Yirik moliyaviy tashkilotlar kapitali raqamli bozorlarga kirib kelmoqda. Biroq, ular tavakkalchan altkoinlarga emas, balki tokenlashtirish, saqlash va blokcheyn infratuzilmasiga e’tibor qaratmoqda.
Bu fikr yaqinda «BeInCrypto» raqamli sammitida o‘tkazilgan panel muhokamasida ochiq bildirildi. Unda birjalar, infratuzilma va tokenlashtirish maydonchalari vakillari an’anaviy moliya sohasining kriptovalyutaga qanday yondashayotganini muhokama qilishdi.
Muloqotda «Phemex» shirkati (birja) bosh direktori Federiko Variola; «Polygon» platformasi (blokcheyn platformasi) Investorlar bilan aloqalar va bozor tuzilmasi bo‘yicha xalqaro rahbari Mariya Adamji; «OpenEden» kompaniyasi (tokenlashtirish platformasi) asoschisi va bosh direktori Jeremi Ng; hamda «Lisk» kompaniyasi (kriptovalyuta tarmog‘i) Investitsiyalar bo‘limi rahbari Gidion Grivs ishtirok etdi.
Amaliy xavf, taxmin emas
«Polygon» platformasi (blokcheyn platformasi) Investorlar bilan aloqalar va bozor tuzilmasi bo‘yicha xalqaro rahbari Mariya Adamji aytishicha, hozirda yirik tashkilotlar kriptovalyuta portfellarda bo‘ladimi yoki yo‘qmi degan savolda emas. Endi ular kriptovalyutaning portfel hajmidagi ulushini qanday to‘g‘ri belgilash haqida bosh qotirishmoqda.
«Tashkilotlar endi kriptovalyuta kerakmi yoki yo‘qmi degan bahsda emas», – dedi Mariya Adamji («Polygon» blokcheyn platformasi). – «Ular uni yangi aktiv toifasi sifatida portfellariga qanday mos ravishda kiritishni o‘ylab ko‘rishmoqda».
Ammo u ta’kidladi: hozir aksariyat yirik aktiv boshqaruvchilari o‘z balanslariga bevosita xavfli tokenlarni qo‘shmayapti. Ular, asosan, «tokenlashtirish», saqlash va blokcheyn asosidagi hisob-kitoblar orqali «amaliy ishtirok» izlashmoqda.
Boshqacha qilib aytganda, ular narx o‘zgarishlariga tavakkal qilmaydi, balki texnologik infratuzilma imkoniyatlaridan foydalanmoqchi.
Ishonch hali ham sinovdan o’tmoqda
«Phemex» birjasi (birja) bosh direktori Federiko Variola esa ehtiyotkor qarash bildirdi. U tashkilotlar uzoq muddatga sodiqlik bilan kirgan-kirmaganiga shubha bildirdi.
«Ko‘plab kompaniyalar hali to‘liq kriptoga o‘tganicha yo‘q», – dedi «Phemex» rahbari Federiko Variola. Uning so‘zlariga ko‘ra, ko‘plab tashkilotlar hamkorliklarni asosiy ish faoliyatiga ta’sir qilmaydigan tarzda qurmoqda.
U ogohlantirdi: hozirgi ishtiyoq uzoq davom etgan pasayish davrida yo‘qolib ketishi mumkin. «Agar uzoq davom etadigan ayirbosh bozor boshlanganida, bugungidek qiziqish bo‘lmasligi mumkin», dedi u.
Bu esa muhim savol tug‘diradi: tashkilotlar strategik sarmoya kiritmoqdami yoki ular xavfni cheklab, kelajakdagi o‘zgarishlardan himoyalanmoqdami?
Tokenizatsiya – ko‘prik vazifasini bajaruvchi jarayon
«OpenEden» tokenlashtirish platformasi asoschisi va bosh direktori Jeremi Ngning fikricha, eng asosiy imkoniyat aynan haqiqiy dunyo aktivlarini tokenlashtirishda.
U nafaqat xedj-fondlarning kriptoga qiziqishi oshganini, balki 2026-yilda bu ishtirok kengayishini rejalashtiriayotganini ham ta’kidladi. Shu bilan birga u tokenlashtirish amaliy muammoni hal qilishini aytdi: bu xarajatlarni kamaytiradi.
«Katta aktiv boshqaruvchilari mahsulotlarini blokcheynga o‘tgazsa, xarajatlar kamayadi», – dedi Jeremi Ng. – Blokcheyn kitobda qaydlarni tasdiqlovchi qatlam sifatida, transfer agentlari va fond boshqaruvchilarini almashtira oladi».
Tashkilotlar uchun bu mafkuraga emas, samaradorlikka bog‘liq masala.
Bozor tuzilmasidagi bo‘shliq
Biroq hamon ba’zi tuzilmaviy to‘siqlar mavjud.
«Polygon» blokcheyn platformasi vakili Mariya Adamji ta’kidlaganidek, ko‘plab tashkilotlar aksar kriptovalyuta tokenlariga narx belgilashda qiynalmoqda. «Ular daromadga asosan, yoki tarmoq qiymatiga ko‘ra narxlanadimi?», – dedi u. – «Hech qanday aniq foyda/kapital nisbati yo‘q».
Natijada, tashkilotlar asosan «Bitkoin», «Efirium» hamda infratuzilmaga yo‘naltirilgan loyihalarga sarmoya kiritmoqda. Kengroq altkoin bozorida esa an’anaviy moliyada mavjud baholash usullari yetishmaydi.
Jeremi Ng ham bu xavotirga qo‘shildi. «Ishga tushirilgan tokenlarning 90 foizida haqiqiy biznes yo‘q», – dedi u. – «Ular haqiqiy tarzda daromad ham keltirmaydi».
Agar tokenlarda daromad modeli va ochiq qiymat aniqlanmagan bo‘lsa, ko‘plab tokenlar yirik kompaniyalar tekshiruvidan o‘tolmaydi.
Kamroq tokenlar, ko‘proq haqiqiy bizneslar bo‘ladimi?
Federiko Variola sohaning o‘zi ham mas’uliyatni bo‘lishi lozimligini tan oldi. Uning aytishicha, birjalar ko‘pincha yangi tokenlarni juda faol targ‘ib qiladi.
«Soha sifatida yaxshi nazorat qilishimiz kerak», – dedi Jeremi Ng. – «Umuman tokenlar soni ancha kam bo‘lishi mumkin».
«Polygon» blokcheyn platformasi vakili Mariya Adamji ham tokenlar ko‘payishi hozirgi tizim rag‘batlariga bog‘liqligini ta’kidladi. Ko‘plab birjalar yangi ro‘yxat sababli daromad oladi, bu esa o‘sish va sifatni nazorat qilish o‘rtasida muvozanat yetishmasligiga olib keladi.
Bu muvozanatsizlik yirik tashkilotlar uchun kriptoga kirishni qiyinlashtiradi. Ularga esa aniq va oshkora hisobot, barqaror daromad hamda oldindan belgilangan bozor tuzilmasi kerak.
Avvalo infratuzilma
Xulosa qilib, panel ishtirokchilari aniq fikr bildirdi: tashkilotlar to‘liq kripto an’anasini qabul qilmayapti. Ular samaradorlikni oshiradigan blokcheyn texnologiyasini jadallashtirib integratsiyalashmoqda.
Ular kam tavakkal tokenlarga, tartibga solingan yechimlarga va an’anaviy mahsulotlarning tokenlashtirilgan shakliga afzallik bermoqda. Ular infratuzilmadan foyda olish yo‘lida ish olib borishmoqda.
Hozircha infratuzilma va tokenlashtirish yo‘nalishi oldinda ketmoqda. Tavakkalchan tokenlarga esa uzoqroq o‘rin berilgan.
Yirik tashkilotlarning navbatdagi bosqichdagi ishtiroki narxlar aylanishidan ko‘ra, kriptosoha an’anaviy moliyaga mos keladigan bizneslarni, ya’ni daromad, tuzilma va mas’uliyat bilan ta’minlanishini ko‘proq ta’minlashiga bog‘liq bo‘ladi.
