Aksariyat tahlilchilar asosan «Bitkoin» yoki ayrim «altkoinlar»ga e’tibor qaratgan bo‘lsa-da, umumiy kriptovalyuta bozori kapitalizatsiyasi tuzilmasi yanvar oyida kritik chegaraga yaqinlashmoqda.
Likvidlikdagi kuchsizlanish belgilari ushbu tuzilmaning qanchalik nozikligi haqida ogohlantirmoqda.
Investorlar kriptovalyutani naqdga aylantirar ekan, kriptovalyuta savdosi hajmi keskin kamaydi
«Newhedge» (tahliliy kompaniya) ma’lumotlariga ko‘ra, markazlashtirilgan birjalardagi umumiy savdo hajmi yanvarda 1,118 trillion dollarni tashkil etdi. Shu pullarning 490 milliard dollardan ziyodi «Binance» (kripto birja) hissasiga to‘g‘ri kelgan.
Nima ko‘zga tashlanadi, agar yanvarning qolgan kunlarida aniq tiklanish bo‘lmasa, bu ko‘rsatkich o‘tgan yil iyulidan buyon eng past darajaga tushishi mumkin. Bozor hajmining qisqarishi investorlar tobora ehtiyotkor bo‘lib borayotganini ko‘rsatadi.
Bunday ehtiyotkor kayfiyat, ko‘plab «altkoinlar» qiymati hali ham o‘z tarixiy maksimumidan 70–90 foiz past bo‘lsa-da, investorlarni xarid qilishdan to‘xtatib turibdi.
«CryptoQuant» (tahliliy platforma)ning yana bir ma’lumot to‘plami yanada aniqlik beradi. Chakana investorlar faolligi — ya’ni tuzilmalar 10 000 dollardan kichik bo‘lgan mayda tranzaksiyalar — onlayn savdo harakatlarini o‘lchaydi. Ushbu indikator o‘tgan yil avgustidan beri keskin pasayib ketgan.
Tahlilchi Kayekonomi (Caueconomy) ta’kidlaganidek, AQSh hukumati faoliyati to‘xtab qolishi xavfi va yen orqali olib boriladigan savdo usullari bilan bog‘liq xavotirlar sarmoyadorlarni mumkin qadar ehtiyot yo‘l tutishga majbur qilgan. Savdo faolligi pasaygan va yangi investitsiyalarga qiziqish kamaygan.
“Bozorni barqaror tiklash uchun yangi ijobiy kayfiyat va chakana investorlarning blokcheyndagi faolligi oshishi zarur,” — deya fikr bildiradi Kayekonomi (Caueconomy) .
Bundan tashqari, investorlar nafaqat kapital ulushidan ehtiyotkorlik bilan foydalanmoqda, balki butunlay bozorni tark etayotgan ko‘rinadi. «Stablecoin» (barqaror tokenlar) ma’lumotlari ham ushbu o‘zgarishni tasdiqlaydi.
«CryptoQuant» stablecoin’lari uchun ERC-20 asosidagi kapitalizatsiyasi bo‘yicha ma’lumotlar yanvar oyida barqaror tokenlar kapitalizatsiyasi kamayganini ko‘rsatadi. Birjalardagi stablecoin zaxiralari ham sezilarli darajada qisqargan.
ERC-20 stablecoin’larining umumiy ta’minoti va birjalarda saqlanayotgan miqdori kriptobozorda «kutayotgan» kapitalni ko‘rsatadi. Agar har ikkala balans bir vaqtda qisqarsa, bu shuni anglatadiki, pullar bozor ichida aylanishdan ko‘ra, undan chiqib ketmoqda.
Yaqinda «BeInCrypto» (axborot nashri) hisobotida yangi likvidlik kelmasa, «Bitkoin» narxi 70 000 dollardan ham pastga tushib ketishi mumkinligi aytilmoqda.
Bozor kapitallashuvi tuzilmasiga qanday tahdid solinmoqda?
Umumiy kriptovalyuta bozor kapitalizatsiyasi yanvarda 3 trillion dollardan pastga tushdi. Bir qancha tahlilchilar 2,86 trillion dollar atrofidagi qo‘llab-quvvatlov darajasi muhimligini ta’kidlamoqda. Agar bu daraja saqlanmasa, kapitalizatsiya yanada qisqarishi mumkin.
«TradingView» (moliyaviy ma’lumot xizmatlari kompaniyasi) ma’lumotlariga ko‘ra, bozor kapitalizatsiyasi endi 2024-yildan buyon ushlab turgan trend chizig‘iga yaqinlashgan. Agar bu trend chizig‘i buzilsa, 2022-yilgi «ayirbosh bozor» (ya’ni pasayish davri) holati qaytarilishi mumkin.
Shu sababli, savdo hajmining pasayishi va investorlarning pullarini bozor tashqarisiga olib chiqayotgani kabi salbiy signallar, bu trend chizig‘i buzilish ehtimolini oshirishi mumkin.
Biroq, bozor oldimizdagi haftada yirik makroiqtisodiy voqealar boshlangan bir paytda, bu yo‘nalishni o‘zgartirishi ham mumkin. «AQSh dollari» to‘rt yil ichida eng past darajaga tushib ketdi, bu holat ko‘proq «Federal zahiralar jamg‘armasi» (Moliyaviy tashkilot) foiz stavkalari pasayishi va savdo siyosatidagi noaniqliklar bilan bog‘liq.
Tarixiy jihatdan, dollar qadrsizlanishi xavfli aktivlar — xususan, kriptovalyutalar — uchun ijobiy, chunki bu global likvidlikni oshiradi va dollar asosidagi aktivlarni dunyo bo‘ylab sarmoyadorlar e’tiboriga mos qiladi. Agar bu holat davom etsa, hozirgi kapital chiqimining oldini olish uchun zarur turtki bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
Biroq, hali oldinda nima bo’lishi aniq emas. Barqaror tiklanish uchun faqatgina tashqi iqtisodiy vaziyatning qulay bo‘lishi emas, balki oddiy odamlar faol qatnashuvi va yangi barqaror tokenlar kirib kelishi ham zarur. Hozircha bu ikki omil bozorda ko‘rinmayapti.
Oldindagi kunlar muhim ahamiyatga ega bo‘ladi. Agar 2,86 trillion dollar atrofidagi yordam darajasi saqlanib qolganda va tashqi iqtisodiy sharoitlar ijobiy bo‘lsa, bozor barqarorlashadi. Lekin agarda savdo hajmi qisqarsa va investorlar o‘z mablag‘larini olib chiqishda davom etishsa, bozorda yanada chuqurroq tuzatish bo‘lishi mumkin.
