Raqamli real dunyo aktivlari («RWA») tokenlashtirilishi boʻyicha jahon miqyosidagi harakatlar endi faqat nazariy loyihalardan haqiqiy, yirik institutsional amaliyot bosqichiga oʻtdi. Kapital bozorlari koʻproq samaradorlik, oshkoralik va dunyo miqyosida rivojlanishni maqsad qilgan bir paytda, Braziliya bu oʻzgarishlar uchun asosiy tajriba maydoniga aylangan.
Bu oʻzgarishga zamonaviy qonunchilik, texnologik jihatdan ilgʻor moliyaviy sektor va operatsion xarajatlarni kamaytirish istagi sabab boʻlmoqda. Shu jarayonning markazida «XDC Network» (blokcheyn platformasi) turibdi. «XDC Network» — real mahalliy qarz bozorlari bilan global likvidlikni bogʻlab beruvchi, ochiq va betaraf infratuzilmani taqdim etmoqda.
Lotin Amerikasida haqiqiy aktivlar davrining boshlanishi
Tokenlashtirish endi kelajak uchun xayoliy tushuncha emas, Braziliyada u haqiqatda ishlayotgan, amaliy hodisaga aylangan. Har xil davlatlarda raqamli aktivlarga oid huquqiy doiralar muddati hali tortishilayotgan bir paytda, Braziliya Markaziy banki va Qimmatli qogʻozlar komissiyasi («CVM» — moliyaviy nazorat tashkiloti) innovatsiyalar uchun qulay muhit yaratdi.
Fiksatsiya qilingan daromadli moliyaviy asboblarni, xususan, debenturalarni tokenlashtirish — muhim qadam. An’anaviy aktivlarni raqamlashtirish orqali chiqaruvchi kompaniyalar aktivlarni kuzatib borish imkoniyatini oshirishi va shaffoflik darajasini yuqori qilishi mumkin. Bu esa chet el institutsional sarmoyadorlarini jalb qilish uchun juda muhimdir.
«XDC Network» ushbu yangilanishda yetakchi boʻlib chiqmoqda. Ilk blokcheyn tajribalari faqat taxminiy aktivlarga qaratilgan edi. Biroq, XDC xalqaro savdo va moliya uchun yaratilgan. U tez-tez tranzaksiyalarni juda past toʻlovlar bilan amalga oshira oladi. Shu sababli, tezkor va barqaror ishlash talab qiladigan RWA loyihalari uchun «XDC Network» eng mos variant boʻlib, yuqori ishonchlilikni kafolatlaydi.
Bir milliard AQSh dollari yo‘li: reja ko‘rinishda
«VERT Capital» (moliyaviy kompaniya) braziliyalik strukturalashgan moliyalashtirish sohasida yetakchilardan biri boʻlib, yaqinda «XDC Network» tarmogʻida ikkita yirik braziliya debenturasi muvaffaqiyatli tokenlashtirilganini e’lon qildi. Bu voqea nafaqat ushbu kompaniyalar uchun, balki butun blokcheyn ekotizimi uchun katta ahamiyat kasb etadi.
Bu harakat mamlakat iqtisodiyotining turli sohalari orasidagi masofani qisqartirishga xizmat qilmoqda. Misol uchun, Mottu (Lotin Amerikasida urbanistik transport va so‘nggi yetkazib berishda ilg‘or boʻlgan kompaniya) allaqachon 60 million AQSH dollari atrofidagi aktivlarni tokenlashtirdi; umumiy maqsad 93 million AQSH dollari qiymatiga yetkazishdir.
Bu innovatsiyani yana bir kuchli moliyaviy tuzilma — Banco Pine banki (korporativ va murakkab kreditlarda faol, oʻrta va yirik mijozlarga xizmat koʻrsatishda boy tajribaga ega bank) qoʻllab-quvvatlamoqda. Hozirda bank 268 million AQSH dollari atrofida tokenlashtirilgan hajmga ega. «Banco Pine» ishtiroki shuni bildiradiki, hatto eng an’anaviy moliyaviy tashkilotlar ham murakkab qarz asboblarini ochiq blokcheynga oʻtkazish orqali sezilarli manfaat va samaradorlik borligini tan olmoqda.
Ushbu tranzaksiyalar natijasida «XDC Network» orqali «VERT Capital» bilan birga tokenlashtirilgan umumiy hajm taxminan 375 million AQSH dollariga yetdi. Bu raqam jahon miqyosida ham e’tiborga molik koʻrsatkichdir. Eng asosiy ahamiyati shuki, tarmoq institutsional darajadagi katta hajm va murakkablikni boshqarish imkoniyatiga ega ekanligini isbotlab berdi.
Hozirgi hamkorlik 2026-yil oxirigacha «XDC Network» tarmog‘ida 1 milliard AQSH dollariga teng aktivlarni tokenlashtirish maqsadiga yo‘naltirilgan. Bu natija «XDC Network» blokcheyni RWA sohasida dunyodagi yetakchilardan biriga aylantiradi.
Ochiq blokcheyn: Xususiy raqamli daftar texnologiyasiga neytral muqobil
Bu emissiyalardagi muhim farq shundaki, tokenlashtirish uchun «XDC Network» ochiq blokcheyn tanlandi, xususiy, soha uchun maxsus Markazlashgan Raqamli Daftar Texnologiyalari (DLT) o‘rniga. Uzoq yillar davomida bank sohasida xususiy tizimlar xavfsizroq, deb hisoblanardi. Ammo so‘nggi vaqtlarda soha shuni tushunib yetyaptiki, xususiy daftarlar aksariyat hollarda bir-biridan ajralgan, yopiqlikni saqlab qolayotgan muhitlarni yaratadi va bu, aslida, muammoni yechmaydi.
Xususiy DLTlar koʻpincha markazlashgan tizimlarga oʻxshash ishlashga urinishadi. Buning natijasida na markazsizlashtirishning asosiy ustunliklarini (masalan, global integratsiya va kecha-kunduz ishlash) toʻliq ochib bera olishmaydi, na rejalashtirilgan samaradorlikka erisha olishadi. Shu sababli, ular markazlashgan arxitekturalarda bo‘ladigan yaxshilangan ishlashni yo‘qotib qo‘yadi.
Natijada, ularning tarmog‘i bir-biri bilan muloqot qilish uchun murakkab va qimmat integratsiyalarga muhtoj boʻlgan yopiqliklarni yaratadi.
Boshqacha qilib aytganda, «XDC Network» moliyaviy bozorlar uchun betaraf, ochiq infratuzilmani yaratib beradi. U ikkala tomonning eng yaxshi jihatlarini birlashtiradi:
- Ommaviy ochiqlik: Har bir ishtirokchi kitobning holatini tekshira oladi, bu esa ishonch va audit imkoniyatini oshiradi.
- Institutsional boshqaruv: Aqlli shartnomalar (smart contract) darajasida ruxsatnoma orqali «XDC Network» to‘liq normativ (regulyator) talablariga muvofiqlikni ta’minlaydi. Ayrim funktsiyalarga kirish yoki tokenlar bilan ishlash faqat shaxsini tasdiqlagan, hujjatlarni topshirgan ishtirokchilarga cheklanishi mumkin.
- Aloqa qatlami: Tokenlashtirish mavjud kapital bozorlarini butkul almashtirish uchun emas, balki mahalliy bozorlardan xalqaro sarmoyadorlarga ochiq infratuzilma sifatida foyda keltiradi.
Boshqaruv (governance) bevosita kodga kiritilganligi sababli, «XDC Network» markazsiz, biroq tartibga solingan bozorni ta’minlaydi, bu yerda regulyator talablarini tizim o‘z-o‘zidan, avtomatik tarzda amalga oshiradi.
Innovatsiya to‘lqinida suzib yurish
Ushbu tashabbusni boshqarayotgan rahbarlar hozirgi jarayonlarni vaqtincha tendensiya emas, balki global moliyaviy tizimlarning tubdan oʻzgarishi deb hisoblashadi.
«Ushbu emissiyalar ochiq blokcheyn infratuzilmasi anʼanaviy fiksatsiya qilingan daromadli bozorlar uchun qanday haqiqiy foyda olib kelishini ko‘rsatmoqda. «Mottu» va «Banco Pine» kabi kompaniyalarning debenturalarini «XDC Network»da tokenlashtirish orqali «VERT Capital» braziliyalik aktivlar uchun shaffoflik, aniqlik va jahon hamjamiyati oldidagi ko‘rinuvchanlikni oshiryapti, hamda to‘liq regulyator talablariga muvofiqlikni saqlamoqda.»
— Diego Konsimo, «XDC Network» (blokcheyn platformasi)ning Lotin Amerikasi bo‘yicha rahbari.
«Biz tokenlashtirishning aynan ana shunday rivojlanishini ko‘ramiz: mavjud tizimlarni butunlay o‘rnini bosuvchi emas, balki mahalliy kapital bozorlarini xalqaro sarmoyadorlar bilan bog‘laydigan ochiq va betaraf infratuzilma sifatida.»
Almashtirmaslik, balki bog‘lanish g‘oyasi institutsional darajadagi joriy etishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Bu yondashuvda mavjud tizimlar blokcheynga bosqichma-bosqich, ishonch ortgani sari integratsiyalashadi.
Gabriel Braga, «VERT Capital» kompaniyasining raqamli aktivlar bo‘yicha direktori, texnologik oʻzgarishlarni yanada chuqurroq tahlil qiladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ko‘plab an’anaviy moliyaviy tashkilotlar blokcheynga qo‘rqib qaramoqda va uni kuchli to‘fondan omon qolish uchun qutqaruvchi vosita sifatida ko‘rishga harakat qilmoqda.
«Hammaning koʻzi eski kapital bozorlariga tokenlashtirish kuchli to‘lqini yaqinlashayotganini koʻryapti. Ko‘pchilik buning oldini olish uchun yagona qutqaruv vositasi qurmoqda va keyingi to‘lqin kattalashmasligiga umid qilmoqda. Lekin to‘lqin kuchayadi. Biz esa buni imkoniyat deb ko‘rishimiz, undan qanday foydalanishni o‘rganishimiz kerak.»
Gabriel Braganing misoli: himoyaviy yangilik (xususiy DLT) va faol, oldinga intiluvchi yangilik (ommaviy blokcheyn) o‘rtasidagi farqni ko‘rsatadi. To‘lqindan foydalanishni o‘rganganlar, ya’ni ochiq tarmoqlarning likvidligi va ochiqlik kuchidan foydalanganlar, darvozada turib qolganlardan tezroq va uzoqroqqa yetib boradi.
Braziliya global real aktivlar (RWA) yetakchisi sifatida
Ushbu chiqarilgan tokenlar shuni ko‘rsatadiki, Braziliya endi faqat raqamli aktivlar sohasida ishtirokchi emas, balki bu yo‘nalishda dunyoda yetakchiga aylanmoqda. Yuqori foiz stavkalari, zamonaviy bank tizimi va aniq tartibga soluvchi yo‘nalish Braziliyada haqiqiy aktivlarni tokenlashtirish uchun mukammal muhit yaratdi va bu jarayon keng miqyosda rivojlanmoqda.
«XDC infrastruktura»si (blokcheyn infratuzilmasi)dan foydalanish natijasida Braziliya kompaniyalari ilgari faqat eng yirik transmilliy korporatsiyalar erisha olgan global darajadagi ko‘rinish va tan olinishga ega bo‘lishmoqda. Bu esa kapitalga kirishni demokratlashtiradi, ya’ni «Mottu» kabi kompaniyalar xalqaro bozorlarga chiqishda yirik va nufuzli banklar kabi qulay sharoitlarga ega bo‘lish imkonini beradi.
Kelajakni ko‘zlaganda, «Mottu» va «Banco Pine» (bank tashkiloti) tomonidan amalga oshirilgan token emissiyalari moliyaviy rivojlanishning navbatdagi bosqichi uchun namuna bo‘la oladi. «XDC Network» (blokcheyn tarmog‘i) kengayishda davom etar ekan, u jamoatchilikka ochiq va neytral kitob (ledger)dan foydalanib, jahon moliya tartibotlari doirasida ishlaydigan muassasalar uchun eng yaxshi infratuzilma sifatida o‘z mavqeini mustahkamlab bormoqda.
1 milliard AQSh dollariga erishish yo‘li faqat maqsad emas, balki moliya sohasi kelajagi ochiqlik, shaffoflik va «XDC» blokcheyni asosida qurilayotganining isbotidir. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi.
