AQSh va Eron o‘rtasidagi urush boshlanganidan buyon oltin narxi qariyb 10 foizga tushdi. Bunga neft narxining o’sishi sabab bo’lib, sarmoyadorlarni chetga surdi. Biroq rivojlanayotgan davlatlarda kuchli talab bozorni barqaror tutib turibdi.
«The Kobeissi Letter» (axborot byulleteni) ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi o‘n yilda rivojlanayotgan davlatlar dunyodagi umumiy oltin talabining taxminan 70 foizini tashkil etdi. Bu ko‘rsatkichda, ayniqsa, Xitoy va Hindiston davlatlari alohida ajralib turadi. Chunki ular global oltin xaridlarining deyarli yarmini amalga oshirdi, bu esa ularning bozordagi kuchli taʼsirini ko‘rsatadi.
«X» ijtimoiy tarmog‘ida bizni kuzatib boring — eng so‘nggi yangiliklarni darhol bilib oling
Xitoy va Hindiston oltinga asosiy tarkibiy talabni shakllantirmoqda
Xitoy dunyoda eng yirik ishtirokchi hisoblanadi va u global oltin talabining 27 foiziga egalik qiladi. «World Gold Council» (Jahon Oltin Kengashi) tashkiloti maʼlumotiga ko‘ra, Xitoy Xalq banki mart oyida uzluksiz 17-oy oltin xarid qilishni davom ettirdi.
Xitoy oltin zaxiralarini 5 tonnaga oshirib, jami 2313 tonnaga yetkazdi. Bu davlatning umumiy valyuta zaxirasining taxminan 9 foizini tashkil etadi. Umuman olganda, Xitoy birinchi chorakda yana 7 tonna oltin jamg‘argan.
«Mahalliy oltin narxining sezilarli pasayishi xitoylik investorlarning oltinga bog‘langan ETF fondlariga bo‘lgan qiziqishini kamaytirmadi. Mart oyida «CSI300» (indeks) 6 foizga tushdi va milliy valyuta AQSh dollariga nisbatan 0,8 foizga qadrsizlandi. Bu omillar, AQSh–Isroil–Eron urushidagi xavfsizlikka intilish va mintaqadagi tinimsiz geosiyosiy taranglik bilan birga, mahalliy oltin ETF fondlariga talabni oshirdi. Biz oyning birinchi yarmida pasayadigan narxlardan foydalanib xarid qilish holatlarini ham kuzatdik», — deya taʼkidlaydi blogda.
Hindiston esa dunyoda ikkinchi o‘rinda turadi va global talabning 21 foizini tashkil etadi. «ASSOCHAM» (Hindiston savdo-sanoat palatasi) axborotiga ko‘ra, hindistonlik oilalarning qo‘lida oltin qiymati taxminan 5 trillion AQSh dollariga teng. Bu miqdor dunyoning eng yirik o‘nta markaziy banki zaxiralaridan ham yuqori.
Bundan tashqari, «World Gold Council» tashkilotining hisob-kitobiga ko‘ra, Hindiston oilalari va ibodatxonalarida jami taxminan 25 ming tonna oltin bor. Bu oltinlarning narxi taxminan 2,4 trillion AQSh dollariga teng.
Bu ko‘rsatkich Hindistonning 2026-yil uchun prognoz qilingan nominal yalpi ichki mahsulotining deyarli 56 foizini tashkil qiladi. Bu esa oltinning mamlakatdagi madaniy va moliyaviy ahamiyati chuqur ekanini ko‘rsatadi.
Osiyodan tashqarida, Shimoliy Amerika va Yevropa mintaqalari global oltin talabining mos ravishda 11 va 12 foizini tashkil etgan. Bu ulkan hududlarning uzoq muddatli iste’mol tendensiyalariga nisbatan ta’siri ancha kamligini bildiradi.
Taʼminot nuqtai nazaridan olganda, oltin asosan yer ostidan qazib olinadi va global bozordagi jami ishlab chiqarishning 74 foizini tashkil etadi. Qit’alar bo‘yicha eng katta ishlab chiqaruvchi Afrika — ulushi 26 foiz. Keyingi o‘rinda Osiyo (19 foiz). «Hamdo‘stlik davlatlari» (Mustaqil davlatlar hamdo‘stligi), Markaziy va Janubiy Amerika har biri taxminan 15 foizdan, Shimoliy Amerika esa 14 foizni ta’minlaydi.
Xulosa qilib aytganda, geosiyosiy taranglik va neft narxlarining oshishi qisqa muddatda oltin narxiga bosim qilgan bo‘lsa-da, rivojlanayotgan davlatlar, ayniqsa, Xitoy va Hindiston, oltinga barqaror tarkibiy asos bo‘lib qolmoqda. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi – aynan mana shunday davlatlarda boshlanadi.
«YouTube» kanalimizga obuna bo‘ling — yetakchilar va jurnalistlar tahlilidan mutaxassisona bilimlar oling
