Buyuk Britaniyada kriptovalyutani sotib olsangiz yoki saqlasangiz, unga soliq solinmaydi. Soliq odatda siz kriptovalyutani sotsangiz, almashtirsangiz, sarflasangiz yoki uni topganingizda boshlanadi. Bu qoidani 2026-yil uchun eng muhim tamoyil deb hisoblash kerak.

Biroq, ko‘plab investorlar hanuz noto‘g‘ri yo‘l tutib, muammoga duch kelishmoqda. Ushbu qo‘llanmada qachon soliq to‘lash kerakligi, qancha to‘lanishi va 1 000 funt kriptovalyuta amalda nimani anglatishi oddiy va aniq qilib tushuntiriladi.

Buyuk Britaniyada Kriptovalyutaga Soliq Qachon Qaraladi?

«HM Revenue & Customs» davlat soliq xizmati (Buyuk Britaniya davlat idorasi) kriptovalyutani mulk sifatida ko‘radi. Quyidagi harakatlar soliq to‘lash majburiyatini keltirib chiqaradi:

• Kriptovalyutani funt sterlingga sotasiz
  
• Bir kriptovalyutani boshqasiga almashtirasiz (masalan, Bitkoinni Efiriumga o‘zgartirish)
  
• Kriptovalyutani tovar yoki xizmatlar sotib olish uchun ishlatasiz
  
• Kriptovalyutani sovg‘a qilasiz (turmush o‘rtog‘ingiz yoki fuqarolik hamkoringizdan tashqari)
  

Bu jarayon «mulkdan voz kechish» (disposal) deb ataladi. Muhim eslatma: bank hisobingizga naqd pul chiqarishingiz shart emas, soliq majburiyati shunga qaramay paydo bo‘ladi.

Faqat Kriptovalyutani Saqlaganingiz Uchun Soliq To‘lanadimi?

Yo‘q. Agar siz:

• 1 000 funtga Bitkoin sotib olsangiz
  
• Uni o‘z elektron hamyoningizda saqlasangiz
  
• Hech qanday harakat qilmasangiz
  

Bu holda soliq miqdori – 0 funt. Hattoki narx oshsa ham, siz uni sotmaguningizcha yoki almashtirmaguningizcha soliqqa tortilmaysiz.

Kapitaldan olingan daromad solig‘i (KGDS)

Buyuk Britaniyadagi ko‘plab kriptovalyuta investorlarining solig‘i aynan kapitaldan olingan daromad uchun chiqadi. Soliqsiz minimal chegarasi: 3 000 funt.

• Soliq stavkalari:
  
  • 18% (asosiy stavka)
    
  • 24% (yuqori stavka)
    

Siz faqat foyda – ya’ni kelib chiqadigan daromad uchun soliq to‘laysiz, butun summadan emas.

«Kriptovalyutaga soliq asosan ISAdan tashqarida saqlanadigan aksiyalardagi kabi hisoblanadi… Bu esa aslida muammoli, chunki endi imtiyozli chegara juda past», – dedi Dion Seymour, «Crypto and Digital Assets» texnik direktori (sobiq «HMRC» davlat idorasi vakili).

Daromad solig‘i: Kriptovalyutani topgan vaqtda

Agar siz quyidagilar orqali kriptovalyuta olsangiz, daromad solig‘i to‘laysiz:

• Staking (kriptovalyutani blokcheynga qo‘yish orqali daromad)
  
• Mayning (ya’ni kriptovalyutani qazib olish orqali)
  
• DeFi platformalaridagi kredit yoki daromad olish
  
• Oylik yoki shartnoma asosida to‘lanadigan ish haqi (kripto ko‘rinishida)
  

Bu jarayon kapitaldan olingan daromad solig‘idan farq qiladi. Bu yerda siz uni olganingiz vaqtdagi qiymatga qarab soliq to‘lanadi.

«Tokenlaringizni DeFi platformaga qo‘shganingizda, «HMRC» buni mulkdan voz kechish deb biladi… agarda mulkdan voz kechish bo‘lsa, kapitaldan daromad solig‘i to‘lanishi mumkin», – dedi Dion Seymour, «Crypto and Digital Assets» texnik direktori (sobiq «HMRC» davlat idorasi vakili).

Misol uchun, siz 1 000 funtlik staking orqali mukofot olgan bo‘lsangiz, shu summani savdo/qo‘shimcha daromad uchun yilning imtiyozli chegara (allowance) sifatida ishlatishingiz mumkin.

Agar boshqa daromadingiz bo‘lmasa, soliq 0 funtga teng. Biroq, daromadingiz ko‘paygan bo‘lsa, stavkalar 20%, 40% yoki 45%ga yetishi mumkin, bu sizning umumiy daromadingizga bog‘liq.

Muhim: Ba’zan Bir Kriptovalyutadan Ikkita Soliq To‘lanadi

Buyuk Britaniyada kriptovalyutaga oid soliq bo‘yicha eng ko‘p tushunilmaydigan jihatlardan biri aynan shudir.

Siz bir xil token uchun ikki marta soliq to‘lashingiz mumkin, lekin bir xil summaga emas. Tizimda kriptovalyuta sizga qanday kelgani va keyingi qiymat o‘zgarishi alohida ko‘rib chiqiladi.

Avvalo, uni olgan vaqtingizda daromad solig‘i to‘lashingiz mumkin. Bu masalan staking mukofotlari, mayning daromadi yoki kriptovalyutada ish haqi olsa yuzaga chiqar. «HMRC» davlat idorasi siz kriptovalyutani olgan paytdagi funtdagi qiymatini hisobga oladi va oddiy oylik yoki xizmat haqi sifatida soliq soladi.

Masalan, agar siz 1 000 funt qiymatidagi staking mukofotini olgan bo‘lsangiz, ushbu 1 000 funt soliq uchun asosiy daromad hisoblanadi. Jami daromadingizga qarab 20%, 40% yoki 45% soliq to‘lash mumkin.

Lekin bu bilan ish tugamaydi.

Keyinchalik, xuddi shu kriptovalyutani sotsangiz yoki almashtirsangiz, «HMRC» davlat idorasi kapitaldan daromad solig‘ini qo‘llaydi. Bu safar faqat berilgan qiymat o‘sgan qismini hisobga oladi, ya’ni dastlab allaqachon soliq qilingan summani qayta soliq qilmaydi.

Shuning uchun, agar 1 000 funtlik staking mukofotingiz bir muddatdan so‘ng 1 400 funtga yetib, uni sotsangiz, faqat 400 funt daromad (ya’ni farq) kapitaldan daromad solig‘i hisobiga olinadi.

Bu tartib bir token uchun bir vaqtning o‘zida ikki marta bir xil miqdorda soliq solinishini oldini oladi. Siz birinchi marta uni topganingizda soliq to‘laysiz, keyin esa faqat keyingi o‘sish bo‘yicha daromad solig‘i beriladi.

Amaliyotda bunga e’tibor berish uchun ikki narxni diqqat bilan nazorat qilish kerak: kriptovalyutani olgan vaqtdagi qiymat va uni sotgan paytdagi qiymat.

Kriptovalyutani kriptovalyutaga almashtirish ham soliqka tortiladi

Ko‘plab investorlar aynan shu joyda xatoga yo‘l qo‘yishadi.

Misol uchun:

• 1 000 funtga Bitkoin sotib olish
  
• Keyin Bitkoinni Efiriumga almashtirish, bu vaqtda narxi 1 500 funtga yetadi
  

Siz 500 funt daromad olasiz va shu miqdor soliqka tortiladi. Hatto siz funt sterling (GBP)ga chiqqan bo‘lmasangiz ham.

«Kriptovalyuta soliqlarini hisoblash juda murakkab, chunki turli aktivlar o‘rtasida tez harakat qilish mumkin… Bunday murakkablikni tushuntirish juda qiyin», – deydi Dion Seymur, «Crypto and Digital Assets Technical Director» (Kripto va raqamli aktivlar texnik direktori, sobiq «HMRC» – Buyuk Britaniya soliq xizmati).

«HMRC» (Buyuk Britaniya soliq xizmati) xarajatlaringizni qanday hisoblaydi?

Buyuk Britaniyada oddiy FIFO (birinchi kirgan — birinchi chiqqan) emas, pulni jamlash usuli qo‘llaniladi.

U quyidagi qoidalarga asoslanadi:

• Xuddi shu kundagi savdo qoidasi
  
• 30 kunlik qoidasi
  
• 104-bo‘lim jamg‘armasi (o‘rtacha qiymat asosida)
  

Bu shuni anglatadiki, siz qaysi tokenlarni sotganingizni o‘zingiz tanlay olmaysiz. Xarajatlaringiz o‘rtacha qilib hisoblanadi.

Doimiy savdo qiluvchilar uchun soliqlarni aniqlash yanada murakkab bo‘ladi.

Qanday xarajatlar soliqlaringizni kamaytirishi mumkin?

Siz quyidagilarni chegirishingiz mumkin:

• Savdo uchun to‘lovlar
  
• Tranzaksiya xarajatlari
  
• Ba’zi professional xizmatlar uchun to‘lovlar
  

Siz faqat sof daromaddan – ya’ni xarajatlar chiqarib tashlangan foydadan soliq to‘laysiz.

«HMRC»ga (Buyuk Britaniya soliq xizmati) hisob berishingiz shartmi?

Quyidagi holatlarda odatda hisob topshirishingiz kerak bo‘ladi:

• Agar daromadingiz 3 000 funtdan oshsa
  
• Yoki umumiy savdolar 50 000 funtdan oshsa (daromad past bo‘lsa ham)
  
• Yoki siz avval o‘zingiz mustaqil hisob topshirgan bo‘lsangiz
  

Hisob topshirish muddati: soliq yili tugaganidan keyin 31-yanvar. Agar muddatdan kechiksangiz, jarimalar qo‘llaniladi.