Bugun Bitkoin va Efirium bo‘yicha 8,72 milliard dollardan ortiq qiymatdagi optsionlar muddati tugaydi, bu esa fevral oyining eng katta derivativlar voqeasidir.
Muddati tugayotgan optsionlar kriptovalyuta bozorini muhim burilish nuqtasiga olib keldi. Bozorda o‘zgaruvchanlik yuqori, investorlarning ishonchi esa hali zaifligicha qolmoqda.
Fevral oyida 8,72 milliard dollar miqdoridagi muddat yakuni: Bitkoin va Efirium og‘riqli savdo xavfi bilan to‘qnash keladimi?
Bitkoin asosiy ulushni egallaydi: 114 705 ta shartnoma 7,74 milliard dollarlik qiymatga ega va hisob-kitobga yo‘naltirilmoqda.
Efirium ikkinchi o‘rinda turibdi – 478 992 ta shartnoma tahminan 975 million dollar. Ikkalasini birga olganda, ularning muddati tugashi umumiy ochiq foizlar hajmining taxminan 20 foizini tashkil qiladi. Bu esa bozorga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini ko‘rsatadi.
Hozirgi narxlarda ikkala aktiv ham eng ko‘p optsionlar foydasiz tugashing sababi bo‘ladigan «maksimal og‘riq» darajasidan pastda turibdi. Bu «maksimal og‘riq» darajasi — optsionlar qiymatsiz tugaydigan narx darajasidir.
Bitkoin 68 052 dollarga sotilmoqda, bu «maksimal og‘riq» darajasi bo‘lgan 75 000 dollardan past. Efirium esa hozirda 2 035 dollar atrofida, bu uning «maksimal og‘riq» darajasi bo‘lib, 2 200 dollardan past.
Ikkala aktiv bo‘yicha ochiq qolgan call (sotib olish huquqi) optsionlar miqdori ustunlik qiladi. Bitkoinda 66 300 ta call optsion, 48 405 ta esa put (sotish huquqi) optsion mavjud bo‘lib, call va put nisbati 0,73 ga teng. Efiriumda bu nisbat 0,78: 268 642 ta call va 210 350 ta put optsionlar mavjud.
«Deribit» kriptovalyuta birjasi tahlilchilarining ta’kidlashicha, call optsionlari ikkala asosiy aktiv uchun ham ustunlik qilmoqda. Ayniqsa, Bitkoin katta qiymat bilan hisob-kitob bosqichiga kiryapti. Bu omil, agar xavfsizlantirish uchun savdolar ko‘payadigan bo‘lsa, narxlarga bo‘lgan sezgirlikni yana oshirishi mumkin.
Volatillik tafovuti tashvish belgisi sifatida namoyon bo‘ldi
Bu orada, o‘zgaruvchanlik (volatilitet) indikatorlari murakkab manzarani ko‘rsatmoqda. «Deribit» kriptovalyuta birjasi ma’lumotlariga ko‘ra, Bitkoin DVOL (volatilitet indeks) ko‘rsatkichi 53 ni tashkil etadi, taxmin qilinayotgan volatilitet (IV) esa 87,7 foiz darajasida – bu tarixiy ko‘rsatkichlardan yuqori.
Efiriumning DVOL ko‘rsatkichi nisbatan balandroq: 70. Biroq, IV (taxmin qilinayotgan volatilitet) foizi 55,7 bo‘lib, bu uning tarixiy ko‘rsatkichlariga unchalik yaqin emasligini bildiradi.
Shunga qaramay, Efiriumdagi o‘zgaruvchanlik Bitkoindan 15–20 punktga yuqori. Bu esa treyderlar Efirium bo‘yicha muddati tugagan optsionlarda ancha yuqori noaniqlikni hisobga olayotganini anglatadi.
Har ikkala aktivda ham term struktura (ya’ni, vaqtga bog‘liq narxlar o‘zgarishi) kontango holatda – ya’ni, yaqin muddatli optsionlar bo‘yicha o‘zgaruvchanlik ustun. Aynan fevral optsionlar muddati tugashida premium (ustama to‘lov) yuqori bo‘lmoqda.
Qo’rquv kamaymoqda, lekin ishonch hanuz past darajada
Oyning boshida Bitkoin va Efirium uchun 25-delta qiyshayish indikatorlari -30 gacha tushib ketdi. Bu esa narxlarning keskin pasayishi fonida pastga himoyalanish uchun yuqori talab borligini ko‘rsatdi.
Shundan beri qiyshayish indikatorlari barqaror tiklana boshladi va hozir -8/-9 atrofida. Bu esa vahima sababli savdoning biroz tinchiganini ko‘rsatadi. Biroq, indikator hali ham manfiy – demak, bozor butunlay himoyalangan holatdan chiqqan emas. Shu fonida, «Greeks.live» (analitik platformasi) mutaxassislari butun bozorni sekin va sust deya ta’riflamoqda.
Fevral boshida, Bitkoin qisqa fursatda 60 000 dollar psixologik chegarani sinab ko‘rdi va shundan beri bu darajadan biroz yuqorida, zaif harakatlanmoqda.
So‘nggi ikki kunlik o‘sish natijasida o‘zgaruvchanlik oshdi (Bitkoin asosiy optsionlarda IV 47%, Efiriumda esa 65%). Biroq, ishonch hali zaif.
«Narxlarning pasayishi bir oz sustlashdi, biroq bozordagi ishonch sustligicha qolmoqda», – deya tahlil qilmoqda «Greeks.live» analitik platformasi. Ular aytishicha, yirik hajmdagi call optsionlar ayniqsa o‘rta va uzoq muddatli savdolarda ustunlik qilmoqda.
Qiyshayish indikatorlarining tiklanishi potensial pastdan sotib olish harakatlarini ko‘rsatmoqda, biroq ushbu kompaniya bozorda hali ham ayirbosh (pastga qarab harakatlanuvchi) tendensiya kuchli ekanidan ogohlantirmoqda.
Eng muhimi, tahlilchilar ta’kidlashadiki, kriptovalyuta bozoriga yangi sarmoyalar va aniq turtki yetishmayapti. Ijtimoiy tarmoqlarda hali ham pessimistik qarashlar ustun. Bozorda haddan tashqari qo‘rquv asta-sekin yemirila boshlaganiga ishoralar bor, ammo o‘suvchanlikka bo‘lgan ishonch hali mustahkam emas.
Hozirda ham «Bitkoin», ham «Efirium» eng og‘riqli darajalaridan ancha past narxlarda savdo qilinmoqda. Shuning uchun, bugungi fyuchers va optsionlar muddati tugashiga yaqin narxlar yuqoriga harakat qilishi mumkin. Bu esa, investorlar uchun kutilmagan yo‘qotishlarni kuchaytirishi ehtimoli bor.
Biroq talabning past bo‘lishi tufayli fyuchers va optsionlar muddati tugaganidan so‘ng bozorli narxlarning keskin o‘zgarishi sekinlashishi mumkin. Derivativlar, ya’ni hisob-kitob vositalari bozorida xavotir pasayadi, biroq ishonch hali qaytmaydi.
