Prezident Donald Tramp’ning (AQSh davlat arbobi) Grenlandiyani sotib olishga bo‘lgan yangilangan urinishlari endi faqat diplomatik xabarlarda yoki siyosiy sarlavhalarda emas.
Endi bu tashabbus kriptovalyuta sohasidagi mahalliy bozorlar tomonidan baholanmoqda. Savdogarlar bu yerda xalqaro siyosiy noaniqliklarni daromad manbaiga aylantirib, kelajakdagi ehtimolliklarni hozirdan sotib olishmoqda. Xulosa qilishdan ancha oldin, bu holat bozorga chiqib ulgurgan.
Donald Trampning Grenlandiya bo‘yicha g‘ayrioddiy rejasi kriptovalyuta savdosiga aylanmoqda
Blokcheyn asosidagi bashorat platformasi «Polymarket» (blokcheyn platformasi) maʼlumotlariga ko‘ra, “Tramp 2027-yilgacha Grenlandiyani sotib oladimi?” savoliga hozirda ixtiyoriy javoblarning bahosi taxminan 15 foizni tashkil qilmoqda. Bozor natijasiga esa qariyb 3 million dollarga yaqin umumiy miqdor jalb qilingan.
Imkoniyatlar past bo‘lsa ham, ushbu faoliyatning o‘zi-ahamiyatli. Bu voqea kriptobo‘zorlarda tashabbus realistikmi yoki yo‘qmi degan savol o‘rniga, allaqachon savdo qilinayotganini ko‘rsatadi.
Vaqt omili muhim. «Reuters» (xalqaro axborot agentligi) xabariga ko‘ra, 7-yanvar kuni AQSh davlat kotibi Marko Rubio yaqin haftada Daniya yetakchilari bilan Grenlandiya masalasida uchrashishini tasdiqladi. U, shuningdek, Vashington Donald Trampning Arktikadagi ushbu hududga bo‘lgan qiziqishidan chekinmaganini ta’kidladi.
Donald Trampning oldingi fikrlarini qaytarar ekan, Marko Rubio (AQSh davlat kotibi) AQSh milliy xavfsizligiga oid xavotirlarni, Rossiya va Xitoy faolligi sabab kuchayganini aytdi. U, shuningdek, diplomatiya ustuvor yo‘l ekanini ta’kidlab o‘tdi. Shu bilan birga, keskinroq choralarni istisno qilishdan to‘xtab qoldi.
Shu o‘rinda aytish lozimki, Daniya va Grenlandiya (Evropa davlatlari) birgalikda “Grenlandiya sotilmaydi” deb qat’iy pozitsiyada turibdi. Yevropa ittifoqdosh davlatlari esa, AQSh tomonidan bosim kuchayishi NATO (Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkiloti – harbiy ittifoq)da bo‘linish keltirib chiqarishi haqida ogohlantirgan.
Bosqin yaqinlashayotgani ko‘rinmasa-da, gap-so‘zlar va og‘ir ritorika — blokcheyndagi real garovlarni yuzaga chiqarish uchun yetarli bo‘ldi.
Bu, hozirda Venesuelada bo‘layotgan voqealarga o‘xshaydi. U yerda «Polymarket» bashoratchilari allaqachon foyda olishmoqda (manba).
«Polymarket» ma’lumotlari shuni ko‘rsatadiki, savdogarlar Grenlandiyadagi vaziyatni faqat ikki yoqlik holat sifatida emas, balki turli bosqichli ssenariylarga ajratmoqda. To‘liq sotib olishga oid bozor yangiliklaridan tashqari, boshqa shartnomalar kutilyotgan vaziyatlar ustuvorligini yoritadi.
Alohida bozorda “AQSh 2026-yilda Grenlandiyaning bir qismini oladimi?” degan savolga ham baho 15 foiz atrofida. Yana keskinroq ssenariy — AQShning harbiy bosqini — 8–9 foiz orasida sotilmoqda. Ya’ni eng arzon narxlanuvchi natija — bosqinni eng kam ehtimollikka ega deb hisoblanmoqda.
Bosqichliligi bo‘yicha eng katta ehtimollik — Donald Tramp 31-martgacha Grenlandiyaga tashrif buyurish ssenariyi (taxminan 22–23 foiz). Biroq bu bozorda likvidlik, ya’ni savdo hajmi ancha kam.
Bajarilish kitobi, ya’ni buyurtmalar haqida ma’lumot, yuqoridagi xabarni yanada mustahkamlaydi. Bozorlarda sotuvchilar hozirgi narxlardan yuqorida ko‘proq ustunlik qilishmoqda, 16–18 sent oralig‘idan yuqori haq evaziga baholarni ushlab turibdi.
Oluvchilar esa faqat past narxda qatnashmoqda, bu esa o‘ta ehtiyotkorlik hamda shoshqaloqlik emas, ishonch bilan harakat qilinayotgani haqida sinaladi. Qisqasi, savdogarlar siyosiy xavflarni e’tiborga olishga tayyor, biroq silliqlik va sabr bilan yurishadi.
Nima uchun kriptovalyuta sohasiga Grenlandiya muhim: bozorlar ssenariylarni baholaydi, shiorlarni emas
Mazkur voqea kriptohamjamiyatda faqat siyosat bilan cheklanmayapti. Grenlandiyaning ulkan qayta tiklanuvchi energiya zaxiralari hamda sovuq iqlimi uni uzoq muddatda Bitkoin mayningi uchun markazga aylantirish ehtimoli borligi haqida mavzuni yana jonlantirgan. Ayniqsa, AQSh xorijiy Terahash (hisoblash quvvati)ga bo‘lgan qaramlikni kamaytirishga harakat qilayotgan bir paytda.
Biroq, «Financial Times» (xalqaro iqtisodiy gazeta) ma’lumotiga ko‘ra, Grenlandiya ba’zilar o‘ylagandek mayning markazi emas bo‘lishi mumkin. Mutaxassislar aytadiki, hududning 80 foizi muz bilan qoplangan, infratuzilma sust va erlarda o‘zlashtirish qiyin. Shunga qaramay, iqlim o‘zgarishi va qisman o‘rganilganligi ushbu umidlarni hali so‘ndirmagan.
Shu bilan birga, Grenlandiyaning kamyob yer metallariga boy konlari — grafika protsessorlari, Sunʼiy intellekt infratuzilmasi va ilg‘or apparat ta’minoti uchun zarur bo‘lgan resurslar — strategik boylik hisoblanadi. Bu esa kripto bilan bog‘liq sohalar — masalan, AI (Sunʼiy intellekt) tokenlari va real dunyo aktivlari (RWA) loyihalari uchun ham ahamiyatga ega bo‘lishi mumkin.
Kengroq mazmunda esa, savdogarlar ushbu vaziyatni “moddiy aktivlar va qog‘oz pullar” o‘rtasidagi kurash sifatida ham tahlil qilmoqda. Keng ko‘lamli hududiy yoki resurslarni qo‘lga kiritish davlatning moliyaviy kengayishi, qarz chiqarilishi va siyosiy taranglik oshishiga olib keladi.
Bunday sharoitlar tarixan Bitkoin uchun himoya vositasi sifatida talabni kuchaytirgan. Bu vaqtinchalik o‘zgaruvchanlikni keltirib chiqargan bo‘lsa-da, barqarorlikni ta’minlashi mumkin.
Shuni eslatish muhimki, «Polymarket» natijalarni aniq aytib bera olmaydi. U, aslida, kapital qanday harakat qilayotganini, noaniqliklarni qanday baholashini ko‘rsatadi. An’anaviy bozorlardan farqli ravishda, ular ko‘pincha siyosiy aniq dasturlardan so‘ng harakat qilsa, blokcheyn yo‘nalishidagi bashorat bozorlari sarlavhalarni zudlik bilan ehtimolliklarga aylantiradi.
Natijada, global darajadagi kuch harakatlari uchun parallel narxlash tizimi shakllandi; bu jarayonni hatto har bir alohida hamyon darajasida ham ko‘rib turish mumkin.
Donald Trampning Grenlandiyani sotib olish haqidagi orzulari amalga oshadimi yoki yo‘qmi — asosiy xabar allaqachon aniq. «Kriptovalyuta bozorlari» — ya’ni raqamli pul savdolari bozori — xalqaro xavf-xatarlarni tezroq aniqlaydigan va oldindan baholaydigan tizimga aylanmoqda. Ushbu bozorlar harakatlarni, narxlarni va ssenariylarni o‘zida aks ettirib, diplomatlar kelishuvga erishishidan ancha oldin sinovdan o‘tkazadi va narx belgilaydi.
