Amerika Qoʻshma Shtatlari Prezidenti Donald Tramp «Jahon Iqtisodiy Forumi» (xalqaro iqtisodiy tashkilot) Davosdagi nutqida AQSH Grenlandiyani muzokaralar yoʻli bilan zudlik bilan sotib olish niyatida ekanini aytdi. U, shuningdek, Amerika bu hududni kuch bilan emas, faqat muzokaralar orqali qoʻlga kiritishga harakat qilishini ham ta’kidladi.
Donald Tramp tashabbus faqat milliy xavfsizlik manfaatidan kelib chiqib amalga oshirilayotganini bildirdi va nodir yer elementlari – yerlarning minerallari – bu qarorga sabab emasligini aytdi.
Donald Tramp Grenlandiyani xavfsizlik uchun muhim hudud sifatida ko’rsatmoqda
Keng eʼtibor qaratilgan bu chiqishda Tramp «Jahon Iqtisodiy Forumi» yig‘ilishida o‘ziga xos va o‘rganilgan uslubda nutq so‘zladi. U nutqini qog‘ozsiz va oldindan tayyorlangan rejasiz, o‘z odatiga ko‘ra davom ettirdi.
Taxminan yigirmata daqiqadan keyin, Tramp forumning eng muhim mavzularidan biri – Grenlandiya hududi haqida gapirdi.
Grenlandiya va Daniyaga hurmatini bildirgach, Tramp Amerika Qoʻshma Shtatlari «NATO» (xalqaro harbiy-ijtimoiy tashkilot)dagi yagona ittifoqchi davlat sifatida Grenlandiya xavfsizligini toʻliq taʼminlay olishini aytdi.
«Bu muzni faqat Qoʻshma Shtatlar himoya qila oladi», — dedi u.
Shundan soʻng, u ushbu hududni sotib olish boʻyicha darhol muzokaralar oʻtkazishga chaqirdi va AQSH kuch ishlatmasligini yana bir bor takrorladi. Bu bayonot ilgari harbiy kuch variantini rad etmagani bilan farqlanadi va buning yangi yondashuv ekanini ko‘rsatdi.
«Biz dunyo xavfsizligi uchun bir bo‘lak muz xohlaymiz. Siz rozilik bersangiz, minnatdor bo‘lamiz. Qo‘llab-quvvatlasangiz, doimo esimizda tutamiz», — dedi u.
Donald Tramp shuningdek, nodir yer elementlariga umuman qiziqmasligini bildirdi. U mazkur taklif ortida faqat «strategik milliy va xalqaro xavfsizlik» maqsadlari turganini ta’kidladi.
Donald Tramp yadroviy urush va raketa imkoniyatlari haqida ham to‘xtaldi. U xalqaro siyosiy ziddiyatlar kuchayib borayotganini misol qilib keltirdi va bunday holatni shu paytgacha kuzatilmagan, o‘ta keskin deb ta’rifladi. U Rossiya va Xitoy davlatlaridan bo‘layotgan xavflarni tilga oldi.
Shuningdek, Donald Tramp «NATO» (xalqaro harbiy-ijtimoiy tashkilot)ga tanqidiy munosabatini yana bir bor aytdi. AQSH prezidenti agar 2022-yilda ham prezident bo‘lganida, Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishini to‘xtatgan bo‘lar edi, deb ta’kidladi. Shu bilan birga, 2020-yilgi saylovlarda o‘zi yutqazgan saylovlar adolatsiz bo‘lgani haqidagi fikrini ham takrorladi.
Donald Tramp yana bir necha boshqa muhim masalalarga to‘xtaldi.
Grenlandiya bo‘yicha kelishmovchilik kengroq tanqidga aylanmoqda
Seshanba kuni Kanada Bosh vaziri Mark Karni (hukumat rahbari) Trampning Grenlandiya masalasiga munosabatini keskin tanqid qilgan nutq so‘zladi.
Donald Tramp chorshanba kuni o‘z nutqida Karni tanqidiga bevosita javob berdi.
«Kanada Qo‘shma Shtatlar tufayli yashab keladi. Mark, bu gaplaringni aytishda esingda bo‘lsin», — dedi Tramp.
Shuningdek, Tramp o‘z boshqaruvi davrida AQSH tomonidan erishilgan natijalar haqida gapirish uchun imkoniyatdan foydalandi.
U nutqni AQSH iqtisodiyoti qanday kuchli bo‘lganini ta’kidlashdan boshladi va o‘z boshqaruvi bilan Bayden ma’muriyati davrini solishtirdi.
Keyin esa Yevropa siyosiy rahbariyatini tanqid qildi va uni «muvaffaqiyatsiz model» deb atadi. U migratsiya, byudjet va savdo tanqisligi hamda inflyatsiya kabi muammolarni misol qilib ko‘rsatdi.
Shuningdek, Tramp Venesuelani ham eslab o‘tdi. U Qo‘shma Shtatlar Nikolás Maduro (davlat rahbari)ni qo‘lga oldi va hukumat bilan neft bo‘yicha kelishuvlarga erishgani orqali Venesuelaga yordam berganini aytdi. Bundan tashqari, u Delci Rodrígez (hozirgi hukumat rahbari)ning hamkorligini yuqori baholadi.
«Venesuela yaqin olti oyda so‘nggi yigirma yildan ko‘ra ko‘proq daromad oladi», — dedi Tramp.
Donald Tramp so‘zining davomida energetika sohasi va neft iste’moliga toʻxtaldi hamda Yevropa hukumatlarini ekologik barqarorlikni bosh maqsad qilgani uchun tanqid qildi. U bu harakatni «yashil yangi aldov» deb atadi.
