«Efirium» blokcheyni hamkorlaridan biri bo‘lgan Vitalik Buterin ushbu tarmoqning uzoq muddatli barqarorligi uchun protokolni tubdan soddalashtirish zarurligini ta’kidladi.
2024-yil 18-yanvar kuni «X» ijtimoiy tarmog‘ida e’lon qilingan postida Vitalik Buterin blokcheyn mustaqil tekshiruv uchun juda murakkab va murakkablashib borayotganini aytdi. Uning fikriga ko‘ra, texnik jihatdan ortiqcha murakkablik asosiy mustaqillik va mustahkamlikka xavf tug‘diradi.
Efirium asoschilaridan biri kodni “keraksiz qismlardan tozalash”ni taklif qilmoqda
U ta’kidlaganidek, «Fan doktorlari darajasidagi kriptografiya»ga va haddan ziyod ko‘p kodga tayanish «Efirium»ning (kriptovalyuta tarmog‘i) hamma uchun ochiqligi va qulayligini pasaytiradi. Bunday holatda, tarmoq markazlashmagan ommaviy foyda bo‘lib qolmaydi, balki texnoelita tomonidan boshqariladigan tizimga aylanib ketishi mumkin.
Shuning uchun, Vitalik Buterin «Walkaway testi» (ya’ni loyihaning asoschilari va asosiy tadqiqotchilari butunlay chiqib ketgan taqdirda ham blokcheyn xavfsiz ishlashda davom eta oladimi, yo‘qmi) g‘oyasini yana bir bor muhim indikator sifatida eslatib o‘tdi.
Vitalik Buterin hozirda «Efirium» ushbu testdan o‘ta olmasligi xavfi borligini bildiradi, sababi tarmoqni boshqarish yangi jamoalar uchun juda murakkab, mutaxassislarning ko‘magisiz uni yuritish qiyin.
U tushuntirganidek, ishlab chiquvchilar ko‘pincha qisqa vaqtli natijalar uchun tarmoqqa yangi xususiyatlarni qo‘shishga shoshiladilar. Bu hol, vaqt o‘tishi bilan, butun tarmoq kelajagiga katta zarar yetkazadigan texnik qarzdorlikni yuzaga keltiradi.
«Mening asosiy xavotirlarimdan biri shuki, «Efirium» protokolini rivojlantirishda biz juda aniq va tor ehtiyojlar uchun yangi xususiyatlarni qo‘shishga shoshilamiz. Bu esa protokolni haddan tashqari kengaytiradi yoki yangi va murakkab, bir-biriga bog‘langan qismlar va kriptografiyani muhim bog‘liqlik sifatida qo‘shadi», – deb yozdi Vitalik Buterin.
Bunga qarshi chorani ko‘rish uchun Buterin ishlab chiqish jarayonida aniq «keraksiz kodlarni yo‘q qilish» funksiyasini kiritishni, ya’ni eskirgan kod va bog‘liqliklarni o‘chirib tashlash talabini ilgari surdi.
«Keraksiz kodlarni yo‘q qilish bosqichma-bosqich amalga oshirilishi mumkin yoki ko‘lamli tarzda ham o‘tishi mumkin. Bosqichma-bosqich usulda mavjud xususiyatlar soddalashtiriladi va ular yaxshiroq, tushunarliroq bo‘ladi», – deya tushuntirdi u.
Shu nuqtai nazardan, Buterinning aytishicha, oldinga borish uchun uchta muhim indikatorga tayanish kerak. Bular umumiy protokol kodini ixchamlashtirish, ortiqcha murakkab qismlarga tayanishni kamaytirish, va mustaqil ishlay oladigan barqaror qismlarni ko‘paytirishdir.
Vitalik Buterin «Efirium» blokcheyni tomonidan mayningdan dalil ishtiroki (Proof-of-Work) asosidan tanga saqlash ishtirokiga (Proof-of-Stake) o‘tishi bu falsafaning amaldagi muvaffaqiyatli namunasini ko‘rsatdi.
U bu o‘zgarishni faqat yangilanish emas, balki samarasiz bo‘lib qolgan eski mexanizmlarni tozalash, muammoli elementlardan voz kechish deb ta’kidladi.
Ayni paytda, ushbu ochiqlik «Efirium» tarmog‘ida tajriba sifatidagi yangi xususiyatlarni tez-tez qo‘shish asta-sekin cheklanishidan dalolat beradi. Endi tarmoq ishonchli va avtomatik hisob-kitob qatlami sifatida rivojlanishga ustuvor ahamiyat bermoqda.
«Uzoq muddatda men «Efirium» yangilanishlari sekin kechishiga umid qilaman. Chunki turli sabablarga ko‘ra, bu albatta sodir bo‘lishi shart. Dastlabki o‘n besh yilni qismi sifatida qarash mumkin: biz bu paytda talay fikrlarni sinab ko‘rdik, nimasi ishlashini, nimasi foydali va nimasi befoyda ekanini aniqladik», – dedi Vitalik Buterin.
Murakkablikdan ko‘ra ochiqlik va tekshirish imkoniyatiga ustuvorlik berish orqali Buterin «Efirium» tarmog‘i xavfsizligini ta’minlashni, mutaxassislar guruhi markazida bo‘lmagan holda uning barqaror faoliyatini saqlashni nazarda tutadi.
