«Eron Islom Respublikasi» parlamenti – davlat muassasasi «Amerika Qoʻshma Shtatlari» prezidenti Donald Tramp, «Isroil Davlati» bosh vaziri Benyamin Netanyahu yoki «Amerika Qoʻshma Shtatlari Markaziy qoʻmondonligi» (CENTCOM) rahbari Admiral Bred Kuperni oʻldirgan har qanday insonga 50 million yevro (taxminan 58 million dollar) toʻlash majburiyatini yuklaydigan qonun loyihasini koʻrib chiqmoqda.
Parlament a’zosi Eʼzoz Ebrahim Azizi ushbu taklifni «Eron davlat televideniyesi» – ommaviy axborot vositasi orqali ma’lum qildi. U bu tashabbusni 28-fevral kuni bo‘lib o‘tgan zarba natijasida «Eronning» sobiq oliy rahbari Ayatollo Ali Xomenei halok bo‘lganiga javob deb izohladi. Qonun loyihasi «Islom Respublikasi harbiy va xavfsizlik kuchlarining oʻxshash javob chorasi» deb nomlangan.
Oʻxshash javob choralari haqidagi qonun loyihasi uch rahbarni nishonga oladi
Ebrahim Azizi – «Eron parlamenti» Milliy xavfsizlik va tashqi siyosat qo‘mitasi raisi. U davlat televideniyesida nomlari tilga olingan amaldorlarga «oʻxshash javob choralari» koʻrilishi zarurligi va buni har bir musulmon yoki erkin odam diniy burch deb bilishi lozimligini ta’kidladi.
«Qandayki bizning Imomimiz shahid bo‘ldi, xuddi shunday, Amerika Qo’shma Shtatlari prezidenti ham har bir musulmon yoki erkin inson tomonidan jazolanishi kerak», — deb yozadi «The Jerusalem Post» gazetasi (ommaviy axborot vositasi), Aziziga tayanib.
Deputat Mahmud Nabavian qonun loyihasi ovozga qo‘yilishini tasdiqladi va «agarda yangi oliy rahbar Ayatollo Mojtaba Xomenei nishonga olinadigan boʻlsa, Eron tomoni halokatli javob beradi», deb ogohlantirdi.
Taklif hali qoʻmita muhokamasidan toʻliq oʻtmagan. Qonun qabul qilinsa ham, amal qilishidan oldin, «Eron Konstitutsiyaviy Kengashi» – davlat organi tomonidan tasdiqlanishi shart.
Kriptovalyutalar vositaga aylanishi mumkinmi?
«Eron Islom Respublikasi» – dunyodagi eng koʻp sanksiyaga uchragan iqtisodiy tizimlardan biri. Bu esa davlat tomonidan taklif qilinadigan yirik mukofot qanday berilishi mumkinligi haqida savollar tug‘diradi.
Tehron avval ham an’anaviy turdagi moliyaviy tizimdan tashqariga qiymat chiqarish uchun raqamli aktivlar kabi muqobil to‘lov kanallaridan foydalangan.
Tadqiqotchilarning aytishicha, «Qonli ahd» guruhi – tashkilot hukumat tomonidan toqat qilingan holda faoliyat yuritadi – o‘tgan yilning iyun oyida «Amerika Qo‘shma Shtatlari» zarbasidan so‘ng Trampga nafaqat 40 million dollardan ortiq mukofot to‘plashga muvaffaq bo‘ldi.
Bu mablag‘lar qanday to‘plangani va pul oʻtkazish mexanizmlari toʻliq ochiqlanmagan.
Bizni «X» ijtimoiy tarmog’i orqali kuzatib boring – voqealardan xabardor boʻlib turing
Kelajakda davlat bilan bogʻliq mukofot toʻlovlari uchun kriptovalyutalarning ishlatilishi hozircha taxmin sifatida qolmoqda. Qonun loyihasida toʻlov usuli aniq koʻrsatilmagan, biroq «Eron»ning sanksiyalangan savdo operatsiyalarida stabillashgan tokenlar (stablecoinlar)dan foydalangani bu ehtimolni oshiradi.
Donald Tramp va Tehron – ochiq tahdidlar almashinuvi
«Isroil»dagi «Xalqaro terrorizmga qarshi tadqiqotlar instituti» tadqiqotchisi Daniyel Koen «The Jerusalem Post» gazetasi bilan suhbatda, qonun loyihasini amalda bajarishga qaratilgan emas, balki targ‘ibot-maqsadida qilingan deb ta’kidladi.
U bu harakatni ruhiy bosim, ya’ni psixologik operatsiya — «psyops», deb atadi va fevral oyidagi zarbalar natijasida Tehron rahbariyati zaiflashgandan soʻng qarshilik koʻrsatish uchun qilinganini aytdi.
Koen davlat tomonidan berilgan bunday ochiq bayonotlar hatto pul mukofoti amalda boʻlmasa ham, yolgʻiz harakat qiluvchi shaxslarga ilhom bo‘lishi mumkinligidan ogohlantirdi.
Donald Tramp ham Tehronning so‘zlariga o‘z pozitsiyasi bilan javob berdi. 2026-yil yanvar oyidagi intervyusida Eron tomonidan unga qarshi harakat sodir etilsa, to‘liq javob qaytarilishini aytdi.
«Menda juda qat’iy ko‘rsatmalar bor: agar biror narsa yuz bersa, biz ular yuzini yer yuzidan o‘chirib tashlaymiz», — deb yozadi «The Hill» nashri (ommaviy axborot vositasi), Trampga asoslanib.
«Amerika Qo’shma Shtatlari» Adliya vazirligi 2024-yilda eronlik fuqaro ustidan Donald Trampga qarshi rejalashtirilgan «Revolyutsion gvardiya» fitnasi bo‘yicha ayblov qo‘ydi. «Mudofaa vaziri» Pit Hegset ham mart oyida alohida harakat rejalashtirgan eronlik rasmiy amerika aviazarbasi natijasida o‘ldirilganini ma’lum qilgan.
Qonun loyihasining parlamentdan o‘tishi, konservativ rahbarlar og‘zaki tahdidlarni dastlab diniy yetakchilarning bayonotlarida va norasmiy xayriya yig‘imlarida cheklashgandan keyin, rasmiylashtirishga tayyor yoki tayyor emasligini ko‘rsatadi.
Navbatdagi qo‘mita majlisi muhim voqeaga aylanishi mumkin.
Bizning YouTube kanalimizga obuna bo‘ling – yetakchilar va jurnalistlardan soha bo‘yicha tahliliy mulohazalarni ko‘ring
