Koreya Xalq Demokratik Respublikasi (Shimoliy Koreya) xakerlari o‘tgan hafta «Binance» birjasidan qariyb 6,3 milliard dollarni o‘g‘irladi. Ular birja xodimlarini soxta ish suhbatlari orqali chalg‘itishga muvaffaq bo‘ldi. Hatto ichki Sunʼiy intellekt vositasidan ham foydalanishgan. Pulning katta qismi atigi 20 daqiqa ichida g‘oyib bo‘ldi.
«Binance» birjasiga uyushtirilgan xakerlik hujumi jinoyatchilar qanday qilib milliardlab mablag‘ni tez harakatlantirishi mumkinligini ko‘rsatdi. Shu bilan birga, Sunʼiy intellekt agentlari mustaqil to‘lovlarni amalga oshirishni boshlaganda, moliyaviy tashkilotlar yangi savolga duch keladi: pulni dastur boshqarganida javobgarlik kimda bo‘ladi?
«Merge Madrid» anjumanida «TRM Labs» tashkiloti vakili Giyom Rodenas bu savolga kutilmagan darajada sodda javob berdi.
«Menimcha, siz asosiy shaxs – ya’ni agentni boshqaradigan, unga soddalik berilgan shaxs yoki kompaniyani aniq tasdiqlay olsangiz, yaxshi holatdasiz».
Asosiy qilib aytganda, Sunʼiy intellekt agentini kim boshqarayotganini tasdiqlash kerak. Shunda agent olib borgan operatsiyalarning tarixi, aynan kim uchun va nima maqsadda amalga oshirilganini aniqlashda yordam beradi.
Lekin, Sunʼiy intellekt xato qilsa, kim javob beradi?
«Bu, albatta, million dollarlik savol, to‘g‘rimi?» – dedi Rodenas.
Uning fikricha, dasturda xatoliklar yuzaga kelsa, ishlab chiquvchilar javobgarlikka tortilishi mumkin. Foydalanuvchilar esa, o‘zlari ishlatayotgan moliyaviy protokollarni yaxshi tushunib yetishi muhim.
Markazlashmagan avtonom tashkilotlar (DAOlar) javobgarlik masalasini yanada murakkablashtiradi. Rodenas muammolarning noaniqligi tufayli Yevropa Ittifoqining «MiCA» reglamenti to‘liq markazlashmagan moliya sohasini chetlab o‘tganini aytdi.
Ayni paytda esa, jinoyatchilar an’anaviy xavfsizlik jamoalariga nisbatan tezroq harakat qilmoqda.
TRM Labs tashkiloti hisob-kitobiga ko‘ra, bu yil kriptovalyutadagi xakerlik hujumlaridan o‘g‘irlangan qiymatning 85 foizi Shimoliy Koreya hisobiga to‘g‘ri keladi. Umumiy zarar 8,7 milliard dollar rekord ko‘rsatkichga yetdi, bunda asosiy sabab – «Binance» birjasidagi hodisalar bo‘lgan.
Asrlar davomida faoliyat yuritgan banklar blokcheyndagi xatarlarga tayyormi?
Rodenasning so‘zlariga ko‘ra, jinoyatchilar tobora ko‘proq avtonom agentlardan foydalanib, turli protokollar bilan uzluksiz soatbay hamkorlik qilib, mablag‘larni o‘tkazyapti. Sunʼiy intellekt esa an’anaviy banklarga uyushtirilgan hujumlarda ham ko‘zga tashlanmoqda.
«Agar jinoyatlar doimiy davom etsa, himoyachilar ham tinmay ishlashi kerak».
«TRM Labs» tashkiloti allaqachon, Sunʼiy intellekt yordamida hamyonlarni doimiy kuzatuv va shubhali harakatlarni aniqlash tizimini joriy qilgan. Biroq, Rodenas Yevropa banklarida asosiy muammo innovatsiyaga tayyorgarlik emas, balki yangi tizimlarga osonlik bilan moslashishga bo‘lgan istakda ko‘proq namoyon bo‘layotganini ta’kidlaydi.
«Tayyorgarlikda farq bor, lekin, asosan, istakda farq bor».
Ayrim banklarda blokcheyn bo‘yicha maxsus jamoalar tashkil etilgan. Ba’zi bank xodimlari esa, boshqaruvni raqamli aktivlarning muhimligini tushuntirishga hali ham ishontira olmayapti.
Rodenasning fikriga ko‘ra, kriptovalyuta va an’anaviy pul orasidagi farq tez orada yo‘q bo‘lib ketadi.
«Yaqin yillarda biz uni kripto, raqamli aktivlar yoki boshqa nom bilan atashdan to‘xtaysak kerak. Bu yangi turdagi aktiv bo‘lib, oddiygina pul deb ataladi».
Banklar uchun bunday kelajak dolzarb masala bo‘lib turibdi: moliya tizimini tayyorlash – ya’ni, dasturiy ta’minot inson aralashuvisiz pul harakatlarini boshqaradigan davrda faoliyat ko‘rsatish uchun hoziroq harakat qilish zarur.
