«Paris Blockchain Week» (tadbirkorlar uchun blokcheyn haftaligi) tadbiri bizga 2026-yilda raqamli aktivlar bozori qanday rivojlanayotganini namoyon etdi. Tadbir davomida aytilgan mavzular asosan tartibga solish, investorlarning talabini o‘rganish, tokenlarni yaratish va o‘sishni ta’minlash uchun zarur sharoitlar haqida bo‘ldi.
«BeInCrypto» (axborot portali) ga eksklyuziv intervyu bergan «KuCoin» (kriptovalyuta birjasi) kompaniyasining Yevropa bo‘yicha boshqaruvchi direktori Sabina Lyuning fikricha, hozirgi bosqich, institutsional investitsiyalarning ko‘payishi va Yevropada eng katta e’tiborni tortayotgan yo‘nalishlar muhim ahamiyatga ega.
Intervyuda, shuningdek, makro miqyosdagi likvidlik (ya’ni, katta miqyosdagi pul oqimi), haqiqiy dunyo aktivlarining tokenlashtirilishi istiqbollari, tartibga solingan raqamli aktivlar o‘sishida Yevropaning roli va Sabina Lyuning fikricha, qo‘shimcha e’tiborga loyiq bo‘lgan bozor taxminlari haqida so‘z boradi.
1-savol. Siz ishtirok etayotgan panel 2026-yil uchun raqamli aktivlar bo‘yicha prognozlarni muhokama qilmoqda. Sizningcha, bu bosqichning boshqa bosqichlardan haqiqiy farqi nimada?
Bu bosqich avvalgilaridan boshqacharoqdir, chunki bozor faolligi endi ko‘proq qisqa muddatli o‘zgarishlarga emas, balki uzoq muddatli rivojlanishga asoslanmoqda. Hozir biz kuchli institutsional ishtirokchilar bilan birga, ommaviy foydalanuvchilarning ham faol bo‘lishini ko‘rmoqdamiz. Bu esa an’anaviy moliya bilan markazsizlashtirilgan moliya yaqinlashuviga olib kelmoqda. Natijada, nafaqat bozor oqimlari, balki mahsulotlarning qanday yaratilishi va ekotizim ichida taqsimlanishiga ham ta’sir qilmoqda.
Bir vaqtning o‘zida, ayniqsa haqiqiy dunyo aktivlarini tokenlashtirish — ya’ni, raqamli ko‘rinishga keltirish — tajriba bosqichidan foydalanish bosqichiga o‘tmoqda. Xususan, bunday talab ortib borayotgani sezilmoqda. Bunga aniq tartibga solish, an’anaviy moliya ishtirokchilarining qatnashishi va blokcheyn infratuzilmasining rivojlanishi yordam bermoqda.
Umuman olganda, asosiy e’tibor mahsulotlarni tarqatish va uzoq muddatli barqaror o‘sish uchun tartibli va qonuniy muhit yaratishga qaratilmoqda.
2-savol. Bu yil ko‘plab bahs-munozaralarda kriptovalyutalarning rivojlanishi makro miqyosdagi likvidlikka bog‘liq ekani ta’kidlanmoqda. Sizningcha, 2026-yilda kengroq likvidlik sharoitlari raqamli aktivlar rivojiga qanday ta’sir qiladi?
Makrolikvidlik — ya’ni, katta miqyosdagi pul aylanmasi — ko‘plab aktivlar sinfidagi kabi raqamli aktivlar bozori uchun ham muhim asos bo‘lib xizmat qilmoqda. Bu har doim investorlarning xavfga tayyorligi, kapital oqimi va qisqa muddatli bozor harakati uchun ahamiyatli hisoblanadi.
Ammo aynan shu bosqichda yana bir muhim jihat bor — texnologik infratuzilmaning rivojlanishi, institutsional ishtirokchilarning ko‘payishi va haqiqiy dunyo aktivlari kabi sohalarda ilg‘or natijalarga erishilmoqda. Bu faqat pul ko‘payishi bilan emas, balki sanoatning ichki kuchli taraqqiyoti bilan bog‘liq.
Likvidlik o‘sish tezligiga ta’sir qilishi mumkin, lekin bu o‘sish barqaror bo‘lishi uchun asosiy omillar — aniq tartibga solish, mahsulotlarning mukammalligi va infratuzilmaning chuqurligi bilan belgilanadi.
3-savol. Haqiqiy dunyo aktivlari (RWAs) kelajakda eng muhim imkoniyatlar sifatida tilga olinmoqda. Sizningcha, bugungi kunda, ayniqsa Yevropada, ularni tarqatishdagi asosiy qiyinchilik nimada?
Haqiqiy dunyo aktivlarini raqamli ko‘rinishga chiqarish (tokenlash) tobora jadal rivojlanmoqda, biroq tarqatishda yana muammolar bor.
Infratuzilma va mahsulotni ta’minlash borasida o‘sish bor, lekin baribir taqsimotning muvaffaqiyati foydalanuvchilar yoki investorlar uchun qulay va aniq tartibga solish doirasida ushbu mahsulotlarga oson kirish imkoni bilan bog‘liq.
Keng ko‘lamli taqsimot uchun infratuzilma, tartibga solish hamda foydalanuvchilarning kirish imkoniyatlari uyg‘un bo‘lishi zarur. Ana shundagina haqiqiy aktivlar investitsiya vositasi sifatida ko‘proq odamlar uchun ochiq bo‘la oladi.
4-savol. Sizningcha, Yevropa tartibga solingan raqamli aktivlar sohasida keyingi rivojlanish bosqichiga yetakchilik qila oladimi?
Yevropa haqiqatan ham tartibga solingan raqamli aktivlar rivojining navbatdagi bosqichida yetakchi rol o‘ynash uchun yaxshi imkoniyatga ega. Bu mintaqa raqamli aktivlar bozorida ishonch va barqarorlikni ta’minlash maqsadida aniq va tartibli yuridik muhit yaratishda muhim qadamlar tashladi. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi — ana shu e’tibor dadil qarorlar qabul qilinishiga turtki bo‘lmoqda.
Raqamli aktivlar bozori borgan sari taraqqiy qilayotgani va institutsional ishtirokchilar soni ko‘payayotgani uchun huquqiy aniqlik yanada muhim ahamiyat kasb etmoqda. Bunday sharoitda platformalar, hamkorlar va investorlar aniq va oldindan rejalashtirish asosida ish yurita oladi. Bu esa uzoq muddatli investitsiyalarning paydo bo‘lishi uchun asos yaratadi.
5-savol. Sizningcha, 2026-yilda qaysi turdagi tashkilotlar bozorning haqiqiy o‘sishiga kuchli turtki beradi?
Yevropada qabul qilingan MiCAR (Kriptovalyutalarni tartibga solish to‘g‘risidagi qonun) doirasida ishlayotgan korxonalar ilgari raqamli aktivlar bilan shug‘ullanmagan jismoniy va yirik investorlar uchun bozorga kirishni osonlashtiradi. Bu orqali ularning ishtiroki oshadi.
Stabil tokenlarning chiqarilishi innovatsiyalar va to‘lov istiqbollarini kuchaytiradi. Buning uchun esa yuqori darajada likvid aktivlarni tokenlash yanada muhim ahamiyat kasb etadi.
Ayni paytda ko‘proq institutsional investorlar raqamli aktivlar sohasiga mablag‘ ajratmoqda. Umuman olganda, bozor yanada yetuk, rivojlangan va keng qamrovli ekotizimga aylanib bormoqda.
6-savol. Bozorga berilayotgan asosiy baho — qisqa muddatli pul jalb qilish emas, balki uzoq muddatli kapitalni qanday qo‘llab-quvvatlashi. Siz bu fikrga rozimisiz?
Qisman, albatta. Uzoq muddatli kapital bozorning chuqurligi, mustahkamligi va barqaror o‘sishini ta’minlaydi, lekin qisqa muddatli sarmoya ham faoliyat uchun muhim ahamiyatga ega. Har ikki turdagi kapital ekotizimda o‘z o‘rniga ega, har xil maqsadli investitsiya ehtiyojiga xizmat qiladi.
Bozor uzoq muddatli sarmoyalarni samarali qabul qilishi uchun ishonch, tartibga muvofiqlik, boshqaruv va ishonchli infratuzilmani namoyish qilishi lozim. Mazkur talablarga javob beradigan platforma va bozorlar keyingi rivojlanishda eng yaxshi pozitsiyani egallaydi. Kriptosohada vaqt – bu nafaqat pul, balki ishonch.
7-savol. 2026-yil oxirigacha oldinga nazar solsak, odamlar qayta-qayta takrorlamasligi kerak bo‘lgan bir bozor taxmini bormi?
Ko‘p uchraydigan bir taxmin shuki, bozor asosan qisqa muddatli, tez qisqa harakatlarga asoslangan, ommaviy investorlar yetakchilik qiladigan tarzda rivojlanishda davom etadi.
Lekin hozir aksincha jarayon ketmoqda: bozor institutsional investorlar va infratuzilma asosidagi yangi bosqichga o‘tayapti. Qarorlar uzoq muddatli sarmoyaga yo‘naltirilmoqda va aniq yuridik me’yorlar asosida amalga oshirilmoqda. Faoliyat nafaqat yangiliklar, balki mas’uliyat bilan belgilanadi.
