Vitalik Buterin, «Efirium» loyihasi asoschisi va yetakchi ishlab chiquvchilardan biri, «Sunʼiy intellekt» qisqa vaqt ichida, ya’ni besh yil davomida, 50 yillik matematikani o‘rganib, «Efirium» va «Bitkoin» tarmoqlarini himoyalovchi kriptografiyaning buzilishidan xavotirda. Buterin bu xavotiri haqida «X» ijtimoiy tarmog’i sahifasida Devcon 8 anjumanini ochish kuni, kulimsiragan niqobda yozgan postida bildirdi.
Uzoq yillardan beri kvant kompyuterlari texnologiyasi blokcheyn sanoatiga asosiy xavf bo‘lishi mumkinligi haqida ogohlantirib kelinadi. Ammo Vitalik Buterinning xavotiri faqat kvant kompyuterlari bilan cheklanmaydi. U shuningdek, zamonaviy post-kvant kriptografiyasi asosidagi lattice (panjara) metodlariga ham tegishli. Shu sababli, «Efirium» va «Bitkoin» egalari uchun rejalashtirilayotgan kvantga qarshi yechimlar ham xavfni to‘liq bartaraf eta olmasligi mumkin.
Kvant inqilobidan oldin kriptovalyutani nima zaiflashtirishi mumkin
Birinchi foydalanuvchiga javoban, Vitalik Buterin hali kashf etilmagan, lekin mavjud bo‘lishi mumkin bo‘lgan yangi algoritmlar borligini aytdi. U asosiy misol sifatida elliptik egri chiziqli diskret logarifm masalasini (ECDLP) keltirdi. Aynan mana shu matematik muammoning yechimi «Efirium» va «Bitkoin» tarmoqlaridagi shaxsiy kalitlar xavfsizligini ta’minlaydi.
Vitalik Buterin, shuningdek, «Efirium» bloklarida validatorlar ovoz berishda foydalanadigan juftliklar (pairings) usulini ham tilga oldi.
Uning mezoni sifatida kvadratik saralash (quadratic sieve) algoritmini ko‘rsatdi. Bu algoritm 1980-yillar boshlarida katta sonlarni faktorizatsiya qilish tezligini oshirgan va RSA uslubidagi shifrlashni zaiflashtirgan. Hozirgi kunda ECDLP uchun bunday tezkor yechimlar ma’lum emas. Lekin Buterin mana shunday qisqa yo‘lni «Sunʼiy intellekt» birinchi bo‘lib topishidan xavotirda.
Devcon anjumanidan tashqari ham, Vitalik Buterinning bu ogohlantiruvi uning «Sunʼiy intellekt» xavfsizligiga so‘nggi vaqtlardagi alohida e’tiboridan dalolat beradi. O‘tgan oy u shaxsiy so‘hbatlar uchun «AI (Sunʼiy intellekt) xavotirli rejimi»ni taqdim etdi va xakerlik ko‘nikmalarini umuman oshirmaydigan sunʼiy intellekt modelini qo‘llab-quvvatladi.
Bu masala Devcon 8 anjumani — «Efirium» platformasining asosiy ishlab chiquvchilar uchrashuvi oldidan yana bir bor muhokamaga sabab bo‘ldi. Bu safar manzil — Mumbay shahri.
Devcon 8 asosiy nutqi ishonch atrofida qurildi
Sahna oldida Vitalik Buterin sariq niqob va ko‘zlar bilan bezatilgan plashda chiqdi. Bu uning 2022-yildagi dinozavr kostyumida paydo bo‘lganidan beri eng noodatiy ko‘rinishlaridan biri bo‘ldi.
«X» ijtimoiy tarmog’idagi bir foydalanuvchi bu libosni «Shoggoth» memiga o‘xshatdi. Bu — «Sunʼiy intellekt» asosida yaratilgan, quvnoq niqob orqasida yashiringan mahluq haqidagi tasvir. Mahluq — «Sunʼiy intellekt»ning o‘zi, niqob esa chatbotlarni xavfsiz va bezararsiz qilib ko‘rsatadigan mashq natijasi. Vitalik Buterin Devcondagi kiyinishi haqida hech qanday izoh bermadi.
Devcon 8 anjumanidagi asosiy nutqida Buterin «Efirium» platformasi vazifalarini olti maqsadga bog‘lab tushuntirdi. Bular — «Efirium Jamg‘armasi» («Ethereum Foundation», nodavlat tashkiloti) ma’lumotiga ko‘ra, rasmiy tasdiqlangan operatsion tizim yaratish, ochiq arxitekturali apparat (silicon), shaxsiy suverenitet tamoyiliga asoslangan sog‘lik texnologiyalari, ishonchli sunʼiy intellekt tizimi, erkin muloqot va shaxsiy aloqa imkoniyatlari kabi yo‘nalishlarni o‘z ichiga oladi.
Biz operatsion tizimlarga ishonishimiz kerak. Biz apparatlarimizga ishonishimiz kerak. Sog‘lig‘imiz uchun eng muhim bo‘lgan narsalarga ishonishimiz kerak.
Vitalik Buterin, Devcon («Efirium Jamg‘armasi», nodavlat tashkiloti) orqali
Bugungi kunga kelib, «Efirium» tarmog‘ida faoliyat olib borgan dasturchilar soni 1 milliondan ortiqni tashkil qiladi. Devcon 8 anjumani 6-noyabrgacha davom etadi. Vitalik Buterinning ogohlantirishi — kriptografiyani zaiflashtirishga sababchi bo‘lishi mumkin bo‘lgan yangi xavf sifatida sunʼiy intellekt mavzusini kun tartibiga olib chiqdi: Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi — hammasi ishonch asosiga quriladi.
