagi prezident qanday qilib faol ravishda aksiyalar bilan savdo qilishi mumkin?
Prezidentdan aksiyalarini sotishni talab qiladigan aniq qonun yo‘q. Eng asosiy federal manfaatlar to‘qnashuvi to‘g‘risidagi qonun, davlat mansabdorlarini o‘z investitsiyasi ta’sir qiladigan qarorlardan chetlatishga majbur qilsa-da, prezidentni bundan mustasno qiladi.
Buning o‘rniga qonunchilik faqat ochiqlikni talab etadi. Prezident har bir savdosini federal etika qonuni asosida 45 kun ichida «Hukumat etika idorasi»ga (OGE – davlat idorasi) ma’lum qilishi shart.
Insayderlik asosida savdo qilish hamon noqonuniy. 2012-yilda qabul qilingan STOCK Act (Davlat axboroti asosida savdo qilishni taqiqlovchi qonun) prezidentni bevosita tilga oladi.
Moliyaviy aktivlar ustidan nazorat «ko‘r» trestga topshirilishi mumkin. Bunda aktivlarni egasi bilmaydigan mustaqil boshqaruvchi nazorat qiladi. «NPR» (Axborot-tahliliy tashkilot) ma’lumotiga ko‘ra, Lindon Jonsondan boshlab aksariyat prezidentlar bu usuldan foydalangan.
Biroq, Trampning hisoblari boshqa tartibda boshqariladi, ya’ni tashqi menejerlar prezidentning roziligisiz savdolarni amalga oshiradi. «Trump Tashkiloti» (kompaniya) matbuot kotibi bu tizimni may oyida tushuntirgan.
«Ular savdo ishlari haqida avvaldan xabardor qilinmaydi va investitsiya qarorlariga aralashmaydi», – deya «Axios» (Axborot platformasi) xabar bergan.
Avvalgi oylarda savdo yanada faollashgan. Iyun va iyul oylarida har oyda 1 000 dan ortiq savdolar bajarilgan. Iyul oyidagi bir hisobotda Tramp hisoblari «MicroStrategy» (analitik kompaniya) aksiyalarini sotib olganidan keyin narxi 83% ga ko‘tarilgan.
Xuddi shu vaqtning o‘zida, Tramp Kongress a’zolariga savdo qilishni taqiqlovchi qonunni qo‘llab-quvvatlagan, biroq bu taqiq prezidentning o‘ziga tatbiq etilmaydi.
