«Bitkoin» (kriptovalyuta) uzoq yillardan buyon xavfsiz aktiv va raqamli oltin sifatida qaralib kelgan edi. Endi esa bu haqidagi qarashlarga shubha bildirilyapti, jumladan taniqli tahlilchi Ran Neyner ham ushbu ilg‘or raqamli tokenning kelajagiga oid savollarni ko‘ndalang qo‘ydi.
Mutaxassislar tushuntirishicha, «Bitkoin» avvalgi o‘rnini endi to‘liq bajarmasligi mumkin va buning sabablari bor. Ular, shuningdek, kriptotizimda yangi davr boshlanganini aytmoqda.
Bitkoinning qadriyat saqlovchi vosita sifatidagi nazariyasi kriptovalyutalar rivojlanishi bilan inqirozga yuz tutmoqda
Amerika Qo‘shma Shtatlari dollarining zaiflashuvi va dunyoda o‘sib borayotgan noaniqliklarga qaramay, «Bitkoin» an’anaviy pul qadrsizlanishiga qarshi ishonchli himoya bo‘la olmadi.
Amerika Qo‘shma Shtatlari dollar indeksi (DXY) 2025-yilda qariyb 9 foizga, 2026-yil boshidan esa yana 2 foizga tushdi. Ammo «Bitkoin» bozor bahosi yil boshidan 20–22 foizga kamaydi va ushbu maqola yozilayotgan paytda 68 255 AQSH dollaridan sotilmoqda. Buning aksiga, oltinning narxi ko‘tarildi va xavf kuchaygan vaziyatlarda o‘zining mustahkamligini yana bir bor isbotladi.
«Bozorda bojlar joriy etilsa, valyutalar o‘rtasida taranglik yuzaga kelsa yoki moliyaviy beqarorlik kuchaysa, ana o‘shanda Bitkoin qadri saqlanadigan ahamiyatli aktivga aylanishi lozim edi. Lekin kapital oqimi oltinga ketdi», — deb yozdi tahlilchi Ran Neyner o‘zining «X» ijtimoiy tarmog‘idagi sahifasida.
Villi Vu va Henrik Zeberg kabi tahlilchilar ham shu nuqtai nazardan chiqib, «Bitkoin» xavfsiz panoh emas, balki yuqori risk va noaniqlik davrlarida o‘zgaruvchanligi kuchli bo‘lgan aktiv sifatida harakat qilayotganini ta’kidlaydi.
«Bitkoin»ning g‘oyaviy jozibasi susaymoqda. Oddiy insonlarning ishtiroki oxirgi yillarda bir necha barobarga kamaydi, ilgari faol da’vat qilgan fidoyilarning aksariyati bozordan chiqib ketishdi.
«Biz ETF tasdiqlanishi uchun kurashdik. Institutsional investorlar uchun kirish imkoniyati uchun ham harakat qildik. Uni rasmiy moliyaviy tizimga olib kirishni istagan edik. Endi bu amalga oshdi. Endi kurash yo‘q… Agar u oddiy pul sifatida ishlatilmasa va bozordagi keskinlikdan himoya vazifasini bajarmasa, unda bu kriptovalyutaning vazifasi nimada?» — dedi Neyner, ETFdan keyingi davrni tub burilish nuqtasi sifatida izohlab.
Institutsional kirish ta’minlandi, biroq o‘z narxiga ega bo‘ldi
Endilikda 11 ta spot «Bitkoin» ETF tasdiqlangan, yirik kompaniyalar hisobida katta hajmda «Bitkoin» saqlanmoqda va kriptovalyutalarga qulay tartibga solish qoidalari joriy qilinmoqda. «Bitkoin» butunlay an’anaviy moliya (TradFi) tizimlariga qo‘shilib ketgan.
Maykl Berri (mashhur investor) ogohlantirganidek, bu o‘zgarish kompaniyalarning balansida «Bitkoin» bo‘lsa, agar bozor davom etib yana tushsa, ular qiymatidan ancha mahrum bo‘lishi mumkin.
«Bitkoin» oltin kabi xavfsiz aktiv bo‘lish vazifasini bajara olmadi, aksincha S&P 500 indeksiga bog‘langan o‘zgaruvchan zahirada o‘ynayapti», — deb xabar berdi «SwanDesk» (kriptovalyutaga oid axborot portali), Maykl Berrining so‘zlariga tayanib, «X» ijtimoiy tarmog‘ida.
Kriptovalyutaning navbatdagi bosqichi: Sunʼiy intellekt va mashinalarga mos moliya yangi narrativ o‘zgarishi davrida
Neyner kelajakni «Bitkoin» «qadriyat saqlovchi vosita» bo‘lishida emas, balki sunʼiy intellekt agentlari asosidagi yangi iqtisodiy tizimda ko‘radi.
Sunʼiy intellekt bilan boshqariladigan millionlab kichik elektron to‘lovlar real vaqtda amalga oshiriladi. Buni tez, moslashuvchan va dasturlashtiriladigan to‘lov infratuzilmasi talab qiladi. Aynan blokcheyn tarmoqlari bunday ehtiyojni qondira oladigan yagona texnologiya sifatida ko‘rilmoqda.
«AI (sunʼiy intellekt) agentlari banklardan foydalanmaydi. Ular bank kartalarini ishlatmaydi. Ular tez va dasturlashtirish mumkin bo‘lgan hisob-kitob tizimiga muhtoj bo‘ladi. Bu esa kriptovalyuta asosidagi infratuzilma», — dedi Neyner.
«Bitkoin» o‘zining dastlabki missiyasini saqlab qola olmayotgan bir paytda, kengroq kripto-infratuzilma yangi raqamli iqtisodiyot uchun asos bo‘lishi mumkin.
Mutaxassislarning fikriga ko‘ra, hattoki Bitkoin o‘z ahamiyatidan judo bo‘lsa ham, markazlashmagan tarmoqlar, altkoinlar va blokcheynga asoslangan yechimlar sunʼiy intellekt asrida haqiqiy foyda va daromad modelini taqdim etishi mumkin.
Ran Neynerning tahlili kripto sohasiga tub burilish kelayotganini ko‘rsatadi. «Bitkoin» endi avvalgidek g‘oyaviy harakatlantiruvchi kuch bo‘lmasligi mumkin, biroq butun sohaning istiqboli bitta token bilan cheklanib qolmaydi. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi — bu kriptotizim rivojlanishining asosiy mezonlari bo‘lib qolmoqda.
