Moonshot AI («Moonshot AI» startapi, sunʼiy intellekt sohasidagi kompaniya) olti oy ichida Gonkong birjasida ro‘yxatga olinishni rejalashtirmoqda, deydi bu masaladan xabardor bo‘lgan shaxslar. Poytaxt Pekinda faoliyat yuritadigan startap – «Kimi» sunʼiy intellekt chat-botini ishlab chiqqan kompaniya – aksiyadorlardan aktsionerlar tomonidan IPOga ruxsat berish to‘g‘risidagi qarorni tasdiqlashni so‘ramoqda.
Bu murojaat «Moonshot AI» uchun notinch bir haftadan keyin amalga oshirildi. Ularning yangi Kimi K3 modeli qisqa fursatda jahon texnologiya bozorlarida katta harakat uyg‘otdi. Endi sarmoyadorlar kompaniya shu to’lqinni muvaffaqiyatli ommaviy chiqishga aylantira oladimi, deb kuzatmoqda.
Kimi K3 sunʼiy intellekt modeli jahon bozorlarini larzaga soldi
«Moonshot AI» 16-iyul kuni Kimi K3 modelini chiqardi. Ushbu model ochiq parametrli bo‘lib, qariyb 2,8 trillion parametr asosida tuzilgan. Uning tuzilmasi «Mix of Experts» (mutaxassislar aralashmasi) arxitekturasiga asoslanadi, ya’ni har bir vazifa maxsus kichik tarmoqlarga bo‘linadi va har bir tarmoq o‘z ishi bilan shug‘ullanadi.
Bir million tokenlik kontekst oynasi imkonini berdi: ushbu model AQSHdagi ilg‘or modellar bilan kod yozishda bellashuvga kirisha oldi.
Narxlar keskin o‘zgarishiga sabab bo‘lgan ushbu voqeani treyderlar yangi «DeepSeek lahzasi», deb atashdi. Tayvan asosiy indeksi 6 foizdan ko‘proqqa, Yaponiya aktsiyalari esa 4 foizga arzonlashdi. «Nasdaq» indeksi esa hafta mobaynida eng og‘ir kunda 1,5 foizga pasaydi, deb yozadi «Fortune» (iqtisodiy jurnal).
Buning natijasida Gonkong birjasida ro‘yxatga olingan raqobatchi «Z.ai» sunʼiy intellekt kompaniyasi qiymatini salkam 30 foizga yo‘qotdi. Bu — kompaniya yanvar oyida birjada ro‘yxatga olinganidan beri bir kun ichida eng katta pasayishdir. «MiniMax Group» (texnologiyaga ixtisoslashgan kompaniya) aksiyalari 16 foizga, «Alibaba» (texnologik korporatsiya) esa 4 foizga arzonlashdi, deb xabar beradi «Bloomberg» (moliyaviy axborot agentligi).
Sunʼiy intellekt bo‘yicha sarmoya jalb qilish bosqichi 30 milliard dollarga yetishi kutilmoqda
Bloomberg manbalariga ko‘ra, «Moonshot AI» hozirda yangi sarmoya bosqichini yakunlamoqda, va kompaniyaning bahosi 30 milliard dollardan oshishi mumkin. Bu ko‘rsatkich dekabr oyida 4,3 milliard dollar bo‘lgan, deb yozmoqda «MLQ News» (iqtisodiy axborot portali). Bu, deyarli yetti baravarlik o‘sishni bildiradi.
Buning natijasida startapning yillik doimiy daromadi ham behayo ko‘paydi: aprel oyiga kelib, bu ko‘rsatkich 200 million dollarga yetgan. Mart oyining boshlarida bu raqam 100 million atrofida edi.
Tez o‘sish sarmoyadorlar ishtahasini kuchaytirdi. Biroq, Pekin hukumati Xitoydagi sunʼiy intellekt sohasidagi kompaniyalarga xorijiy sarmoya jalb qilishni ruxsat olmasdan cheklab qo‘ymoqda (Xitoy kompaniyalari xorij sarmoyasidan voz kechayotgani haqida batafsil).
Tuzilmani o‘zgartirish birjada ro‘yxatga olish yo‘lini ochmoqda
Gonkong birjasida ro‘yxatdan o‘tish uchun «Moonshot AI» xorijdagi VIE (Virtual Investment Entity — virtual yirik sarmoyador tashkiloti) tuzilmasini tugatmoqda. Bu usuldan Xitoy firmalari o‘z aksiyalaridagi egalik chegaralarini chetlab o‘tib, xorij sarmoyalarini jalb qilishda foydalanadilar. Endilikda bu tizim o‘rniga, Xitoy qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha davlat komissiyasi tavsiyasiga ko‘ra, quruqlikdagi kompaniyalarga ulanadigan hamkorlik modeli — qo‘shma korxona joriy qilinadi.
«Moonshot AI» yagona ochiq maydonga chiqqan laboratoriya emas. Uning raqobatchisi DeepSeek kompaniyasi (sunʼiy intellekt laboratoriyasi) ham ilk tashqi sarmoya bosqichidan keyin IPO haqida o‘ylamoqda.
Boshqa tarafdan, bozor reaksiyasi ko‘rsatadiki, hozir sunʼiy intellekt yangiliklari an’anaviy moliyaviy aktivlar narxiga juda kuchli ta’sir qilmoqda. Bu holat iyun oyida, texnologik aksiyalar keskin arzonlashganda «Bitkoin» 62 000 dollargacha pasaygan vaqtni eslatadi.
Biroq, «Uoll-strit» (AQSH moliyaviy institutlari markazi) mutaxassislari raqobat sharoitida aktsiyalarni baholash borasida turli fikrda qolmoqda. Masalan, «JPMorgan» (bank-moliya konglomerati) sunʼiy intellekt chip aksiyalarini arzonlashganda sotib olishni tavsiya qilgan bo‘lsa, «Morgan Stanley» (bank va moliya kompaniyasi) esa IT xizmatlari sohasidagi yirik kompaniyalarga, ya’ni superkengayuvchi markazlarga ustuvorlik beradi.
Agar «Moonshot AI»ning birjada ro‘yxatga olinishi belgilangan vaqtda amalga oshsa, bu Xitoy dasturchilarining so‘nggi yillarda yutuqlari fonida bo‘ladi. Ushbu rivojlanish jahon sunʼiy intellekt poygasida kim yetakchi ekani haqidagi tasavvurlarni qayta o‘ylashga sabab bo‘lyapti.
