Oltin va kumush bozorlari keskin tuzatishga yuz tutdi – narxlar ketma-ket ikkinchi kun pasaymoqda. Xomashyo asosidagi birjalarda savdo qilinadigan jamg‘arma fondlari (ETFlar) ham 4%gacha kamaydi.
Bu kutilmagan pasayish natijasida umumiy hisobda 1,28 trillion dollar bozor qiymati yo‘qoldi. Bu holat, an’anaviy xavfsiz aktivlar ham, global miqyosdagi iqtisodiy o‘zgarishlar va likvidlik tebranishlariga zaif ekanini ko‘rsatmoqda.
Oy taqvimi yangi yili davrida likvidlik va makroiqtisodiy bosimlar oltin va kumush narxlarining tuzatilishiga sabab bo‘lmoqda
Bu pasayishdan oldin, 2026 yil boshida kuchli o‘sish bo‘ldi va uning natijasida oltin bir unsiyasining narxi 5 000 dollardan oshdi, kumush ham tarixiy maksimumlariga yetdi.
Analitiklarning ta’kidlashicha, bu pasayish bir necha sabablar – mavsumiy omillar, iqtisodiy bosim va uzoq davom etgan o‘sishdan so‘ng foyda olish istagi bilan bog‘liq.
Kumush ayniqsa kuchli zarba oldi – uning narxi yanvar oyi oxirida qayd etilgan 121,646 dollarlik barcha vaqtlar eng yuqori nuqtasidan (ATH) deyarli 40%ga tushdi.
Ushbu maqola yozilayotganda kumush (XAG) narxi 74,11 dollarni tashkil qilmoqda. Bozordagi hajmi kichikroq va sanoatga talab kuchli ekani bois, kumush oltinga nisbatan ancha tebranuvchan ekani ko‘rinmoqda.
«Oltin va kumush bugun 1,28 trillion dollar yo‘qotdi… hattoki ‘xavfsiz qochqinlar’ ham zarar ko‘radi», – deb yozdi bir tahlilchi, pasayish tezligi hamda har qanday aktiv barqaror bo‘lmaydigan tahdidlarni alohida ta’kidladi.
Boshqa mutaxassislar esa bozor tuzilmasi va likvidlikning ahamiyatini ko‘rsatmoqda. Ularning fikricha, asosiy fizika bozorlari sekinlashganda vaqtinchalik uzilishlar bo‘lishi mumkin, ayniqsa Osiyoda bu ko‘proq seziladi.
Oy taqvimi yangi yili: likvidlik ta’siri diqqat markazida
Bunday fon ostida, qisqa muddatda bozorga eng ko‘p ta’sir qilayotgan sabab – Oy taqvimiga ko‘ra Yangi yil (Lunar New Year) bayrami oldidan yirik Osiyo moliya markazlarida savdo faoliyati keskin pasayadi.
Kontinental Xitoy, Gonkong, Singapur, Tayvan va Janubiy Koreyada treyderlar, ishlab chiqaruvchilar hamda bozorda ishtirok etuvchi yirik subyektlar faoliyatini qisqartiradi.
Likvidlikning pasayishi global fyuchers bozorlarida narxlarning tebranishini kuchaytiradi. Ayniqsa, kumush kabi tovarlarda Xitoy sanoatining fizik talabining yuqoriligi bunga sabab bo‘ladi.
Bayram davomida talab kuchsiz bo‘lsa, narxlar vaqtincha pasayishi mumkin. Biroq ishlab chiqaruvchilar va birjalar to‘liq faoliyatni tiklagach, fizik xaridlar qayta boshlanishi ehtimoli bor.
Tahlilchilar makroiqtisodiy bosimlar tufayli oltin bozori beqarorligi davom etishini ogohlantirmoqda
Mavsumiy omillardangina emas, balki kengroq iqtisodiy o‘zgarishlar ham pasayish sababchisi bo‘ldi. Qimmatbaho metallar bozorga bosimga uchradi, chunki investorlar qisqa muddatda AQSh dollarini mustahkamlovchi yangiliklarga e’tibor qaratmoqda. Bunga quyidagilar kiradi:
- AQSh Federal Rezerv tizimi (Markaziy bank)dan kelayotgan ishoralar va
- AQSh va Eron o‘rtasidagi siyosiy muzokaralar kabi geosiyosiy voqealar
Mustahkam dollarning borligi, odatda, oltin va kumushni boshqa valyutalarda qimmatroq qiladi va bu esa xalqaro xaridorlar talabini kamaytiradi.
Jamg‘arma fondlari (ETFlar)dagi narx o‘zgarishlari ham ehtiyotkorlik hissi kuchayganini ko‘rsatadi. Ba’zi oltin va kumush ETFlari 2% dan 4% gacha pasaydi. Bu esa fyuchers bozorlariga xos zaiflikni tasdiqlaydi va ayrim investorlar so‘nggi o‘sishdan foyda olib chiqib ketayotganidan dalolat beradi.
Bozor tahlilchilari hozir qimmatbaho metallar «beqaror konsolidatsiya bosqichi»ga kirganini aytmoqda. Kuchli o‘sishdan so‘ng, bunday to‘xtalish va yonalishsiz savdolar oddiy hol bo‘lib, bozor foyda va risklarni qayta baholaydi.
Shu sababli, yuqori narxlardan quvib xarid qilish o‘rniga, bosqichma-bosqich va ehtiyotkor xarid qilish bo‘yicha izchil yondashuv afzal bo‘lishi mumkin.
Texnik tahlil ham asosiy qo‘llab-quvvatlash sathlarini ko‘rsatmoqda. Prognozlarga ko‘ra, kumush uchun asosiy sath – har bir troy unsiya uchun 65 dollar, oltinda esa har hafta yopilishida 4 770 dollarga yaqin bo‘ladi.
Aynan ana shu narx darajalari hozirgi pasayishning to‘xtashini yoki kuchayishini belgilab beradi. Biroq, investorlar har doim o‘z mustaqil tahlilini o‘tkazishi lozim.
Keskin pasayishga qaramay, uzoq muddatda kuchli o‘sish ehtimoli mavjud. Bunga dunyodagi davlat qarzlarining o‘sishi, milliy valyuta qadrsizlanishi va oltin-kumush nisbatidagi tarixiy sikllar kabi omillar sabab bo‘lishi mumkin. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi.
Agar o‘tmishdagi nisbiy ko‘rsatkichlar yana takrorlansa, kelgusi o‘n yillikda kumush savdoda yirik o‘sishga erishishi mumkin. Bu esa, 2030-yillarning boshigacha kumush narxlari ancha yuqori darajaga chiqishini anglatadi.
