Brent xom nefti narxi 7,9% ga oshdi, chunki AQSh Eron portlariga dengiz blokadasini joriy qildi.
Bu hodisa yaqindagi eng beqaror va siyosiy jihatdan keskin neft bozorini yuzaga keltirdi.
Vashington chorani ko‘rdi — va neft bozori qizib ketdi
Brent xom nefti narxi hozir juda muhim burilish pallasida turibdi. Mart oyining o‘rtalarida narx keskin oshib, bir barrel uchun 115-116 dollarga yetgan edi, undan keyin esa uch hafta davomida tushib bordi. Lekin bugungi 7,9 foizlik kuchli o‘sish vaziyatni butkul o‘zgartirdi.
Vaziyatga asosiy sabab aniq. 13-aprel kuni «AQSh Markaziy Qo‘mondonligi» (harbiy tashkilot) Eron portlariga kirib-chiqayotgan barcha kemalar uchun dengiz blokadasi kuchga kirganini e’lon qildi. Bu cheklov barcha davlat bayroclari ostida harakatlanadigan yoki kimga tegishli bo‘lishidan qat’i nazar, Arabiston qo‘ltig‘i va Ummon qo‘ltig‘idagi barcha kemalarga taalluqlidir.
Eng muhimi, Xurmuz bo‘g‘ozi ochiq qolmoqda — bu taxminan dunyo neftining 20 foizini tezkor to‘xtab qolishdan saqlab turadi. Biroq, Eron portlari bevosita to‘sib qo‘yilgani natijasida bozor yetkazib berish hajmi qisqardi va allaqachon Fors ko‘rfazi bo‘ylab yuk tashish sug‘urta to‘lovlari oshib ketdi.
Bu vaziyat qanday davom etishi noma’lum, blokada muddati rasmiy qo‘yilmagan. Eron parlamenti spikeri allaqachon javob chorasi ko‘riladi, deya ogohlantirdi va bozordagi ishtirokchilarga «hozirgi yuksak narxlardan bahra olishlarini» aytdi.
Kunlik grafik: Bozor uch haftalik inqirozdan uyg‘onmoqda
Oktabr o‘rtasidan fevralgacha Brent xom nefti narxi sekin-asta o‘sib, 60 va 72 dollar oralig‘ida (yashil to‘rtburchak) harakatlandi. Keyin, fevral oyining oxirlarida, siyosiy vaziyat keskin o‘zgardi va narx bir necha hafta ichida deyarli ikki barobar oshib, 115-116 dollarga (qizil to‘rtburchak) yetdi.
O‘sha cho‘qqidan keyin kunlik grafikda pastga qarab tepadan pastroqqa harakatlar (sariq doiralar) paydo bo‘ldi — bu esa, bozorda kuch susayib borayotgan rossiyalik taksimot namunasi bo‘lib xizmat qiladi. Kunlik MACD indikatorlari hanuzgacha 0 dan past va pasayishda; RSI esa 55-60 atrofida bo‘lib, mart oyidagi keskin ko‘tarilish paytidagi haddan tashqari yuqori ko‘rsatkichlardan ancha pastda.
Bugungi katta harakat befarq bo‘lish mumkin emas. Lekin kunlik o‘sish to‘liq tiklanmagan, MACD hali ko‘tarilish tomonga burilmadi. Demak, bu o‘sish davomiy va barqaror ekanini tasdiqlovchi aniq ishoralar hali yo‘q.
4 soatlik grafik: Qisqa muddatli optimistik kayfiyat kuchaymoqda
4 soatlik ko‘rinishni ko‘rib chiqilsa, vaziyat yanada ijobiy. MACD indikatorlari hozir ko‘tarilish tomonga kesib o‘tdi va yashil ustunlar (sariq doira) o‘sib bormoqda. RSI esa 7-8 aprel kunlari juda past bo‘lgan (ko‘k ellips), hozir esa barqaror tiklanmoqda.
Bu qisqa muddatli o‘sish hozirgi siyosiy yangiliklar ta’sirida yuz bermoqda. Biroq, bu harakat kunlik grafikdagi umumiy o‘sish emas, ya’ni muhim pasayish ichida vaqtinchalik tiklanish — to‘liq barqarorlik hali isbotini topmagan.
Qayta-ko‘tarilayotgan narx uchun uchta muhim to‘siq bor. Eng avvalgi daraja — $103-$105 oraliq, hozirda narx shunda harakatlanmoqda. Undan yuqoriroqda, $108-$110 kuchli to‘siq hisoblanadi. $113-$116 esa eng yuqori cho‘qqi bo‘lib (qizil to‘rtburchak), undan o‘tish uchun nihoyatda kuchli harakat kerak bo‘ladi.
Pastga ketishda eng muhim qo‘llab-quvvatlash zonasi $93-$96 (yashil to‘rtburchak) — bu daraja bir necha bor narxni ushlab turgan va aynan shu oraliq optimist investorlar uchun hal qiluvchi. Agar u buzilsa, keyingi yirik yordam $78-$80 da joylashgan. Bu esa dastlabki inqirozdan oldingi asosiy narx oraliqi bo‘lib xizmat qilgan.
Oxirgi natija yangiliklar xavfi bilan bog‘liq. Bozor har ikki yo‘nalishda yangiliklarga juda tez va keskin javob bermoqda. Texnik tahlil to‘liq vaziyatni ko‘rsatib bera olmaydi. Eron tarafidan kutilmagan javob yoki oldindan rejalashtirilmagan diplomatik kelishuv bo‘lsa, barcha rejalar o‘zgarishi mumkin. Bunday paytda ehtiyotkorlik va yangiliklarni kuzatib borish – eng muhim himoya vositasidir.
