Bugun texnologiya, moliya va ommaviy axborot sohasida eng dolzarb mavzu – bu sunʼiy intellekt agentlari. Moliya sohasida esa agentlik to‘lovlari kelajakning eng katta yangiligi deb e’tirof etilmoqda – bu avvalgi bevosita kontaktsiz to‘lovlar hajmidagi o‘zgarish bo‘lishi kutilmoqda.
Biroq, sarlavhalardagi katta raqamlar ortida aslida nima bor? «BeInCrypto» (ommalashtirilgan axborot portali) ilmiy-tadqiqot bo‘limining yangi tadqiqoti — 2026-yilda agentlik to‘lovlarining holati shu savolga javob izlaydi.
2026-yil iyul oxiri va avgust oylari oralig‘ida, biz sunʼiy intellekt agentlari eng ko‘p foydalanadigan ochiq kodli to‘lov protokollaridan biri bo‘lgan x402 tarmog‘ida sodir bo‘lgan to‘lovlarni kuzatdik. «BeInCrypto» portali tadqiqotida 6,4 million to‘lov qayd qilindi, ularning umumiy qiymati 120 000 AQSh dollaridan kam bo‘ldi.
Agentlik to‘lovlarining 90% dan ortig‘i qiymati bir tiyin (1 sent) dan kam bo‘lib chiqdi.
Sunʼiy intellekt agentlari bir necha sent evaziga nima xarid qilmoqda?
x402 tavarlar ro‘yxati (katalogi)ni alohida o‘rganib chiqish esa bu xaridlarning sababini tushuntirib beradi. Eng ko‘p xarid qilingan pullik xizmat – bu sunʼiy intellekt tomonidan yaratilgan kriptovalyutalar xavfsizligini baholovchi xizmat bo‘lib, har bir so‘rov uchun ikki sentdan (ikki tiyin) to‘lanadi. Keyingi eng ommabop xizmat esa internetdagi ma’lumotlarni izlash bo‘ldi.
Agentlar topshiriqni bajarish uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlarni, har safar bir martadan, sotib olgan.
Tasavvur qiling, sunʼiy intellekt yordamchingiz sizga sayohatni rejalashtirib bermoqda. U mavjud parvozlarni tekshirish uchun kichik miqdorda to‘lov qiladi va so‘ng, maqsadli manzilingiz haqidagi ma’lumotlarni internetdan izlaydi va buning uchun ham pul to‘laydi.
Parvozlarni tekshirish va pullik veb-izlashlar xuddi shu katalogda bor. Bu kabi xaridlar yordamchiga siz bergan savollarga javob topish uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlarni taqdim etadi.
Tanlangan namunadagi tranzaksiyalarning 99,2 foizi «Solana» (blokcheyn loyihasi) orqali amalga oshirilgan. Faoliyat asosan bir joyga to‘plangan: «Solana»da 8 kun ichida sodir etilgan operatsiyalar barcha qayd etilgan to‘lovlarning 94,5 foizini tashkil qilgan.
Bu to‘planish juda muhim: millionlab tranzaksiyalar soni atigi bir nechta faol hamyonlar tomonidan amalga oshirilgan bo‘lishi mumkin. Shuning uchun, faqat tranzaksiyalar soniga qarab, bu texnologiyadan foydalanuvchi bizneslar sonini baholash to‘g‘ri emas.
Agentlar ko‘proq to‘lovlarni boshqarishga qanchalik tayyor?
Eng yuqori baholash natijasini mikroto‘lovlar oldi – 100 balldan 60,7 ball. Savdo va investitsiyalar agentlarining natijasi 39,1 ball bo‘ldi. Korporativ ish jarayonlari esa eng past natijani — 12 ballni ko‘rsatdi.
Ushbu ballar hozircha faqat mavjud isbotlar asosida tuzilgan. Bu raqamlar muvaffaqiyat darajasi emas.
O‘rganilgan 12 korporativ ish jarayonining oltitasi, insonlar tomonidan belgilangan ruxsatlar doirasida to‘lovlarni tashabbus qilish yoki yakunlash imkoniyatiga ega edi. Ularni amalda qo‘llash bo‘yicha esa hali yetarli misollar yo‘q.
Dasturga ishonib topshirilayotgan mablag‘ miqdori xavflilik darajasini ham o‘zgartiradi.
“Agar agentga faqat 10 dollar ishonib topshirilgan bo‘lsa, u hisobdan foydalanganida juda ham xavotirga sabab yo‘q. Lekin u 1000 dollarni boshqarsa – albatta, tashvish ortadi”, – deydi «Cloudflare» (texnologik kompaniya) dagi Agentik to‘lovlar mahsuloti direktori Uill Papper.
To‘liq hisobotni yuklab oling va agentlarga sarf qilish huquqi berilmasidan oldin bizneslar nimani e’tiborga olishi kerakligini batafsil o‘rganib chiqing.
