Argentinalik prezident Xavyer Milei tomonidan qo‘llab-quvvatlangan loyiha natijasida dunyo bo‘ylab yuz minglab odamlar «Libra» nomli memkoin (qiziqarli, ko‘ngilochar token) ga sarmoya kiritganiga bir yil bo‘ldi. Ma’lum bo‘lishicha, bu loyiha «Rag pull sxeması» (investorlarni aldash orqali barcha pullarni olib qochish) bo‘lib chiqdi.
25 yoshli chililik Alfonso Gamboa Silvestre ham ko‘p savdogarlar singari katta zarar ko‘rgan. Ushbu token savdosi va tezlik bilan barbod bo‘lishi natijasida u 10 000 dollar yo‘qotgan. Shundan keyin u kriptovalyuta sohasi bilan butunlay xayrlashgan.
Prezident tomonidan qo‘llab-quvvatlash xaridlar to‘lqinini keltirib chiqardi
O‘tgan yilning 14 fevral kuni, ya’ni Sevgi bayrami (Valentin kuni)da Gamboa Silvestre kompyuterda savdo qilayotgan edi. Kun odatdagidek boshlangan, biroq to‘satdan unga Telegram ijtimoiy tarmog‘i orqali ochgan kriptovalyuta guruhlaridan bildirishnoma keldi.
U xabarni ochdi va shunday mazmundagi jumlani o‘qidi: «Argentina Prezidenti kripto-token chiqardi». Gamboa Silvestre buni aniqlash uchun darhol X ijtimoiy tarmog‘iga (ilgari Twitter deb nomlangan) kirib, bu xabar to‘g‘riligini tekshirishni boshladi.
Avvaliga unga Xavyer Mileining akkaunti buzilgan bo‘lishi mumkindek tuyuldi. Lekin u Prezidentning tasdiqlangan tvitini va qo‘shilgan «Viva La Libertad Project» (loyiha veb sayti) ni diqqat bilan o‘rganganidan so‘ng, bunday ehtimolni inkor etdi.
Shundan so‘ng, u ushbu tokenni sotib oldi. Umumiy hisobda 5 000 dollar miqdorida sarmoya kiritdi.
«Men ikki marta xarid qildim. Avval kichik miqdorda sotib oldim. Ishonchim komil bo‘lgach, bu [Milei]ning tviti ekaniga ishonch hosil qilgach, yana katta xarid qildim», — deydi Gamboa Silvestre «BeInCrypto» axborot nashriga ispan tilida bergan intervyusida.
Shundan so‘ng, Gamboa Silvestre oilasi bilan kechki ovqatga tashqariga chiqqan, lekin telefonidan ko‘z uzolmagan. «Libra» tokenining narxi tinmay tushayotgan edi; u esa nima qilishni bilmas edi.
Taomnomadan eng yaxshisini tanlash va oilasining tashvishli nigohidan qochish ham oson bo‘lmagan. Shu bois, u restoranning hojatxonasida o‘zini qulflab oldi.
«Avvaliga men tokenning narxi tushib, keyin yana cheksiz ko‘tariladi, deb o‘yladim», — deydi Gamboa Silvestre. «Lekin u shunday bo‘lmadi. Narx pasaydi va pasayishda davom etdi. Natijada 14 fevralim dahshatli kechaga aylandi».
Investorlardan ko‘pchiligi pulini birdaniga olib chiqib keta boshladi, shu jumladan Gamboa Silvestre ham. Natijada u asl sarmoyasiga qaraganda ikki baravar ko‘p zarar ko‘rdi.
Bu voqea ham uning kriptovalyuta ekotizimi bilan uzil-kesil xayrlashishiga sabab bo‘ldi.
Faol savdogardan toʻliq chiqishgacha
Gamboa Silvestre ilk bor kriptosohaga 2016 yilda, asosan qiziqish bilan kirgan edi. Lekin 2022 yilga kelib, bu sohada jiddiy faoliyat yuritib, faol savdogarga aylangan.
Memkoinlar sohasi unga dastlab yaxshi foyda keltirgan edi.
Gamboa Silvestre AQSH Prezidenti Donald Tramp va birinchi xonim Melaniya Tramp tomonidan chiqarilgan TRUMP va MELANIA tokenlariga sarmoya kiritgan ilk investorlar qatorida bo‘lgan. Ushbu tokenlar Donald Tramp prezident lavozimini egallashidan ikki kun oldin chiqarilgan edi.
U yaxshi daromad oldi va «Libra» memkoinida ham voqea yana takrorlanadi, deb o‘ylagan edi.
«Men o‘yladimki, Milei Donald Tramp va Ilon Mask bilan bir necha uchrashuvlar o‘tkazayotgandi. Dedimki, hammasi xuddi oldingi yo‘ldan ketadi, ular ishlani to‘g‘ri olib boradi, men ham pul ishlashim mumkin bo‘ladi», — deya eslaydi Gamboa Silvestre.
Lekin hammasi kutilgandek chiqmadi. Pulini yo‘qotganidan tashqari, Gamboa Silvestre o‘ziga eng qadrli bo‘lgan narsani ham boy berdi: kriptovalyutaga bo‘lgan mehrini yo‘qotdi.
«Libra bilan bo‘lgan hodisadan so‘ng bu sohani butunlay tark etdim. Men haqiqatan ham yoqtirgan, shu orada ancha foyda topgan sohadan voz kechishga majbur bo‘ldim», — deydi u. «Kelajakda o‘zimni faqat shu sohada faoliyat yuritayotgan odam sifatida ko‘rgan edim. Ammo ishonch to‘liq yo‘qoldi».
Hozirda Gamboa Silvestre kriptovalyuta sohasiga faqat bitta yo‘l bilan bog‘langan: Mileiga nisbatan jamoaviy da’vo ishi ishtirokchisi sifatida.
Ma’lumotlar Mileyning da’volariga zid
Gamboa Silvestre Argentina Respublikasida davom etayotgan sud jarayonida yo‘qotgan pullarini qoplash uchun da’vo qilayotgan 212 nafar investorlar orasida.
Garchi Xavyer Milei (Argentina prezidenti) «LIBRA» tokenining investorlar uchun natijasini yanada kichikroq qilib ko‘rsatishga harakat qilgan bo‘lsa-da, raqamlar mutlaqo boshqacha natijani ko‘rsatadi.
«Ripio» (markazlashtirilgan birja) bergan ma’lumotlarga ko‘ra, faqatgina shu birja orqali mamlakatda 1329 nafar fuqaro moliyaviy zarar ko‘rgan. Bu raqamlar Milei aytganidek, faqat ayrim argentinaliklar zarar ko‘rgan, degan da’volarga zid.
Moliyaviy zarar ko‘rganlar faqat argentinaliklar emas edi. Bosniyadan Livangacha, Avstraliyagacha bo‘lgan joylarda ham investorlar ziyon ko‘rdi va bu holat xalqaro darajada aks etdi.
Amerika Qo‘shma Shtatlarida «Kelsier Ventures» (investitsiya kompaniyasi) bosh direktori va sarmoyadori boʻlgan Heýden Deývisga qarshi alohida jamoaviy da’vo ishi olib borilmoqda. U loyiha ortidagi asosiy tashabbuskor deb gumon qilinmoqda va unga qarshi sud jarayoni davom etmoqda.
Tergov davom etar ekan, ishonch zaiflashmoqda
Libra ishga tushganiga bir yil bo’lganiga qaramay, Xav’er Milei hali ham ushbu token loyihasidagi ishtiroki darajasiga aniq va izchil izoh bermagan.
Da’vogarlarni himoya qilayotgan advokatlardan biri, Agustin Rombola fikriga ko’ra, Milei o‘tgan yil davomida turli vaqtlarda turlicha javoblar bergan.
«Dastlab, bu kazino, dedi. Kazinoda yig‘lamaysan, deb aytdi. Keyin o‘z fikrlarini sotishga haqli ekanini ta’kidladi. Shundan so‘ng, Twitter’ga post yozganida prezidentlik vazifasini bajarmayotganini aytdi. [Shundan so‘ng] u o‘zi ham firibga uchraganini bildirdi», – dedi Agustin Rombola «BeInCrypto» nashriga.
Argentinadagi Libra mojarosining eng faol tanqidchilaridan biri, kongressmen Maksimiliano Ferraro so‘zlariga ko‘ra, Milei bu ishda o‘z roliga doir muhim savolga hali ham javob bermagan.
«Hali ko‘plab savollar javobsiz qolmoqda. Prezidentga kim murojaat qilgan? Unga jamoatchilik tomonidan ochiq bo‘lmagan, 40 dan ortiq belgiga ega [aqlli shartnoma manzilini] qanday taqdim etgan?» – deya ta’kidladi Maksimiliano Ferraro ispan tilidagi intervyusida.
Bu voqea bo‘yicha surishtiruv davom etar ekan, moliyaviy zarar va yo‘qotilgan ishonch hamon hisoblanmoqda.
Gamboa Silvestr va minglab boshqa odamlar uchun Libra nafaqat omadsiz sarmoya bo‘ldi, balki butun kripto olamiga munosabatlarini tubdan o‘zgartirgan burilish nuqtasiga aylandi.
