Endi sunʼiy intellekt asosida ishlovchi agentlar siz uchun to‘lovlarni amalga oshira oladi. Ular xizmat buyurtma qilishi, ma’lumot sotib olishi yoki savdo amalga oshirishi mumkin – buning uchun siz “to‘lash” tugmasini bosishingiz shart emas. Biroq ko‘plab kriptovalyuta foydalanuvchilarida bir savol paydo bo‘ladi: agar sun’iy intellekt agenti mening kripto hamyonimdagi barcha mablag‘ni olib qo‘ysa-chi?
Bu savol «BeInCrypto» (axborot sayti) tomonidan o‘tkazilgan Market Intelligence (bozor tahlili) Ekspertlar Kengashining so‘nggi sonida ko‘rib chiqildi. «BeInCrypto» axborot sayti bosh ilmiy tahlilchisi Maykl Thoma va «Dune» (tadqiqot kompaniyasi) ilmiy izlanishlar bo‘yicha rahbari Filipp Armani «BeInCrypto» axborot saytining AI agentlari yordamida to‘lovlar holati: 2026 nomli hisobotini muhokama qilishdi.
Qisqa javob shundaki: haqiqatan ham sunʼiy intellekt agenti pulingizni yo‘qotishi mumkin, lekin bu kamdan-kam hollarda «mustaqil harakat qilgani» uchun bo‘ladi.
Sunʼiy intellekt agenti orqali to‘lov nima?
Thoma sun’iy intellekt agentini virtual shaxsiy yordamchi sifatida tasvirladi, unga oldindan to‘langan debet kartasi biriktirilgan bo‘ladi.
«Siz unga ma’lum bir vazifa va ruxsat hamda qoidalar to‘plamini berasiz. U esa siz uchun vazifani bajaradi va nomingizdan to‘lov amalga oshiradi.»
Odatda bunday agentlar to‘lovda barqaror tokenlardan foydalanadi. Chunki bank kartalari bir necha tanga qiymatidagi to‘lovlar uchun mos emas. Blokcheyn texnologiyasi esa juda kichik to‘lovlarni ham tezda amalga oshirish imkonini beradi.
Biroq, avtomatlashtirilgan har bir to‘lov sunʼiy intellekt agenti orqali o‘tkaziladi, deb bo‘lmaydi. Armani tushuntirishicha, blokcheynda oddiy botlar ham, sunʼiy intellekt agentlari ham o‘xshash ko‘rinishi mumkin. Har ikkalasi bilan ham sutka davomida ko‘plab kichik mablag‘lar o‘tkaziladi. Armani shunday deydi:
“Agar o‘rtacha katta miqdorda emas, balki doimiy va ko‘p sonli kichik to‘lovlar ko‘rsangiz, bu ko‘p hollarda botlar faoliyati hisoblanadi. Biroq bu har doim ham sunʼiy intellekt agenti degani emas.”
Armani farqni quyidagicha aytib o‘tadi: agentlar o‘z to‘lovlarini maxsus protokollar – masalan, «Coinbase» (birja) xizmatining x402 va «Tempo» (to‘lov platformasi) MPP orqali amalga oshiradi. Oddiy botlar esa bunday imkoniyatga ega emas.
Asl xavf: agent mustaqil ishlashi emas, balki zaif nazorat tizimlari
Thoma fikriga ko‘ra, hozirgacha yo‘qotilgan mablag‘lar agentlarning mustaqil, o‘z xohishicha harakat qilishi natijasida yuzaga kelmagan.
«Bu dasturiy ta’minot. Dasturda esa xatolar bo‘lishi tabiiy. Odatda agent o‘zboshimchalik qilgani uchun pul yo‘qolmaydi. Muammo shundaki, mavjud nazorat choralari yetarlicha aniq yoki mustahkam emas edi.»
«BeInCrypto» axborot saytining hisobotida shunday ikki holat keltirilgan: jami 281 200 dollar qiymatidagi tokenlar hujumchi boshqargan hamyonga tushib ketgan, mablag‘larni qaytarib olishga harakat qilinishidan avval:
- AIXBT: Hujumchi aggent boshqaruv paneliga kirib, 55,5 Efirium tokenini (taxminan 106 200 dollar) uzatishni belgilagan. Boshqaruv paneliga ruxsat olish pul olishga teng bo‘lgan.
- Bankr va Grok: Hujumchi Mors alifbosida kodlangan xabar joylaydi. Grok uni yechib, javob qaytaradi va Bankr’ni belgilaydi. Bankr esa buni to‘lov talabi deb qabul qilib, 175 000 dollarga teng tokenlarni jo‘natadi. Mablag‘ning taxminan 80 foizi keyinchalik qaytarib beriladi.
Har ikki vaziyatda agentga berilgan ruxsatlar doirasida harakat qilingan. Muammo – agent nima qilishi mumkinligi cheklovida edi.
Agentlar aslida qancha mustaqillikka ega?
Sarlavhalarda aks etganidan kamroq. «BeInCrypto» axborot sayti 19 ta sunʼiy intellekt mahsuloti va moliyaviy jarayonlarni o‘rgandi. Ularning birortasi ham o‘z maqsadini o‘zi belgilamagan. Yigirmadan 14 tasida faqat inson tomonidan oldindan belgilanadigan chegaralargacha harakat qilish mumkin edi.
Birjalar ham juda ehtiyotkor. O‘rganilgan yettita savdo platformasidan beshtasi – sunʼiy intellektga asoslangan savdo vositalarini ishga tushirganlar – agentlarga mablag‘ yechib olishni aniq taqiqlashgan.
Biroq bu himoya ham yetarli emas. Mablag‘ni yecha olmaydigan agentlar ham, o‘ziga ruxsat berilgan savdolar orqali, pul yo‘qotishi mumkin.
Puldan foydalanishga ruxsat berishdan avval – 5 muhim qoidalar
«BeInCrypto» axborot saytining hisobotida beshta asosiy nazorat usuli ko‘rsatilgan. Maykl Thoma ularning uchtasini muhokama davomida alohida ta’kidladi.
- Agentga ajratiladigan umumiy miqdorni cheklang. “Agentga barcha pullaringizni bermang. Faoliyat cheklangan, kichik miqdor – faqat sinov va yangi texnologiyaga ishonch uchun bo‘lishi kerak», – deydi Thoma.
- Kundalik cheklov belgilang. Bir martalik katta to‘lov darrov seziladi. Kichik to‘lovlar esa yig‘ilib, ko‘proq pul yo‘qotishga olib kelishi mumkin.
- Faqat ishonchli qabul qiluvchilarni tanlang. Maxsus ro‘yxat tuzilganda agent sizning raqibingizga yoki keraksiz manzilga to‘lov qilolmaydi. Faqat oldindan tasdiqlangan manzillarga mablag‘ yuboriladi, tushuntiradi Thoma. «Edge & Node» (tahliliy kompaniya) bosh direktori Rodrigo Koelyo bu eng muhim nazorat vositasi ekanini aytadi: “Chunki aksar real yo‘qotishlar noto‘g‘ri miqdor emas, balki to‘g‘ri miqdor, ammo noto‘g‘ri manzilga ketgan pullar sababli yuz beradi.»
- Zudlik bilan agent faoliyatini to‘xtatadigan tugmaga ega bo‘ling. Siz uchun istalgan payt agent faoliyatini to‘xtatish imkoniyati kerak. “Bunday xavfsizlik tugmasi zudlik bilan va inson uchun ochiq bo‘lishi lozim. Aks holda u faqat ko‘rinish uchun”, deydi Koelyo.
- Agent xarajatlarini jonli kuzatib boring. To‘lovlarning onlayn hisobi muammolarni kichikligida, o‘sib ketishidan avval sezish imkonini beradi.
Yo‘qotilgan mablag‘ni qaytarib olishga umid qilaverish kerak emas
Masalan, «Circle» va «Tether» kabi barqaror token muomalaga chiqaruvchi kompaniyalar muayyan manzildagi tokenlarni muzlatib qo‘ya oladi va bu amaliyot muntazam bajariladi. Biroq, tokenlarni muzlatish faqat mablag‘larni harakatini to‘xtatadi. Bu avtomatik tarzda sizga mablag‘ qaytariladi, degani emas.
AI Agent Kripto Hamyonlari: Xulosa
Texnologiya ishlayapti, lekin hozircha dastlabki bosqichda. Eng xavfsiz yo‘l – agent uchun foydalanish mumkin bo‘lgan mablag‘ hajmini oldindan cheklashdir. «Cloudflare» (texnologik kompaniya) agent to‘lovlari mahsulotlari bo‘yicha direktori Uill Papper hisobotda quyidagicha fikr bildiradi:
“Agar agent faqat 10 dollar uchun mas’ul bo‘lsa, uning xarajatlari sizni uncha xavotirga solmaydi. 1 000 dollar nazoratida bo‘lsa – vaziyat boshqacha.”
Boshqacha aytganda, eski investitsiya qoidasi ishlaydi: agentga o‘zingiz yo‘qotishga bardosh bera oladigan pulni bering, xolos.











