Kriptovalyutaga oid o‘g‘irliklar 2025-yilda ilgari hech qachon kuzatilmagan darajaga yetdi, zarar miqdori «PeckShield» (xavfsizlik kompaniyasi) yillik xavfsizlik hisobotiga ko‘ra, 4,04 milliard dollardan oshdi.
Bu holat hujumlarning tobora murakkablashgani hamda kriptovalyuta sohasida xavfsizlik masalalari tobora ortib borayotganini ko‘rsatmoqda.
2025 yilgi kriptovalyuta xavfsizligi bo‘yicha hisobot: yo‘qotishlar oshib, aktivlarni qaytarib olish kamaymoqda
2025-yildagi zarar miqdori 2024-yilda o‘g‘irlangan 3,01 milliard dollardan 34,2 foizga ko‘proqni tashkil etdi va 2023-yildagi 2,61 milliard dollarlik ko‘rsatkichdan tahminan 55 foizga oshdi.
2025-yilda kriptovalyutaga oid xavfsizlik hodisalari soni kamaygan bo‘lsa-da, o‘g‘irlangan aktivlar umumiy qiymati keskin oshdi. Bu esa hujumlar soni kamayayotgan bo‘lsada, ularning salmog‘i va ta’siri anchagina oshayotganini anglatadi.
«2025-yilda kriptovalyutaga oid o‘g‘irliklar bo‘yicha tarixiy rekord qayd etildi. Bu, asosan, markazlashgan infratuzilmadagi umumiy zaifliklar va maqsadli ijtimoiy muhandislik usullariga strategik o‘tish natijasidir», – deb yozadi «PeckShield» (xavfsizlik kompaniyasi).
Kripto xavfsizlik bo‘yicha yillik hisobotga ko‘ra, eng ko‘p zarar aynan ekspluatatsiya – ya’ni xatolar orqali foyda ko‘rish yo‘li bilan yetkazilgan bo‘lib, umumiy zararning 66 foizi aynan shu turga to‘g‘ri keladi. Ko‘plab holatlarda bu zararlar aqlli shartnomalardagi xatolar, maxfiy kalitlarning o‘g‘irlanishi yoki infratuzilmaga hujumlar orqali yuzaga kelgan. Yakunda, ekspluatatsiya tufayli tahminan 2,67 milliard dollar o‘g‘irlandi va bu o‘tgan yilga nisbatan 24,2 foizga ko‘pdir.
Firibgarliklar zararning ikkinchi eng katta qismini egalladi. «PeckShield» (xavfsizlik kompaniyasi) ma’lumotiga ko‘ra, 2025-yilda firibgarlik bilan bog‘liq harakatlar tufayli 1,37 milliard dollar zarar yetkazildi. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilga qaraganda 64,2 foizga ko‘paygan.
Hisobotda, shuningdek, ijtimoiy muhandislik usullarining — masalan, fishing va boshqa odamlarni aldash kabi usullarning — o‘sib borayotgani qayd etildi. Bunday holatlar jami zararning 12 foizini tashkil etdi. Texnik xatoliklardan foydalanadigan ekspluatatsiyalardan farqli ravishda, bu hujumlar ko‘proq foydalanuvchilarning o‘zlarini aldash orqali amalga oshiriladi, ya’ni blokcheyn kodidagi zaiflikdan ko‘ra, inson omiliga urg‘u beriladi.
Yo‘qotilgan mablag‘larni qoplash harakatlari kutilgan natijani bermadi. 2025-yilda o‘g‘irlangan kriptoaktivlarning atigi 334,9 million dollarlik qismi qaytarildi yoki muzlatildi. Bu ko‘rsatkich 2024-yildagi 488,5 million dollardan ancha kam. Bunday pasayish pul yuvish usullari tobora murakkablashayotgani bilan izohlanadi.
PeckShield 2025-yildagi eng yirik kriptovalyuta o‘g‘irliklar ro‘yxatini e’lon qildi
Hisobotda 2025-yilda aniqlangan eng yirik o‘nta kriptovalyutaga oid o‘g‘irliklar keltirilgan. Bu holatlardagi zarar miqdori o‘nlab million dollardan bir milliard dollardan ko‘p summagacha yetgan. Quyidagi voqealar ayniqsa e’tiborga loyiq:
- «Bybit» (birja): Kriptoindustriyada eng yirik firibgarlik voqeasi bo‘ldi, bunda Shimoliy Koreya «Lazarus» guruhi (kiberjinoyatchilik guruhi) ushbu platformadan 1,4 milliard dollardan ortiq mablag‘ni o‘g‘irladi.
- «Libra Token» (token): Bu holatda prezident bilan bog‘liq deb ko‘rsatilgan yirik Rag pull sxeması natijasida investorlar taxminan 251 million dollardan ajraldi.
- «Cetus Protocol» (markazlashmagan birja): Ushbu Sui blokcheynida faoliyat yuritadigan birja bir hujumda 200 million dollardan ko‘p mablag‘ni boy berdi.
- «Nobitex» (kriptovalyuta birjasi): Eronning eng yirik kriptovalyuta birjasi hisoblanadi. Bu platformaga Gonjeshke Darande (yirtqich chumchuq) – kiberjinoyatchilik guruhi tomonidan hujum qilinib, jami taxminan 81,7 million dollar zarar yetkazilgan.
Shu bilan birga, oylar bo‘yicha ko‘rsatkichlar yil davomida o‘g‘irliklar bir tekis taqsimlanmaganini ko‘rsatdi. 2025-yilning eng ko‘p zarar kuzatilgan oyi fevral bo‘ldi, bunda 1,77 milliard dollar yo‘qotildi, bu asosan «Bybit» (birja)dagi xakerlik bilan bog‘liq. Oktyabr esa yil bo‘yicha eng kam zarar qayd etilgan oy bo‘ldi – kriptovalyutalar yo‘qotilishi tahminan 21,6 million dollar atrofida bo‘ldi. Biroq, noyabrda yo‘qotishlar yana oshdi.
Ushbu tendensiyalar 2026-yilda ham davom etmoqda. Yil boshlanganidan atigi 13 kun o‘tib, kripto sohasida allaqachon ikki yirik katta ekspluatatsiya holati sodir bo‘ldi. Dastlab Truebit (Markazlashmagan protokol) ekspluatatsiyasi sodir etilgan bo‘lsa, keyinroq esa investeditsiya platformasi «Betterment» (moliya kompaniyasi) foydalanuvchilari ijtimoiy muhandislik usuli bilan aldandi.
