Kumush bozori Rojdestvo kunida aniq ishora yubordi. «Bitkoin» tinch muhitda va bayram kunlari kam savdolar fonida biroz harakatsiz turdi, biroq Xitoyda kumush narxlari fizik zahiralar yetishmovchiligi va sanoatda kuchli talab sabab mahalliy tarixiy maksimal darajaga yetdi.
Bu farq ortidan makroiqtisodiy muhim tendensiya ko‘rinmoqda. Defitsit va geosiyosiy xavotir davrlarida kapital ko‘proq moddiy, ya’ni qattiq aktivlarga yo‘nalmoqda, raqamli muqobillarga emas.
Xitoyda jismoniy kumush yetishmasligi narxlarni oshirishga sabab bo‘lmoqda
So‘nggi kumush narxi o‘sishi aynan Xitoyda kuzatildi — mahalliy bozorda 25-dekabr kuni tarixiy maksimal qiymatlarga erishildi. Xitoyda hozir fizik kumush yetishmayapti.
Butun dunyo bo‘ylab, spot bozorda kumush narxi yaqinda erishilgan tarixiy maksimal darajasi atrofida — bir untsiyasi uchun 72 dollar — saqlanib turibdi, natijada narxlar 2025-yilda 120% dan ortiq o‘sdi.
Oltin ham bu yil sezilarli o‘sish ko‘rsatdi — taxminan 60% ga qimmatlashdi, «Bitkoin» esa dekabr oyini pasayish bilan tugatdi, garchi oktyabrda 120 000 dollardan yuqoriga chiqqan bo‘lsa-da.
Xitoyning spot va fyuchers bozorlari har doim London va «COMEX» (birja tashkiloti) ko‘rsatkichlariga nisbatan qimmatroq bo‘lib kelmoqda.
Ba’zida shartnomalar qisqa vaqgga orqaga ketishni (backwardation — zudlik bilan yetkazib berish muammosi belgisi) namoyon qilgan. Xitoy butun dunyo sanoat kumushiga bo‘lgan ehtiyojning yarmidan ko‘pini tashkil etadi, shuning uchun mahalliy defitsit umumjahon muammosiga aylanmoqda.
Bosim bir nechta manbalardan kelmoqda. Quyosh panellari ishlab chiqarilishi eng yirik omil hisoblanadi, elektr avtomobillar ishlab chiqarilishi ham doimiy o‘sishda davom etmoqda.
Har bir elektromobilda kumush oddiy avtomobillarga qaraganda ancha ko‘p ishlatiladi, ayniqsa elektr tizimlari va zaryadlash infratuzilmasida.
Shu bilan birga, elektr tarmog‘ini kengaytirish va elektronika ishlab chiqarish doimiy yuqori talabni ushlab turibdi.
Bitkoinning Rojdestvo davridagi to‘xtab qolishi aslida boshqa voqeani ko‘rsatmoqda
«Bitkoin» esa Rojdestvo kunida deyarli hech qanday reaksiyani namoyon qilmadi. Savdo hajmi kichik bo‘ldi, narxlardagi harakat chuqurlashmadi. Bu, asosan, institutsional ishtirokchilarning bozorga kam kirishidan darak, asosiy omillar esa o‘zgarmadi.
Himoyalovchi investitsiyalar oqimining ko‘zga tashlanmasligi ajralib turadi.
2025-yil oxirida «Bitkoin» ko‘proq yuqori likvidlikka ega, lekin nomutanosib tebranishlarga moyil aktiv sifatida harakat qilmoqda. Moddiy resurs yetishmovchiligi va yetkazib berish zanjiri bo‘yicha bosim kuchli bo‘lganida investorlar raqamli aktivlardan ko‘ra metallarni afzal ko‘rmoqda.
Geosiyosiy nuqsonlar bu tendensiyani kuchaytirmoqda. Ukraina va Yaqin Sharqdagi mojarolar tufayli mudofaa xarajatlari o‘sib bormoqda, bu esa harbiy sohada foydalaniladigan elektronika va o‘q-dorilarga (kumush ishlatiladi) bo‘lgan talabni oshirdi.
Investitsiya maqsadidagi kumushdan farqli, harbiy maqsadda ishlatiladigan metall to‘liq iste’mol qilinadi va qayta foydalanilmaydi.
Kumush va Bitkoin narxidagi tafovut yanada keng makroiqtisodiy xulosaning aksidir. Faqat raqamli resurslar cheklanganligi yetarli emas; ta’minotdagi uzilishlar fonida kapital moddiy aktivlarga ketmoqda.
Moddiy taqchillik — ayniqsa, energiya, mudofaa va sanoat siyosati bilan bog‘liq bo‘lsa — hali ham muhim ahamiyatga ega bo‘lmoqda.
Bozorlar 2026-yilga yaqinlashar ekan, aynan shu farq aktivlarning harakatini, xavf istagiga oid hikoyalardan ko‘ra aniqroq belgilab berishi mumkin. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi – barchasi tanlovga bog‘liq.
