«Efirium» kriptovalyutasi asoschilaridan biri Vitalik Buterin markazlashmagan bashorat bozorlarini tubdan o‘zgartirish zarurligini ta’kidlamoqda. U ushbu sohada ayni paytda haddan tashqari «kazino o‘yini» tarzidagi spekulyativ faoliyatga tayanilayotgani, bu esa kelajakda ushbu bozorlarning barqarorligiga xavf tug‘dirishini aytadi.
Bu fikr, «Polymarket» kabi bashorat bozorlarida so‘nggi bir yilda katta muvaffaqiyatlarga erishilgan bir paytda bildirilmoqda.
Buterin bashorat bozorlarini tubdan o‘zgartirish tarafdori ekanini aytdi
14-fevral kuni Vitalik Buterin Polymarket kabi platformalar katta hajmdagi savdo va keng e’tiborga sazovor bo‘lganini, biroq hozirda «sog‘lom bo‘lmagan bozor mosligini» boshdan kechirayotganini ta’kidladi.
«[Bashorat bozorlarida] asosiy e’tibor ayni damda qisqa muddatli kriptovalyuta narxi bo‘yicha garovlar, sport o‘yinlariga pul tikish va shu kabi qisqa muddatli zavq uchun mo‘ljallangan faoliyatlarga qaratilmoqda. Bular jamiyatga na ilmiy, na axboriy, na uzoq muddatli foyda keltiradi», deb ta’kidladi Vitalik Buterin.
U bu sohada haddan tashqari ko‘plab «soddadil savdogarlar», ya’ni qisqa muddatli foyda olish uchun spekulyatsiya qiladigan foydalanuvchilarga tayanilayotgani xavfli ekanini ogohlantirdi.
Bu spekulyativ faoliyat aslida ushbu bozorlardagi axborot yig‘ish va risklarni boshqarish kabi asosiy maqsadlardan yiroqlashmoqda.
Buterinning ta’kidlashicha, hozirgi ishtirokchilar ikki guruhga ajraladi: «aqlli savdogarlar» va «yutqazuvchilar». Hozirgi paytda ko‘pchilik foydalanuvchilar ikkinchi toifaga, ya’ni oddiy o‘yinchilarga to‘g‘ri keladi.
Agar bashorat bozorlaridagi platformalar jamiyatga amaliy foyda keltirish o‘rniga soddadil foydalanuvchilardan ko‘proq daromad olishga intilsa, ular spekulyativ qiziqish pasaygan ayirbosh bozor (bear bozori) davrida inqirozga yuz tutishi mumkin.
«Ahmoqona fikrga ega bo‘lganlardan pul olish axloqan tuban narsa emas. Biroq, bunday ishonchsiz foydalanuvchilarga ortiqcha tayanish albatta zararli. Bu platformalarni ko‘proq shunday foydalanuvchilarni jalb qilish, ya’ni jamiyatda befoyda fikrlarni tarqatib, brend sifatida beqarorlik yaratishga undaydi», — deya qisqacha mulohaza qildi «Efirium» kriptovalyutasi asoschilaridan biri Vitalik Buterin.
Kelib chiqadigan barqaror kelajak uchun Buterin bunday platformalar garov o‘yinlaridan ko‘ra, sug‘urta vositasi sifatida faoliyat yuritishga o‘tishi zarurligini taklif etdi.
Bunda foydalanuvchi o‘z xatarlarini qoplash maqsadida garovni foyda uchun emas, balki sug‘urtalash uchun qo‘yadi. Masalan, biznes egasi siyosiy o‘zgarish uning ta’minot zanjiriga zarar keltirishi ehtimoliga qarshi bashorat bozoriga pul tikib, riski oldini oladi.
Sunʼiy intellekt asosida ishlovchi xedj tizimi anʼanaviy pul o‘rnini bosishi mumkin
«Efirium» asoschisi takliflari yanada chuqurroq iqtisodiy o‘zgarishlarni ko‘zda tutadi va bashorat bozorlari kelajakda fiat valyutalarga bog‘langan barqaror kriptovalyutalarni ortiqcha qilishini taxmin qiladi.
Buterin dunyo miqyosida asosiy tovar va xizmatlar uchun yanada aniq narx ko‘rsatkichlari – indekslarni yaratishni taklif qilmoqda.
Ushbu nazariy modelga ko‘ra, foydalanuvchi sunʼiy intellekt asosidagi Katta Til Modellari (LLM) yordamida o‘z shaxsiy xarajatlarini tahlil qiladi. Sunʼiy intellekt foydalanuvchi turmush tarziga mos keladigan, shaxsiy sarf-xarajatlar bo‘yicha «aktivlar savati» tuzib beradi.
Bunday hollarda foydalanuvchilar AQSh dollariga mo‘ljallangan tokenlar (masalan, USDC yoki USDT)dan ko‘ra, bashorat bozorlaridagi ulushlarni saqlab, o‘z xarid qobiliyatini inflyatsiyaga qarshi asrash imkoniga ega bo‘lishadi. Bunda an’anaviy bank infratuzilmasi zarur bo‘lmaydi.
«Bizga umuman fiat valyuta kerak emas! Odamlar o‘z boyligini aksiyalarda, Efiriumda, yoki boshqa aktivlarda saqlay oladilar, barqarorlik istagan vaqtda esa – shaxsiy bashorat bozori ulushlarini tanlaydilar,» deb ta’kidlagan edi Buterin.
Buterin ushbu «axborot sotib olish» bosqichidan rivojlangan hedj (risklarni kamaytirish) iqtisodiyotiga o‘tish uchun yangi infratuzilma zarurligini tan oldi.
Biroq, u diversifikatsiyalangan aktivlar savati orqali fiat valyutani to‘liq almashtirish texnologiyaning asosiy taraqqiyot yo‘li ekanini qayd etdi.
