Raqamli aktivlar sohasi uzoq vaqt davomida faqatgina Solidity, Rust yoki C++ dasturlash tillarini biladiganlar uchun ochiq bo‘lgan, devor bilan o‘ralgan bog‘dek tasavvur qilinar edi. Ilk bosqichlarda mahsulotga yo‘naltirilgan yondashuv tufayli dasturchi sanoatning asosiy markazida edi. Biroq, 2026 yil professional hududidan o‘tayotganimizda, narrativ tubdan o‘zgardi. Endi Web3 — bu shunchaki texnik tajriba emas, balki global sanoatga aylandi.
Blokcheyn sohasidagi ish bilan ta’minlashdagi tendensiyalar o‘zgarishidan oldin, biz qadrli mehmonlarimizga o‘zining bebaho fikrlari uchun samimiy minnatdorchilik bildiramiz: Fernando Lilo Aranda, «Zoomex» (kripto birjasi)da Marketing direktori; Vivien Lin, «BingX» (kripto birjasi)da mahsulotlar bo‘yicha bosh direktor; Dorian Vinsileoni, «Kraken» (kripto birjasi)da Mintaqaviy rivojlanish bo‘limi rahbari; va Federiko Variola, «Phemex» (kripto birjasi) bosh direktori. Ularning qarashlari an’anaviy sohalardan markazlashmagan kelajakka o‘tishni istagan minglab mutaxassislar uchun yo‘nalish ko‘rsatadi.
Faqat dasturchilar davrining yakuni: Ko‘p talab qilinadigan texnik bo‘lmagan kasblar
Sanoatning yetilish jarayoni eng yaqqol ish e’lonlarida ko‘rinadi. Kuchli aqlli shartnomalar (smart contracts) xavfsizligiga ehtiyoj saqlanib qolayapti, ammo endi bo‘shliqni bozor, inson va qonunlarni tushunadigan mutaxassislar to‘ldiryapti.
Fernando Lilo Aranda, «Zoomex» (kripto birjasi)da Marketing direktori sifatida, bu o‘zgarish sog‘lom ekotizim belgisi ekanini ta’kidlaydi. U shunday deydi:
“Web3 sohasining ancha yetilishiga guvoh bo‘lyapmiz va bu juda ijobiy belgidir”, deydi Aranda. “Endi bu texnologik inqilob faqat dasturchilarga tayanmaydi — uni ommalashtirish, joriy etish va bozordagi qamrovini oshirish uchun keng ko‘lamli texnik bo‘lmagan mutaxassislar ham kerak”.
Arandaga ko‘ra, asosiy e’tibor tashqi ko‘rinish va biznes rivojlanishga o‘tdi. Kompaniyalar global bozor ulushini kengaytirishga intilar ekan, marketing va operatsiyalar oldi saflarga chiqmoqda. Bundan tashqari, u Yevropa hududida muhim o‘zgarishga urg‘u beradi:
“Yevropa regulyatsiyasi huquq va moslashtirish (compliance) sohalarida mutaxassislar uchun kuchli talabni keltirib chiqardi. Har qanday Web3 kompaniyasida uzoq muddatli barqarorlikka erishish uchun Web2’ga o‘xshash, aniq tashkil etilgan korporativ tuzilmalarga moslashish zarur.”
Bu fikrni «BingX» (kripto birjasi) mahsulotlar bo‘yicha bosh direktori Vivien Lin ham tasdiqlaydi. U soha tajriba bosqichidan amaliyot bosqichiga o‘tgani, murakkab markazlashmagan tushunchalarni keng ommaga tushunarli qilib yetkazib beruvchi «brend tarjimoni» mutaxassisining ahamiyatini ta’kidlaydi.
«Muhandislikdan tashqari, hozirgi eng ko‘p talab qilinadigan kasblardan biri — hamkorlik va brend bo‘yicha mutaxassis», deydi Lin.
“«BingX»da, masalan, «Chelsea FC» (futbol klubi) va «Scuderia Ferrari HP» (avtomobil sport jamoasi) kabi global brendlar bilan hamkorlik faqat logotip namoyishi emas. Bu jamoalarning brend qadriyatlarini uyg‘unlashtirish, foydalanuvchilarni faol ishtirokchi qilish va homiylik orqali mahsulotga ishonch va uzoq muddatli sodiqlikni ta’minlashni ham talab qiladi”.
Biroq, biznes rivojlantirish (Business Development, BD) rollarining hammasi ham bir xil emas. «Phemex» (kripto birjasi) bosh direktori Federiko Variola hozirgi kadrlar bozorini tanqidiy baholaydi. Uning fikricha, ko‘pchilik uchun BD juda muhim soha bo‘lsa-da, kompaniyalar ham, nomzodlar ham bu faoliyatning asl mohiyatini doim ham to‘g‘ri tushunmaydi.
«Haqiqiy BD — bu daromad, aylanish hajmi, umumiy qulflangan qiymat (TVL) va foydalanuvchilar ko‘payishini ta’minlash haqida», deydi Variola.
“Ko‘plab Web3 kompaniyalari BD’ni faqat hamkorlik sifatida ko‘radi. Aslida, indikatorlarni haqiqatan o‘zgartira oladigan odamlar juda kam, ular eng qimmatli va sohada hali ham yetishmayapti. Bu texnik bo‘lmagan yo‘nalish, lekin aynan bu yerda natijalar muhim bo‘ladi”.
Madaniy to‘sqinlik: Yopiq eshiklardan to to’liq oshkoralikka
An’anaviy texnologik kompaniya yoki bankning qat’iy tartibda ishlashiga odatlangan Web2 mutaxassisi uchun kriptoproektga o‘tish boshqa olamga qadam qo‘yishdek tuyulishi mumkin.
Eng katta farq? Ochiqlik. Oddiy kompaniyalarda strategiya ko‘pincha sir tutiladi va faqat ma’muriy kengash xonasida muhokama qilinadi. Web3da esa, sizning majlisingiz oddiygina «Discord» yoki 50 ming a’zo qatnashadigan «Telegram» ijtimoiy tarmog‘i guruhiga aylanadi.
Vivien Lin bu holatni kuchli madaniy silkinish deb ataydi. «Eng katta o‘zgarish — bu ochiqlik. Munozaralar omma uchun ochiq forumlarda, blokcheynda yoki ijtimoiy tarmoqlarda bo‘lib o‘tadi. Foydalanuvchilardan fikr-mulohazalar darhol va bevosita bo‘ladi», deya tushuntiradi u.
«Tuzilgan jarayonlar va uzoq rejalashtirish sikllari»ga o‘rganib qolganlar uchun bu muhit notanish va biroz noqulay bo‘lishi mumkin. Lekin Linning fikricha, aynan mana shu ochiqlik sanoat tezligining sababchisidir. «Dastlab qiyin tuyuladi, lekin eng ko‘p hayajon ham shu yerda», deydi u.
Bu ochiqlik ishning o‘z mohiyatida ham namoyon bo‘ladi. Kriptoproektlarda siz kompaniya uchun emas, aksariyat holatda, manfaatdor jamiyat oldida ishlaysiz. Bu esa emotsional aql va ommaviy javobgarlikni talab qiladi, an’anaviy kompaniyalarda esa bunday narsa yo‘q.
Reputatsiya 2.0: blokcheyndagi faoliyat va an’anaviy tarjimai hol taqqoslanadi
2026 yilda ishga qabul qilish bozoriga nazar tashlaganimizda, yana bir savol tug‘iladi: Hali ham PDF formatidagi rezyume o‘rinlimi? «Ishonma, tekshir» tamoyiliga asoslangan sohada an’anaviy rezyumeni nomzodning raqamli faolligi tobora ko‘proq to‘ldira boshladi va hattoki ba’zan uning o‘rnini egalladi.
Onchain (blokcheynda) obro‘ — bu insonning loyihalardagi ishtiroki, boshqaruvda ovoz berishi, NFT saqlovchiligi va DeFi (markazlashmagan moliyaviy servislar)dagi faoliyatining doimiy va o‘zgarmas yozuvi hisoblanadi. Bu mutaxassis malakasining doim mavjud va o‘zgarmas tarixidir. Biroq, hozircha soha an’anaviy rezyumeni butunlay rad qilishga tayyor emas.
«Ikkalasi ham muhim, lekin har biri o‘z vazifasi uchun», deydi Vivien Lin. Uning fikriga ko‘ra, klassik rezyume «ishonchlilik, tajriba va to‘g‘ri qaror qabul qila olish» kabi fazilatlarni ko‘rsatishga xizmat qiladi — ayniqsa, yuqori lavozimlar uchun muhim. Ammo haqiqiy ish malakasi boshqa joyda ko‘rinadi. Lin ta’kidlaydi:
«Blokcheyn faoliyati, ommaviy yozuvlar va ko‘rinadigan hissa — sizning qanday fikrlash va ishlashingiz bo‘yicha eng yaxshi isbotdir. Ish beruvchi siz nimani amalga oshirgansiz, hamjamiyat bilan qanday muloqot qilyapsiz va amalda kriptosoha bilimiga egamisiz, shularni ko‘radi — nazariyaga emas, amaliyotga qaraydi».
2026 yilda eng yuqori darajadagi nomzod — bu Web2 tajribasiga ega, lekin shuningdek, blokcheynda faol amaliyoti mavjud bo‘lgan gibrid professional bo‘ladi.
Ish kelajagi: DAOlar, masofaviy ish va muvozanatli amaliy yechim
Web3ning dastlabki orzusi butunlay markazsizlashtirilgan, bossa va markaziy idorasi yo‘q, faqat DAOlardan iborat (Markazlashmagan avtonom tashkilotlar) global mehnat bozori edi. 2026 yilda esa haqiqat anchagina murakkabroq: masofadan ishlash ruhi saqlanib qolgan bo‘lsa-da, samaradorlik ehtiyoji ayrim an’anaviy tuzilmalar qaytishini ta’minladi.
Dorian Vinsileoni, Kraken (kripto birjasi) mintaqaviy rivojlanish bo‘limi rahbari, hozirda «pragmatik muvozanat» holatini kuzatayotganimizni ta’kidlaydi. Unga ko‘ra, DAO’lar (markazlashmagan avtonom tashkilotlar) tajriba uchun juda yaxshi maydon, lekin ular global miqyosda samarali raqobat qilish uchun kerakli muvofiqlashtirishni ta’minlashda ko‘pincha qiynaladi. Dorian Vinsileoni quyidagicha izoh beradi:
«Biz pragmatik muvozanat sari harakat qilyapmiz. Bu markazsizlashtirishdan voz kechish emas, bu – o‘zgarish. Asl maqsad hech qachon tartibsizlik emas edi, maqsad – erkinlik va javobgarlikni uyg‘unlashtirish edi.»
Uning fikricha, bugungi kunda eng muvaffaqiyatli tashkilotlar mustaqillik va aniq tartib-intizom o‘rtasida muvozanatni topa olganlar bo‘lmoqda.
Fernando Lilo Aranda, Zoomex (kripto birjasi) vakili esa, bu fikrni yanada chuqurlashtirib, sanoatda institutlashuvga intilish omon qolish uchun zarurligini ta’kidlaydi.
«Har qanday Web3 kompaniyasi uzoq muddatli barqarorlikka erishishni istasa, ko‘proq an’anaviy, Web2 ga xos korporativ tuzilmalarga moslashishi shart», – deydi u. Uning aytishicha, bunday o‘zgarishga asosan tartibga soluvchi talablar turtki bermoqda.
Vivien Lin ham gibrid model bo‘yicha shunga o‘xshash fikr bildiradi. Unga ko‘ra, to‘liq masofaviy ish ochiq manbali dasturlar uchun juda qulay bo‘lsa-da, «butun dunyo bo‘ylab mahsulotni rivojlantirish, xatarlarga qarshi boshqaruv va tartibga rioya qilish uchun baribir ochiq egalik va aniq tizimli boshqaruv talab etiladi». Vivien Lin ta’kidlaydi, kelajak – an’anaviy korporativ tizimlar bilan birga, Web3’ga xos tokenlarga asoslangan rag‘batlantirish kabi amaliyotlar uyg‘unligidir.
Xulosa: Texnik bo’lmagan soha vakillarini faoliyatga chaqiriq
Ushbu sanoat yetakchilari bildirgan asosiy xabarga ko‘ra, Web3 endi tajriba qilish uchun ajratilgan maydon emas – u haqiqiy biznesga ochiq va sizning professionalligingizga muhtoj. Bu sohaning «Yovvoyi G‘arb» davri, ya’ni anonim asoschilar va «kod – qonun» g‘oyalari ustuvor bo‘lgan zamon allaqachon o‘tib ketdi. Endi esa an’anaviy institutlarga xos intizom talab qilinadigan, zamonaviy va rivojlangan global iqtisodiyot shakllanmoqda.
Agar siz – MICA
va xalqaro talablar labirintida yo‘nala oladigan yurist, blokcheyn tushunchalarini «Chelsea FC» (futbol klubi) muxlislari uchun tushunarli hikoyaga aylantira oladigan marketing mutaxassisi yoki dunyo bo‘ylab masofaviy ishchi jamoani boshqarishda yordam bera oladigan logistika bo‘yicha tajribangiz bor bo‘lsa, siz – bu jumboqning yetishmayotgan bo‘lagisiz. Texnik bilim asos yaratdi, ammo aynan kasbiy mahorat esa, bu binoni baland qavatli inshootga aylantiradi.
Federiko Variola ta’kidlaganidek, endi bu soha uchun «faqat qura olish» kifoya emas. Endi esa, haqiqatdan indikatorlarni harakatga keltira oladigan insonlarga ehtiyoj oshmoqda. Endilikda, eng asosiy ish qurollari – kod muharrirlari emas, balki strategik yechimlar, bozorga chiqish modellarini tuza olish va uzoq muddatli foydaga erishish ko‘nikmasidir. Endi texnologik yangi xususiyatlar emas, balki mahsulot va bozor o‘rtasidagi haqiqiy moslik birinchi o‘ringa chiqmoqda.
Biz hozir bozor mavsumiy o‘zgarishlari yoki DeFi’dagi qisqa muddatli ehtiroslar bilan belgilanmaymiz. Endi «Web3» sohasida haqiqiy professional davri boshlandi. Endi infratuzilmani qurish bo‘yicha eng asosiy ishlar tugatildi, protokollar tez ishlaydi, L2 (ikkinchi darajali yechimlar) kengaymoqda, xavfsizlik tekshiruvlari esa oddiy jarayon bo‘lib qoldi. Endi esa, biznes, huquq va madaniyat sohasidagi «me’morlar» sahnaga chiqadi, raqamli maydonlarni jihozlaydi va ommaviy qabul qilish jarayonini yakuniga yetkazadi. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi.
Endilikda, sohada ishtirok etish uchun murakkab «Solidity» yoki «Rust» (dasturlash tillari) bilimiga chuqur kirish shart emas. Asosiysi – yuqori darajada ishni samarali bajara olishdir. 2026-yil uchun asosiy savol: siz dasturni yozishingiz mumkinmi – emas, balki: siz markazlashmagan, yuqori xavfli muhitda natijaga erisha olasizmi?
