1988-yilda «Dell» kompaniyasida kotiba bo‘lib ishlagan xodim ham korxona aksiyalari orqali boyib ketishi mumkin edi. 2026-yilda esa kompaniya aksiyalari taxminan 350% ga oshdi va bu daromadning deyarli barchasi yagona odamga nasib etdi.
Ushbu odam – Maykl Dell. Bu hafta u «Forbes» moliyaviy jurnalining hisob-kitobiga ko‘ra, 276,5 milliard dollar boyligi bilan dunyoning uchinchi eng badavlat insoniga aylanib, «Amazon» (internet-do‘kon kompaniyasi) asoschisi Jeff Bezosdan o‘zib ketdi.
«Nvidia» aqlli qismlarni yaratadi. «Dell» esa temir qutilar tayyorlaydi.
«Nvidia» (kompyuter texnologiyalari kompaniyasi) — bu sunʼiy intellekt (AI) ishini taʼminlaydigan chiplarni ishlab chiqaradigan kompaniya. «Dell» (texnologik korxona) esa ana shu chiplarni metall korpuslarga o‘rnatadi va tayyor holatda mijozlarga yuboradi.
«Nvidia» bizdagi eng samarali biznes hisoblanadi. Ular o‘tgan chorakda 96,2 milliard dollar daromad topib, har bir dollardan 75 sentini o‘zida qoldirdi. «Dell» esa 47 milliard dollar ishladi va har bir dollardan 21 senti qolib ketdi, hatto sun’iy intellekt uchun server savdolari ikki barobarga ko‘paygan bo‘lsa ham. Bu haqda «BusinessWire» (yangiliklar xizmati) e’lon qilgan ma’lumotlar tasdiqlaydi.
Biroq «Nvidia» asoschisi Jensen Xuangning boyligi 189,1 milliard dollarni tashkil qiladi. Uning boyligi temir qutilarni yasaydigan kishidan, ya’ni Maykl Delldan 87 milliard dollarga kam.
Buning sababi oddiy. Jensen Xuang «Nvidia» kompaniyasining atigi 3% ulushiga ega. Maykl Dell esa «Dell» kompaniyasining taxminan 40% ulushiga egalik qiladi. Sarmoyadorlar bir necha oy davomida «Nvidia»dan tashqaridagi g‘olib kompaniyalarni qidirishdi. Ular asosiy raqamga e’tibor bermayotgan edi.
Hamma boshqalar uchun eshikni yopgan kelishuv
Maykl Dell kompaniyaning shuncha ulushiga ega, chunki u o‘z korxonasini yana o‘zi sotib olgan.
2013-yil fevral oyida Maykl Dell kompaniyani xususiylashtirishga harakat qildi. «Silver Lake» (sarmoya kompaniyasi) unga bu yo‘lda yordam berdi va moliyaviy ko‘mak ko‘rsatdi. O‘sha yilning oktyabr oyida esa, ochiq (birja bozoridagi) aksiyadorlarga har bir aksiyaga 13,88 dollar to‘lab, kompaniyani tark etish so‘raldi.
Bu rejalar e’lon qilinganidan ikki kun o‘tib, «Texas Monthly» (jurnal) Dell aksiyalarining qadimda qanday natijalar bergani haqida maqola chiqardi. Ularning hisob-kitobiga ko‘ra, Austin shahrida 2 700 nafarga yaqin xodim millioner bo‘lgan. Mahalliy aholida esa bunday boylar «Dellionerlar» deb atalardi. Hatto kotibalar ham boy bo‘lib ketardi.
Lekin hozir bozor boshqacha ishlamoqda. Hozirgi yutuqlar faqat bitta joyda — bitta inson atrofida to‘planmoqda.
Biroq ayrim tahlilchilar hamon bu o‘sish foyda keltiradimi yoki yo‘q, deb shubhalanmoqda. «BeInCrypto» (kripto-soha nashri) daromadlar oshishi boshlanishi oldidan daromad marjasiga oid savollar ko‘targan edi.
«Agar eng asosiysi shu bo‘lsa, ya’ni umuman foydaga ta’sir qilmas ekanmiz, bu muammoga aylanadi», — deya xabar berdi «Fortune» (iqtisodiy jurnal) dastlabki ma’lumotlarni keltirib, «Piper Sandler» (moliyaviy maslahat kompaniyasi) katta tahlilchisi Jeyms Fish so‘zlarini keltirgan.
Hozirda Dell-boylik bo‘yicha Bezostan 3 milliard dollarga oldinda turibdi. Dushanba bu farqni o‘zgartirib qo‘yishi mumkin. Ammo bu o‘zgarish, kompaniya kimga tegishli ekanini o‘zgartira olmaydi.
