Amerika Qo‘shma Shtatlari Prezidenti Donald Tramp seshanba kuni Venesuelaning «muvaqqat hokimiyati» 30 dan 50 million barrelgacha bo‘lgan miqdordagi neftni AQSHga topshirishini e’lon qildi. Bu voqea AQSH harbiylari Venesuela yetakchisi Nikolas Maduroni harbiy maxsus operatsiya davomida qo‘lga olganidan bir necha kun o‘tib yuz berdi.
Bu e’lon natijasida jamoatchilik orasida Venesuelaning yana qanday aktivlari AQSHga o‘tishi mumkinligi haqida taxminlar kuchaydi. Xususan, mamlakat oʻziga tegishli boʻlishi mumkin boʻlgan «Bitkoin» haqida ham taxminlar paydo bo‘ldi.
Neft musodara qilinishi vaziyatga yo’nalish beradi
Donald Tramp «Truth Social» ijtimoiy tarmog‘i sahifasida ushbu neft «bozor narxi»da sotilishini va barcha tushumlar «Amerika Qo‘shma Shtatlari Prezidenti sifatida men nazoratimda bo‘ladi», deb yozdi. Bir barrel uchun qariyb 56 dollar baholansa, bu bitimning umumiy qiymati taxminan 2,8 milliard dollarga yetishi mumkin.
«Oq uy» davlat organi juma kuni Oval ofisda «Exxon», «Chevron» va «ConocoPhillips» kompaniyalari rahbarlari bilan uchrashuv belgiladi. Muzokaralarda Venesuelaning neft sanoati muhokama qilinadi. Bu esa Vashington manfaatlari oddiy neft topshiruvi bilan cheklanib qolmasligini ko‘rsatadi. Venesuela dunyodagi eng katta tasdiqlangan xom neft zaxiralariga ega davlatdir.
Donald Tramp AQSH Energetika vaziri Kris Raytga ushbu rejani «darhol» amalga oshirishni buyurdi. Neft maxsus saqlash kemalari yordamida to‘g‘ridan-to‘g‘ri AQSH portlariga olib boriladi.
Bitkoin borasidagi taxminlar kuchaymoqda
Endi moddiy aktivlar Vashingtonga yo‘naltirilayotgan bir paytda, diqqat Venesuelaning ehtimoliy kriptovalyuta zaxirasiga qaratilgan. Ba’zi ma’lumotlarga ko‘ra, Maduro rejimi xalqaro sanksiyalardan qochish uchun yashirin «Bitkoin» zaxirasini jamg‘argan bo‘lishi mumkin.
Baholar juda farq qiladi. «Project Brazen» mustaqil tergov loyihasi, Venesuelada taxminan 60 milliard dollarlik «Bitkoin» borligini, ismi oshkor etilmagan manbalarga tayanib bildirgan. «Bitcointreasuries.net» axborot sayti esa bu miqdorni atigi 240 ta Bitkoin (taxminan 22 million dollar) deb baholaydi.
Bu taxminlarning ikkalasi ham blokcheyn asosidagi tahlil bilan tasdiqlanmagan. Hech bir jamoat hamyonlari ma’lum emas va saqlovchi tashkilotlar nomi ham e’lon qilinmagan.
Mutaxassislar ta’kidlaydiki, Venesuela global moliya bozorlaridan chetlatilgani sababli Bitkoinga qiziqishi mantiqan to‘g‘ri. Mamlakat o‘z tarixida foydasiz chiqqan «petro» tokeni kabi turli kriptovalyutalar bilan tajriba o‘tkazgani qayd etilgan.
Nima uchun Bitkoin boshqalardan farq qiladi
AQSH portlariga yo‘naltirilishi mumkin bo‘lgan neft tankerlaridan farqli, Bitkoinni jismoniy ushlab bo‘lmaydi. Kriptovalyutani musodara qilish uchun shaxsiy kalitlarga ega bo‘lish yoki AQSH yurisdiktsiyasidagi saqlovchilarning yordamiga erishish kerak bo‘ladi.
Venesuela sanksiya sharoitida AQSH yoki uning ittifoqchilariga oid saqlash xizmatlaridan foydalanmagan bo‘ladi. Nikolas Maduro atrofidagi yaqin odamlar Bitkoin zaxirasini turli hamyonlarga tarqatib joylashtirgan bo‘lishi mumkin, bu esa uni aniqlashni juda murakkablashtiradi.
Biroq, Bitkoinni musodara qilishni qiyinlashtiradigan xususiyatlari, uni ko‘chirishni ham juda osonlashtiradi. To’g‘ri ma’lumotga ega har kim o‘z Bitkoinini butun dunyo bo‘ylab qisqa fursatda yo‘naltira oladi. Oltin yoki neft bochkalaridan farqli, Bitkoin uchun faqat shaxsiy kalit yetarli. Agar AQSH huquq-tartibot idoralari Nikolas Maduro yoki uning tarafdorlaridan shaxsiy kalitlarni qo‘lga kiritsa, bir zumda milliardlab qiymatdagi kriptovalyuta musodara qilinishi mumkin.
Bu holat juda nozik vaziyat yaratadi. Aktivlar ya har tomonlama olib bo‘lmas darajada yashiringan bo‘lishi yoki juda tezda oson musodara qilinishi mumkin. Oraliq yechim yo‘q.
Strategik zahiralarning oqibatlari
Ushbu taxminlarni sobiq prezident Donald Tramp tomonidan e’lon qilingan «strategik Bitkoin zaxirasini» yaratish haqidagi farmon yanada dolzarb qiladi. Unda «soliq to‘lovchilar mablag‘i sarflanmaydi» deb tilga olingan. Ayrim tanqidchilar hukumat ushbu zaxirani qanday qilib sotib olmasdan to‘plashi mumkinligini so‘roq ostiga qo‘ygan.
Agar Venesuelaga tegishli hajmda Bitkoin bor bo‘lsa, uni musodara qilish nazariy jihatdan ushbu masalani yechishda yordam berishi mumkin. Lekin, prokuratura isbotlash uchun ushbu aktivlarni AQSH sudlarida jinoyat ishlariga bog‘lashi talab qilinadi.
Ba’zi kriptovalyuta bozor kuzatuvchilari natijasidan qat’i nazar, istiqbolli ijobiy o‘sish ehtimolini ko‘radi. Chunki hukumat o‘z bayonotida strategik zaxira shakllanishiga sodiqligini bildirib, egalik qilgan Bitkoinlarni sotmasdan ushlab turishi ehtimoli yuqori.
Hozircha Venesuelaning nefti AQSH portlariga qarab ketmoqda. Agar mavjud bo‘lsa, Bitkoin esa noma’lum kalitlarda yashirin va hatto eng qat’iy jazo choralaridan ham chetda turibdi.
