Venesuelaning uzoq vaqtdan beri mish-mish qilingan Bitkoin zaxirasi 2026 yil yanvar oyida AQSh boshchiligidagi operatsiya natijasida Prezident Nikolas Maduro qo‘lga olingach, yanada aniqroq ko‘rinish oldi.
Razvedka ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakat “soya zaxirasi” tarzida 600 000–660 000 atrofida Bitkoin tokenlarini to‘plagan bo‘lishi mumkin. Ularning umumiy qiymati 60 milliard dollardan 67 milliard dollargacha yetadi. Bu hajm uni dunyodagi eng yirik Bitkoin egalaridan biriga aylantiradi.
Prezident Maduro hibsga olinishi Bitkoin narxiga va bozordagi vaziyatga qanday ta’sir qiladi?
Taxminlarga ko‘ra, 600 000 dan ortiq Bitkoin tokenlariga ega bo‘lgan Venesuela “BlackRock” investitsiya kompaniyasi va “MicroStrategy” dasturiy ta’minot kompaniyasi kabi yirik institutlarga osongina raqobatchi bo‘lishi mumkin. Ushbu ma’lumot 2026 yilda Bitkoin bozoridagi ta’minot holatini va ishtirokchilarning hissiyotini tubdan o‘zgartirib yuborishi mumkin.
“Whale Hunting” jurnaliga ko‘ra, to‘planish 2018 yilda oltin almashinuvi, “Tether” (USDT) blokcheyn tokenlarida neft hisob-kitoblari va mamlakat ichidagi mayning (kripto qazib olish) konfiskatsiyalari natijasida boshlangan.
2018-2020 yillar orasida Venesuela Orinoko Mayning Arkidan o‘nlab tonna oltinni boshqa mamlakatlarga eksport qilgan. Ushbu oltinlarning taxminan 2 milliard dollarlik qismini, har bir Bitkoin uchun o‘rtacha 5 000 dollar narxda kriptovalyutaga aylantirgan.
Faqat shu birgina bosqich hozir qariyb 36 milliard dollar qiymatida bo‘lib, mamlakatning yashirin kripto zaxiralari asosini tashkil qilgan.
Davlat tomonidan rasmiy qo‘llab-quvvatlangan “Petro” tokeni barbod bo‘lgach, Maduro hukumati 2023–2025 yillarda davlat neft kompaniyasi “PDVSA”dan o‘zining xom neft eksportini “Tether” (USDT) tokenlarida amalga oshirishni tobora ko‘proq talab qilgan. Ushbu barqaror tokenlar so‘ngra Bitkoinga aylantirilgan. Bu orqali hisob bloklanishi xavfi kamaytirilgan va AQSh dollariga qaramlik pasaytirilgan.
Yana bir qism Bitkoin mamlakat ichidagi mayning uskunalarini musodara qilish hisobiga kelib tushgan. Natijada umumiy Bitkoin yig‘indisi 600 000 dan ortiq tokenlarga yetgan, bu esa umumiy muomaladagi hajmning qariyb 3 foizini tashkil etadi.
Venesuelaning taxmin qilinayotgan zaxiralari ilgari o‘tkazilgan hukumat bitimlaridan ancha ortiq. Masalan, 2024 yilda Germaniyaning Saksoniya hududi 50 000 Bitkoinni (o‘sha paytda 3 milliard dollar atrofida) sotgan edi. Shu sababli bozorda 15–20 foizlik tuzatish yuz berdi.
Taqoslash uchun aytganda, Venesueladagi 600 000 Bitkoin, agar musodara qilinsa yoki bloklansa, bozorda ilgari kuzatilmagan ta’minot zarbasi keltirib chiqarishi mumkin. Ushbu tadbir likvidlikni qisqartirib, narxlarning o‘sishiga turtki beradi.
AQSh hozirda ushbu zaxiralar bo‘yicha muhim qarorlar qabul qilishi kerak bo‘ladi. Manbalarga ko‘ra, uchta asosiy ssenariy mavjud:
- Aktivlar sud jarayonida muzlatilishi mumkin
- Ular AQShning strategik Bitkoin zaxirasiga qo‘shilishi mumkin yoki
- Ommaviy auksionda sotilishi mumkin (bu juda kam ehtimollik).
Tahlilchilarning fikricha, aktivlarni bloklab qo‘yish yoki ularni strategik zaxiraga kiritish eng ehtimolli variant hisoblanadi.
Nima uchun Venesuelaning Bitkoin zaxirasi global bozorlarga muhim ahamiyatga ega?
Agar shunday qaror qabul qilinsa, Bitkoin zaxirasi 5–10 yilga “qo‘lga olinishi” mumkin, ya’ni bozordagi ta’minot kamayadi va Bitkoin yoki yirik korporativ investorlar — masalan, “MicroStrategy” kompaniyasi uchun ijobiy narrativ yaratiladi.
Venesuelaning Bitkoin zaxirasi mamlakatdagi kuchli va ommaviy kriptovalyuta foydalanishini ham namoyon qiladi. Giperinflyatsiya, AQSh sanksiyalari va xalq puli — bolivarning qadrsizlanishiga javoban Bitkoin va barqaror tokenlardan foydalanish keng quloch yozdi.
2025 yil oxirida do‘konlarda to‘lovlarning 10 foizgacha va shaxsiy to‘lovlarning deyarli 40 foizi kriptovalyutada amalga oshirildi. Barqaror tokenlar orqali pul yuborish jami pul oqimining 10 foizini tashkil etdi. “Chainalysis” tahlil kompaniyasi ma’lumotiga ko‘ra, Venesuela dunyo bo‘yicha kriptovalyutani eng ko‘p qabul qiladigan davlatlar reytingida taxminan 17-o‘rinda turadi.
Maduroning qo‘lga olinishi vaziyatga yana noaniqlik olib kirdi. AQSh manfaatlariga ko‘proq tayanadigan vaqtinchalik hukumat:
- Mayningdagi cheklovlarni yumshatishi,
- Kriptovalyutani qo‘llab-quvvatlaydigan siyosat yuritishi va
- Taxmin qilinayotgan Bitkoin zaxiralarini qaytarishni ustuvor vazifa sifatida belgilashi mumkin.
Agar qo‘lda kalitlar topshirilmasa yoki huquqiy masalalar hal qilinmasa, 600 000 Bitkoin amalda “bloklangan” bo‘lib qoladi. Bu qisqa muddatli o‘zgaruvchanlikni keltirib chiqaradi, biroq uzoq muddatda ta’minot zarbasi yuzaga kelib, narx ko‘tarilishiga olib kelishi mumkin.
Bozorda har bir yirik egadorga ahamiyat beriladigan sharoitda, Venesuelaning soya zaxirasi global Bitkoin tizimidagi muhim, biroq ko‘pincha e’tibordan chetda qolayotgan omil sifatida yuzaga chiqmoqda.
Agar AQSh ushbu aktivlarni himoya qilib, muzlatib qo‘yishga muvaffaq bo‘lsa, 2026 yil ta’minot, likvidlik va bozor hissiyotining ilgari kuzatilmagan darajada o‘zgarishiga guvoh bo‘lishi mumkin.
Natijada, ilgari “isyanchi davlat” tomonidan yashirilib to‘plangan Bitkoin zaxiralari tarixdagi eng yirik strategik Bitkoin boyliklaridan biriga aylanishi mumkin.
