«Cardano» platformasining asoschisi Charlz Hoskinson va «Ripple» kompaniyasi (kripto kompaniya) bosh texnolog-ofitseri lavozimini tark etgan Devid Shvarts, «OpenAI» tashkiloti (Sunʼiy intellekt sohasida ishlovchi kompaniya) rahbari Sem Altmaning RAM (operativ xotira) haqidagi fikrini kulgiga oldilar. Altman o‘z fikrida, uy kompyuterlarida ishlatilmay turgan xotira — Sunʼiy intellekt ma’lumotlar markazlari uchun samaraliroq ishlatilishi mumkin bo‘lgan, kamyob resurs degan edi.
Bu hazillar kriptovalyuta dunyosi uchun jiddiy ma’noga ega. Chunki «XRP Ledger» (blokcheyn platformasi) va «Cardano» (blokcheyn platformasi) kabi blokcheynlar o‘z ishlashida tugunlarni mustaqil ravishda o‘z kompyuterlarida boshqaruvchi operatorlarga tayangan. Agar Sunʼiy intellekt ma’lumotlar markazlari operativ xotira zaxiralarini tobora ko‘proq o‘zlashtira boshlasa, texnik jihozlar narxi oshadi. Natijada bu «ADA» va «XRP» tarmoqlarining xavfsizligini ta’minlash xarajatlari ham o‘sib boradi.
Nega Sem Altmaning RAM haqidagi so‘zi tanqidlarga sabab bo‘ldi?
Altman bu fikrini «Cheeky Pint» podkastida aytgan edi (manba). U shunday dedi: uy kompyuterlari odatda xotiradan juda oz vaqt foydalanadi, ma’lumotlar markazlari esa uni kunu tun ishga soladi.
Butun dunyo resurslarini taqsimlashga qarasak, har bir insonning kompyuterida DRAM (tezkor operativ xotira) turib, o‘rtacha 5% vaqt ishlatilishi juda samarasizdir.
Sem Altmanning RAM haqidagi bu izohi yetkazib berishda jiddiy tanqislik yuzaga kelgan paytda yangradi. Yaqinda, chip ishlab chiqaruvchi «SK Hynix» (chip kompaniyasi) Sunʼiy intellekt ehtiyoji ortib borayotgani uchun, 2030 yilgacha xotira chiplarida taqchillik davom etishini prognoz qildi.
Charlz Hoskinson esa, Altman fikrini hazilga aylantirib, mem yaratdi. U memda: «Men 64GB RAMdan faqat 1999-yilda chiqqan Roller Coaster Tycoon o‘yinini o‘ynash uchun foydalanaman», — deb yozgan. Bu o‘yin uchun esa uncha ko‘p xotira kerak emas. Hoskinson ushbu xotirani ataylab bekorga sarflayotganini va Altman bunga guvoh bo‘lishini istashini bildiradi.
Devid Shvarts ham xuddi shunday hazil qildi. U mashhur amerikalik qurol tarafdorlari iborasidan foydalangan holda: «Altman o‘zimning RAMni faqat sovuq, o‘lik qo‘llarimdan olib ola oladi», dedi.
Nega tugun operatorlari uchun RAM masalasi juda muhim?
Eʼtiborga molik jihati shundaki, Charlz Hoskinson tanlagan 64GB operativ xotira, «XRP Ledger» (blokcheyn tarmog‘i) server dasturi uchun tavsiya qilinadi. «Cardano» (blokcheyn platformasi) ishlab chiquvchilari portalida ham asosiy tarmoq uchun 24GB gacha operativ xotira kerakligi ko‘rsatilgan.
Demak, Sem Altman va boshqalarning RAM bo‘yicha bahsi tugun operatorlari uchun ham haqiqiy xarajat muammosiga aylanadi. Uskuna narxining oshishi, shuningdek, XRP Ledger markazsizlashtirish bo‘yicha da’volari atrofida davom etayotgan munozaralarga ham ta’sir ko‘rsatadi.
Keyinchalik bozorda yengillik bo‘lishi mumkin. Masalan, «Tesla» (avtomobil va texnologiya kompaniyasi) direktori Ilon Mask, Xitoy 2028-yilda RAMni juda katta hajmda ishlab chiqarishni boshlashini kutmoqda.
Shu paytgacha esa, Sem Altman va uning fikri Sunʼiy intellekt laboratoriyalari hamda kriptotarmoqni ishlatadigan oddiy foydalanuvchilar o‘rtasidagi raqobatga sabab bo‘lmoqda.
