Jahon miqyosidagi barcha yirik ochiq “Bitkoin” (Bitkoin) mayner kompaniyalari faoliyatini «Sunʼiy intellekt» sohasiga yo‘naltirayotganini e’lon qildi. Bu esa tarmoq xavfsizligiga qanday ta’sir qilishi yuzasidan keskin bahs-munozaralarga sabab bo‘ldi.
«Capriole Investments» investitsiya kompaniyasi asoschisi Charlz Edvards o‘z tadqiqotida yuqori darajadagi ochiq «Bitkoin» maynerlari orasida o‘rtacha daromad ulushi yaqin ikki-uch yil ichida 90% dan taxminan 30% ga tushishi kutilayotganini ko‘rsatdi.
Ochiq bozor maynerlari e’tiborni Bitkoindan «Sunʼiy intellekt»ga o‘girmoqda
Taxminan o‘nlab ochiq mayning kompaniyalari tahlil qilinganida, o‘z faoliyatida 80% va undan ortiq daromadni «Sunʼiy intellekt»dan olishni maqsad qilgan firmalar ikki yil ichida, o‘rtacha, fond bozorida 500% dan yuqori o‘sishga erishgan.
«Sunʼiy intellekt»dan pastroq daromad ko‘zlagan firmalarda bu natijalar sezilarli past bo‘lib, ayrimlari hatto zarar ko‘rgani qayd etilgan.
Ko‘plab kompaniyalar «Bitkoin» mayning uskunalarini yangilash yoki almashtirishni rejalashtirmayapti. Aksincha, ular mavjud ASIC qurilmalarini foydalanish muddatining oxirigacha ishlatib, mablag‘ni faqat «Sunʼiy intellekt» infratuzilmasiga sarflash niyatida.
«Agar bu raqamlar hatto yarmigacha to‘g‘ri bo‘lsa ham (ular kompaniyalarning rasmiy bayonotlariga asoslanadi), kelgusi 2-3 yil ichida energiya va «Bitkoin»ga sodiqlik jiddiy xavf ostida qoladi. Bu orada kvant hisoblash (Quantum computing) tez rivojlanib, «Bitkoin» uchun asosiy xavf tug‘diradi. Aks holda, tarmoq kodini o‘zgartirishga to‘g‘ri keladi», — deb yozdi Charlz Edvards «X» ijtimoiy tarmog‘ida.
«Bitkoin» sohasida tadqiqotchi bo‘lgan Pol Sztorc ham yuqoridagi xavotirlarni takrorladi. Uning ta’kidlashicha, ilgari «MinerMag» bo‘lgan nashr nomini «Energy Mag» deb o‘zgartirdi; «Bitkoin 2026» konferensiyasida «Mayning sahnasi» endi «Energiya sahnasi» deb nomlanadi va «MARA Holdings» (kompaniya) ham saytida «Bitkoin»ga oid eslatmalarni anchadan buyon olib tashlagan.
Adam Bek: Bozor o‘zini o‘zi muvozanatga keltiradi
«Blockstream» kompaniyasi bosh direktori Adam Bek xavotirlarga qarshi fikr bildirdi. Uning ta’kidlashicha, agar tarmoqdagi hisoblash quvvati – Terahash (hisoblash quvvati) kamayib ketsa, qolgan maynerlar uchun foyda marjasi oshadi. Natijada esa, bitkoin mayningi va sunʼiy intellekt vazifalaridagi marja tenglashgunga qadar arbitraj holati yuzaga keladi.
«Bu, aslida, maynerlar uchun ijobiy: agar hisoblash quvvati kamayib ketsa, foyda marjasi ortadi. Bu arbitraj bo‘lib, natijada mayning va sun’iy intellektdan tushadigan foyda bir-biriga yaqinlashadi. Foydaning ko‘payishi esa ijobiy o‘zaro ta’sirga olib keladi: maynerlar energiyaga kam Bitkoin sotadi, narx o‘sgani sari bu jarayon mustahkamlanadi», — dedi Bek «X» ijtimoiy tarmog‘ida.
Marjaning yuqoriligi maynerlarga xarajatlarni qoplash uchun kamroq «Bitkoin» sotish imkonini beradi. Bek bu holatni «ijobiy o‘zaro ta’sir» deb atadi.
Foyda yuqoriligi yaxshi bo‘lsa-da, asosiy masala shundaki, bu tendensiya «Bitkoin» uchun foydalimi-yo‘qmi – shunda ham savollar bor. Ochiq maynerlar 100% faoliyatini «Sunʼiy intellekt»ga burayotgan va energiya sarfi pasayib borayotgan ayni zamonda, tarmoq xavfsizligi eng muhim bo‘lgan vaqtda kuchsizlanishi mumkin.
2026 yil mart oyida «Bitkoin» mayning murakkabligi allaqachon 7,76% ga kamaydi. Hisoblash quvvati – Terahash (hisoblash quvvati) esa yil boshidagi 1 ZH/s (zettahash/sekunda) maksimumidan hozirda 870 EH/s (ekzahash/sekunda) ga pasaygan. Bu esa umuman tarmoqdan hisoblash quvvati chiqib ketayotganini ko‘rsatadi.
Bu muhokama «Bitkoin 2026» konferensiyasi boshlanishiga bir necha hafta qolganida yuzaga kelmoqda. Unda Pol Sztorc yangilangan «Energiya sahnasi»da maynerlar chiqib ketishiga qarshi yechim loyihasini taqdim etishni rejalashtirmoqda.
