Yaponiyaning Bosh vaziri Sanae Takaichi o’z ismi va rasmi aks etgan kriptovalyuta – tokendan ochiqchasiga voz kechdi. Natijada, token bir necha soat ichida 58 foizga qadrsizlandi va nazorat organlari tashabbuskor kompaniyani o‘rganishni boshladi.
Bu voqea siyosiy memkoinlarning dunyo bo‘ylab ko‘plab xususiy investorlarni ziyon ko‘rgan navbatdagi namunasidir.
Bosh vazirning inkori bozorga kuchli tushish olib keldi
Sanae Takaichi Yaponiyaning ilk ayol bosh vaziri bo‘lib, so‘nggi o‘n yilliklarda eng mashhurlaridan biri hisoblanadi. Uning «Liberal-demokratik partiyasi» (siyosiy partiya) 8-fevralda o‘tgan umumiy saylovda 316 o‘ringa ega bo‘lib, mutlaq ko‘pchilikka erishdi. Hukumatining ommaboplik darajasi ham 70 foizga yaqin.
SANAE TOKEN 25-fevral kuni «Solana» blokcheynida Bosh vazirning o‘zi bilmagan holda ishga tushirildi. Taniqli tadbirkor Yuji Mizoguchi boshchiligidagi «NoBorder DAO» (blokcheyn hamjamiyati) bu kriptovalyutani «Yaponiya qaytdi» tashabbusi doirasida ishlab chiqdi. Loyiha sahifasida sayt Takaichi nomi va uning chizilgan portreti joylashtirilgan edi.
Yuji Mizoguchi «REAL VALUE» deb nomlangan YouTube ko‘rsatuvida oldinroq aytib o‘tgan edi – go‘yoki, Takaichi tomoni bilan aloqada bo‘lgan. Bu gaplar token rasmiy qo‘llovga ega degan taxminga sabab bo‘ldi va shubhalarni kuchaytirdi.
2-mart kuni, Takaichi «X» ijtimoiy tarmog‘ida post qoldirdi va voqeaga nuqta qo‘ydi. Ushbu post 63 milliondan ziyod ko‘rilgan. U tokenga ham o‘zi, ham idorasi aloqador emasligini bildirdi. Toki hech qanday ruxsat berilmaganini ham ta’kidladi.
Shundan so‘ng, token narxi darhol $0.0137 dan $0.0058 ga tushib ketdi. 4-martga kelib, umumiy kapitalizatsiyasi taxminan $62,000 bo‘ldi va likvidligi 25 ming dollarga yetdi.
Moliyaviy xizmatlar agentligi tergov boshladi
Yaponiyaning «Moliyaviy xizmatlar agentligi» (FSA – davlat nazorat organi) ushbu token tashabbuskorlarini o‘rganmoqda. Agentlik tokenga javobgar bo‘lgan kompaniyada zarur kriptovalyuta birjasi litsenziyasi yo‘qligini aniqladi.
Yaponiyaning «To‘lov xizmatlari to‘g‘risida»gi qonuniga muvofiq, kriptoaktivlarni sotish yoki almashtirish uchun FSA ro‘yxatida bo‘lish shart. Qoidabuzarlarga besh yilgacha qamoq yoki 5 million iyengacha jarima belgilanadi.
«neu» deb atalmish kompaniya, bosh direktori bo‘lmish Ken Matsui yetakchiligida, token dizayni uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga oldi. Ken Matsui 3-martda «X» ijtimoiy tarmog‘ida ochiq kechirim so‘radi va barcha ishlarni o‘zi olib borganini bildirdi.
Yuji Mizoguchi Matsui bayonotini qayta joyladi va ommaviy axborot vositalari tekshiruviga hamkorlik qilishini va’da qildi. U «X» ijtimoiy tarmog‘ida javobgarlikdan qochmasligini hamda aybni boshqalarga yuklamasligini ta’kidladi. U bu masalani hissiyot emas, faqat faktlar asosida hal qilish niyatida ekanini yozdi.
Biroq, Mizoguchi tomonidan YouTube’ga aytilgan gaplar va bosh vazirning ochiq rad javobi orasidagi tafovut hanuz yechimsiz qolmoqda.
FSA agentligi yanvar oyida neu kompaniyasi rasmiy birjalar ro‘yxatiga kiritilmaganini tasdiqladi. Keyinchalik ham hech qanday ariza topshirilmagan.
Token tuzilmasi ham qo‘shimcha tekshiruvlarga sabab bo‘ldi. Jami tarmoqdagi tokenlarning 65 foizi loyihaning o‘z rivojchilari uchun ajratilgan edi.
Siyosiy memkoinlar butun dunyo e’tiborida
Yaponiyadagi ushbu mojaro ko‘plab mamlakatlarda kuzatilayotgan muammoli tendensiyani yana bir bor namoyon etdi.
AQSHda prezident Donald Tramp yanvar 2025-yilda «Solana» blokcheynida $TRUMP tokenini ishga tushirdi. Uning oilasi va sheriklari barcha tokenlarning 80 foizini o‘zida saqlab qoldi va jami 350 million dollardan ortiq xizmat haqi oldi.
Senator Kris Merfi «MEME Act» (Xizmatdagi amaldorlarning moliyaviy token chiqarishini taqiqlovchi qonun)ni taqdim etdi. Trampning kriptovalyuta sohasidagi yordamchisi Devid Saks esa javoban aytdiki, memkoinlar sarmoya emas, balki kolleksionerlar uchun yaratilgan to‘plamlar, dedi.
2025-yil fevral oyida Argentina prezidenti Xaver Milei $LIBRA tokenini targ‘ib qildi. Ushbu tokenning bozordagi qiymati qisqa vaqtda 4,5 milliard dollarga yetdi, biroq 3 soat ichida 89 foizga tushib ketdi.
Aytishlaricha, ichki guruhlar qulashi oldidan qariyb 100 million dollarni olib chiqib ketishga ulgurgan. Hozirda Milei firibgarlik bo‘yicha tergov va impichment talablariga duch kelmoqda.
Nazoratdagi bo’shliq hanuz saqlanib qolmoqda
Har bir holatda bir xil bo‘shliqdan foydalaniladi. Memkoinlar odatda aksariyat mamlakatlarda qimmatli qog‘ozlar ta’rifiga kirmaydi.
Yaponiyaning tartibga solish tizimi esa yanada qat’iy yo‘lni ko‘rsatishi mumkin. Bu yerda «To‘lov xizmatlari to‘g‘risida»gi qonun kriptovalyuta birjalarining barcha faoliyatini, token turi farqiga qaramay, tartibga soladi. «FSA» (Yaponiya Moliyaviy xizmatlar agentligi — davlat tashkiloti) tokenlarni qimmatli qog‘oz sifatida belgilashsiz ham litsenziyasiz faoliyat yuritayotgan operatorlarga qarshi choralar ko‘ra oladi.
Amerika Qo‘shma Shtatlarida esa «SEC» (Qimmatli qog‘ozlar va birjalar komissiyasi — davlat organi) Donald Tramp ma’muriyati davrida kriptovalyutani tartibga solish doirasini toraytirgan. Natijada, memkoinlar federal darajada deyarli tartibga solinmaganicha qolmoqda.
Ayni paytda, xalqaro darajada siyosiy memkoinlarga oid maxsus tartib-qoidalar mavjud emas. Bu esa oddiy investorlarni mashhurlar bilan bog‘liq «shov-shuvli sxemalar» ta’sirida xavf ostida qoldiradi.
Sanoat tahlilchilari fikriga ko‘ra, SANAE TOKEN ishi kelajakda muhim huquqiy tajriba bo‘lishi mumkin. Yaponiyaning munosabati boshqa mamlakat regulyatorlariga ham yangi yo‘nalish berishi ehtimoli bor.
