«XRP Ledger» (blokcheyn platformasi) 2026-yil 4-fevral kuni «Permissioned Domains» (Maxsus domenlar) funksiyasini faollashtiradi. Bu o‘zgarish «XLS-80» tuzatmasini 91% dan ortiq tasdiqlovchilar («validatorlar») qo‘llab-quvvatlaganidan so‘ng amalga oshadi.
Ushbu muhim bosqich, ayniqsa, hozirgi murakkab vaziyatda sodir bo‘lmoqda. Chunki «XRP» tokenining narxi so‘nggi haftada bozor pasayishi fonida ikki xonali foizga tushib ketdi. Tarmoq jiddiy infratuzilma yangilashga tayyorlanayotgan bir paytda, asosiy savol quyidagicha: «Permissioned Domains» funksiyasi ishga tushirilgandan so‘ng, «XRP» tokenining narxiga aniq ta’sir qiladimi?
XRPL platformasida ruxsat berilgan domenlar nima?
«XLS-80» taklifi «Permissioned Domains»ni joriy qilmoqda. Bu — «XRPL» tarmog‘ida maxsus boshqariladigan muhit bo‘lib, foydalanuvchilar va ularga kirish qat’iy belgilangan qoidalar asosida amalga oshiriladi.
Bu domenlar alohida blokcheyn yaratmaydi, balki umumiy «XRPL» tarmog‘ida ishlaydi. Foydalanuvchilar maxsus tasdiqlovchi ma’lumot bilan kiradi. Bu esa umumiy tizim imkoniyatlaridan foydalanilgani holda, qatnashuvchilar faoliyatini aniq tartibga solishni ta’minlaydi. Batafsil ma’lumot.
«Ushbu yondashuv markazlashmagan blokcheyn texnologiyasining ochiqlik va xavfsizlik afzalliklarini an’anaviy moliyaviy tashkilotlarning me’yoriy talablariga yaqinlashtirishga xizmat qiladi», — deyiladi taklifda.
«Permissioned Domains» funksiyasi «XLS-70 Credentials» (tasdiqlovchi ma’lumotlar) asosida qurilgan. Bu, domenlarga faqat maxsus ro‘yxatdagi ishonchli ma’lumotga ega hisoblardan kirishni ta’minlashga yordam beradi. Domen egasi qabul qilinadigan ma’lumotlar ro‘yxatini aniqlaydi.
Tasdiqlangan ma’lumotga ega hisoblar avtomatik tarzda a’zo bo‘ladi va ular uchun qo‘shimcha ariza topshirish shart emas. Taklifga ko‘ra, yangi texnik imkoniyatlar ham kengaymoqda. Masalan: «PermissionedDomain» (Maxsus domen) blokcheyn obyektlari va «PermissionedDomainSet» hamda «PermissionedDomainDelete» kabi boshqaruv operatsiyalari kiritiladi.
Taklif hujjatlarida aytilishicha, bu tuzatma asosan asosiy rolga ega. Ya’ni, u mustaqil tarzda oddiy foydalanuvchiga yangi xizmat bermaydi. Lekin kelgusida boshqariladigan birjalar yoki tartibga solinadigan ilovalar uchun platforma yaratishga zamin tayyorlaydi.
Taklifda xavfsizlik masalalari alohida ko‘rib chiqilgan. Tizim asosan ishonchli tasdiqlovchi va domen egalariga tayanadi. Biroq, ma’lumotlar buzilishi yoki maxsus domenlardan noqonuniy maqsadlarda foydalanish xavfi ham tan olingan. Bunday vaziyatlarni oldini olish uchun dasturiy va boshqaruv darajasida choralar ko‘rish zarur.
«XLS-80» belgilangan minimum — 80% dan yuqori tasdiqlovchi ovozini yanvar oyida to‘pladi va «XRP Ledger»da ikki haftalik rasmiy faollashish jarayoniga kirdi. Funksiya 4-fevral kuni ishga tushiriladi.
Maxsus domenlar moliyaviy tashkilotlar uchun asosiy muammoni hal qiladi: blokcheyn texnologiyasidan foydalanish, lekin me’yoriy talablarni buzmaslik. Oldin bu uchun alohida, yakkama-yakka tizimlar yaratish kerak edi. Endilikda, tashkilotlar «XRPL» tarmog‘idan to‘g‘ri va tartibga mos sohada foydalanishi mumkin bo‘ladi.
«Bu shuni anglatadiki, endi yirik moliyaviy kompaniyalar tezkor va arzon «XRP» tarmog‘idan o‘z mijozlari uchun foydalanishi mumkin. Shu bilan birga, qat’iy qoidalar va tartibga muvofiq kim ishtirok etishini ham nazorat qilishadi. Buning uchun alohida blokcheyn yaratishga hojat yo‘q. Mazkur yechim mavjud ochiq yo‘lda xavfsiz va maxsus tekshiruvli «VIP xonalar» barpo etishga o‘xshaydi. Bu «SWIFT» kabi kompaniyalar (moliyaviy tashkilot) uchun muhim signal bo‘ladimi?», — deya yozadi tahlilchi.
Ruxsat bilan boshqariladigan domenlar XRP narxiga qanday ta’sir ko‘rsatishi mumkin?
Maxsus domenlar joriy qilinishi «XRPL» platformasining amaliy foydasini va institutsional jihatini kuchaytiradi. Lekin bu rivojlanish «XRP» tokeni narxining oshishiga qanday ta’sir ko‘rsatishi hozircha noaniq.
O‘tgan yetti kun ichida «XRP» narxi umumiy kriptobozor pasayishi fonida 16%ga tushdi. Nashr vaqti holatiga ko‘ra, token narxi 1,59 dollarni tashkil etib, 24 soatda yana 0,62%ga arzonlashdi.
Yangi funksiyaning ahamiyatiga qaramay, «Permissioned Domains» qisqa muddatda «XRP» narxiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir qilishi dargumon. «XLS-80» tuzatmasi «XRP» tokenining taklifi, to‘lov tizimi yoki talab muvozanatiga bevosita ta’sir qilmaydi.
Biroq, bu o‘zgarishning «XRP» tokeni uchun foydasi bilvosita bo‘lishi mumkin. Endilikda tartibga solinadigan yirik tashkilotlar «XRPL»da qulay ishlash imkoniyatini qo‘lga kiritadi. Agar boshqariladigan birjalar yoki tokenlashtirilgan aktivlar platformalari shakllansa, tarmoqdagi faoliyat ham ortadi.
Bunday holatda, «XRP» yuqori tarmoq faolligidan foyda ko‘radi, chunki to‘lovlar va hisob-kitoblar aynan shu token orqali amalga oshiriladi. Hozircha, «Permissioned Domains» funksiyasini qisqa muddatli narx o‘zgarishi emas, balki uzoq muddatli infratuzilma yuksalishi sifatida ko‘rib chiqish lozim.
Asosiy sinov shundan iboratki, tashkilotlar ushbu yangilikni amalda keng joriy etsa va doimiy blokcheyn faolligini ta’minlay olsa, «XRP» uchun asosli ijobiy natija yuzaga keladi.
