Yevropa fond bozori obro‘ bilan bog‘liq muammoga ega. Investorlar ko‘p yillar davomida ushbu mintaqani «Uoll-Strit» (AQSh moliya bozori) va jadal rivojlanayotgan «Osiyo bozorlaridan keyingi» ikkinchi darajali deb qarab kelgan, biroq Yevropaning asosiy indeksi sezilmas tarzda «S&P 500» ko‘rsatkichiga yetishdi, hatto ba’zida uni ortda qoldirdi.
Bu obro‘ning sababli yo‘q emas. Yevropada tez o‘suvchi kompaniyalar soni kam, sarmoya bozorlari ham nisbatan kichikroq. Shuningdek, uzoq muddatli daromad prognozi ham ko‘pincha AQSh yoki Osiyodagi texnologiya markazlaridek yuqori bo‘lmagan. Shu bois, Yevropaning so‘nggi muvaffaqiyati ko‘pchilikka sezilmagan.
Yevropaning qadrlanmayotgan o‘sishi
Stoxx 600 — 17 ta Yevropa davlatidagi 600 ta yirik, o‘rta va kichik kompaniyani kuzatuvchi indeks — 2026-yil boshidan 11% o‘sdi. Bu natija, o‘sha davr mobaynida 13,2% natija qayd etgan «S&P 500» indeksidan kichikroq. Ammo bu raqam faqat 2026-yilni qamrab oladi.
Agar 2025-yilni ham hisobga olsak, bu yilda butun qit’adagi davlat sarfi oshib, Yevropa bozorlariga yangidan jon kiritgan edi. Bu vaqtda natijalar o‘zgaradi.
«Goldman Sachs» (bank) 10-avgustdagi xabarnomasida, bozor Yevropani yillar davomida xato baholab kelayotganini ta’kidladi. Bankning ma’lumotlariga ko‘ra, 2022-yildan beri Yevropa banklari tez rivojlanayotgan AQShning yetakchi texnologik kompaniyalar guruhi — «Magnificent Seven» (Apple, Microsoft va Nvidia kabi)dan ancha o‘zib ketgan.
Shuningdek, bojxona to‘siqlari va energetika ta’minotidagi inqirozga qaramasdan, Stoxx 600 indeksi 2025-yil boshidan boshlab hanuz «S&P 500» ni ortda qoldirgan.
Yevropadagi natijalar bozordagi umumiy qarashdan yoki investorlarning tasavvuridan ancha murakkab.
Bank yana Yevropa aksiyalari Xitoy raqobatidan keng ko‘lamda zarar ko‘radi, degan fikrga qarshi chiqdi. Indeksning asosiy qismi — moliya, farmatsevtika, texnologiya, energetika, kommunal xizmatlar, telekommunikatsiya va mudofaa sohalariga to‘g‘ri keladi. Ular arzon Xitoy importidan deyarli ta’sir ko‘rmaydi.
Eng ko‘p xavf ostida deb qaraladigan avtomobil sanoati esa Yevropa umumiy kapitalizatsiyasining atigi 1% qismini tashkil qiladi. «Stoxx 600» indeksidagi tezkor o‘sish esa ushbu sohadagi kompaniyalarga taalluqli emas. Stoxx avtomobil indeksi bu yil 16% tushgan. «Volkswagen» 27,6%, «Stellantis» esa 51,9% pasaydi. Bu pasayishga elektromobillarga talab susayishi va kredit stavkalari oshishi sabab bo‘ldi.
AI (Sunʼiy intellekt) savdolari: Yevropaga tavakkalni kamaytiruvchi omil sifatida qaralmoqda
«BNP Paribas» (bank) aynan eng ko‘p qiynalgan sohalardan imkoniyat ko‘radi. Mazkur kompaniyaning portfel menejeri va strategik mutaxassisi Sofi Xuyn «CNBC» (Axborot agentligi)ga bergan intervyusida, Yevropada sunʼiy intellekt aynan ishlab chiqilishi emas, balki texnologiyani joriy qilish orqali ko‘proq foyda keltirishi mumkinligini ta’kidladi. Ayniqsa, avtomobil sohasida o‘sish ehtimoli katta.
Bu sohada eng muhimi — qachon bozorlar ushbu masalani muhokama qilishni boshlaydi, deb tushunish. Chunki bu soholar bo‘yicha ikki yilgacha kutish kerak bo‘lishi mumkin — ta ki, umumiy fikr ular haqiqatdan natija beradi, deb e’tirof etguncha.
Sofi Xuyn qo‘shimcha qildi: AQShda iste’mol darajasi allaqachon narxlarga singdirilgan, demak, Amerikadagi yuqori o‘sish sekinlashishi mumkin. Shu orada, Yevropaning tiklanish sur’ati tezlashadi. Bu so‘nggi paytda Yevropa aksiyalari asosidagi ETF fondlariga kirib kelayotgan kapital hajmiga ham o‘z ta’sirini ko‘rsatdi.
«Goldman» (bank) tan oldiki, Yevropa ma’lumot markazlari qurishda va AI (Sunʼiy intellekt) sohasidagi eng zamonaviy model ishlab chiqishda AQShdan ortda qolyapti. Bu uzoq muddatda unumdorlikka ta’sir qiladigan xavf. Shu bilan birga, bankning ta’kidlashicha, bu oraliq — ya’ni Yevropa AI xavflaridan, ayniqsa, Xitoy bilan bog‘liq xavotirlardan tez qochishni istovchi investorlar uchun muhim e’tibor nuqtasi sanaladi. Bu to‘g‘ridan-to‘g‘ri zaiflik emas, balki himoya omilidir.
Kelajakda, Yevropa bu sohada orqada ketishini foyda yoki zararga aylantira oladimi — bu, bozor sunʼiy intellekt sohasiga aloqador Yevropa korxonalarini qanchalik tez va ijobiy baholay boshlashiga bog‘liq bo‘ladi.
