Hisobotlarga ko‘ra, «Block» kompaniyasining (texnologik kompaniya) rahbari Jek Dorsi 2025-yil sentyabr oyida o‘tkazgan oflayn uchrashuvi uchun 68,1 million AQSH dollari sarfladi. Bu miqdor taxminan 200 xodim uchun yillik maoshga teng. Atigi besh oy o‘tib, ushbu kompaniyada ishchilar soni 40 foizga qisqartirildi.
Ushbu voqealar zanjiri tanqidga sabab bo‘ldi va endi kengroq munozaraga sabab bo‘ldi: bu «Sunʼiy intellekt» (AI), korporativ madaniyat va moliyaviy mas’uliyat masalalarini kun tartibiga olib chiqdi. «Tvitter» (ijtimoiy tarmog’i) asoschilaridan biri va hozirda «Block» kompaniyasining bosh direktori bo‘lgan Jek Dorsi Silikon vodiysidagi (texnologiyalar markazi) kompaniyaning strategiyasi tufayli hali ham e’tibor markazida qolmoqda.
Block kompaniyasining 68 million dollarlik ziyofati, 4 000 ishdan bo’shatish va sunʼiy intellekt bahonasi: Jack Dorsey Silikon vodiysi uchun yangi qoidalarni o‘rnatdimi?
Dorsining so‘zlariga ko‘ra, tanlov ikki yo‘ldan birini tanlash edi: birin-ketin qisqartirish, bu esa xodimlar kayfiyatiga salbiy ta’sir qilishi mumkin edi, yoki qat’iyatli, birdaniga qisqartirish. Shu yo‘l bilan «Block» kompaniyasi “o‘z sharoitlarimizga asoslanib o‘sish” imkonini topadi.
U ishdan bo’shatishlar kelajak sari yo‘naltirilgan o‘zgarish — sunʼiy intellektga va “agentik” ya’ni, avtomatlashtirilgan ish jarayonlariga o’tish sifatida tasvirladi hamda kompaniya xodimlariga yo‘llagan eslatmasida: “100 kishi + sunʼiy intellekt = 1 000 kishi,” deb bayon qildi. «Tvitter» (ijtimoiy tarmog’i) asoschisi Jek Dorsi fikriga ko‘ra, sunʼiy intellekt asosidagi aqlli vositalar va ixcham, soddaroq jamoalar birgalikda ishlarni tez va samarali bajarishning yangi modelini yaratadi.
«Uoll-strit» (moliya bozori) bu yangilikka tezda ijobiy javob berdi. «Block» kompaniyasining «XYZ» aksiya narxi bir soat ichida 20-23 foizga oshdi va kompaniya umumiy qiymati taxminan 6 milliard dollarga ko‘paydi. Bu har bir qisqartirilgan lavozim uchun o‘rtacha 1,5 million dollarga teng korxona qiymati deganidir.
Block kompaniyasining 68 million dollarlik ziyofati tanqidlarga sabab bo‘ldi
Ayni paytda Jek Dorsi an’anaviy korporativ me’yorlarni o‘zgartirayotgan tadbiri bilan keng jamoatchilikning noroziligiga va yangi bahslarga sabab bo‘ldi.
2025-yil sentyabrida, sobiq «Tvitter» (ijtimoiy tarmog’i) bosh direktori Jek Dorsi Block kompaniyasida o‘tkazilgan tadbir uchun 68,1 million dollar sarfladi. Bu miqdor 200 xodimning yillik ish haqi bilan tenglashtiriladi.
Uch kun davom etgan bu tantana Oklend (AQSH) shahrining markazida o‘tkazildi. Festivallik ruhdagi tadbirda mashxur san’atkorlar Jey-Zi, Anderson Paak, T-Pain va Soulja Boy chiqish qilishdi. Unda dunyoning turli burchaklaridan 8 000 nafar xodim ishtirok etdi.
Bu ziyofat, rasman «Block» kompaniyasi moliyaviy hisobotida 68,1 million dollarga yaqin umumiy ma’muriy xarajatlar sifatida qayd etilgan va ko‘plab noroziliklarga sabab bo‘ldi.
Ijtimoiy tarmoqlarda ishtirokchilar uni “aqldan ozgan” va “g‘alati” deb atashdi. Aksariyat foydalanuvchilar bu kabi bayram va mas’uliyat o‘rtasidagi farqni tanqid qilishdi, ayniqsa, keyingi qisqartirishlar tufayli bunga yanada jiddiy qarashdi.
Ko‘pchilikka ko‘ra, 68 million dollarlik ziyofatdan so‘ng ijro etilgan ommaviy ishchi qisqartiruvi siyosatchilar va rahbariyatning ustuvor yo‘nalishlari borasida xavotirli xabar beradi, yetakchilik tamoyillari haqida savollar tug‘diradi.
Bu voqea pandemiya davridagi ortiqcha kengayish va rahbarlar istagichiligining xavfini ko‘rsatmoqda. Tanqidchilarning aytishicha, qisqartirishlar aslida bir necha yillar davom etgan ortiqcha xodim yollash va samarali boshqarilmaslik natijasida yuzaga kelgan muammolarga tuzatish kiritishdir.
Boshqa tarafdan esa ba’zan bu qisqartirishlar sunʼiy intellekt nomi bilan oqlanayapti, ya’ni ichki tizimdagi muammolarni Yangi texnologiyalarga bog‘lab ko‘rsatish, ya’ni “AI-washing” deb ataluvchi holat, deb baholanmoqda.
«Sam Altman ilgari shunday degandi: ‘Ayrim kompaniyalar ishchilar qisqartirilishini sunʼiy intellekt sabab deb ko‘rsatishmoqda, holbuki, bu qisqartirishlar allaqachon rejalashtirilgan edi yoki shunchaki sodir bo‘lardi.’ U bunday xatti-harakatlarni “AI-washing”, yaʼni sunʼiy intellekt imkoniyatlarini ortiqcha ko‘rsatish va biznesdagi muammolarni yashirishga urinayotganlik deb ta’riflaydi. Shunchaki aytib o‘tdim”, — deydi Grem Stefan.
Shunga qaramasdan, «Coinbase» (kripto-birja) ning ilk bosh texnologiya direktori Balaji Srinivasan bu holat butun texnologiya sohasida sunʼiy intellekt asosidagi unumdorlik va kichikroq jamoalar davri boshlanayotganidan dalolat beradi, deydi.
«Block» kompaniyasining ishdan bo‘shatilganlar uchun taklif etgan tovon paketlariga 20 hafta ish haqi, 6 oy tibbiy sug‘urta, kompaniya hissadoshlik (aksiyalar) va o‘tish davri uchun 5 ming dollar yordam kiradi — texnologik soha uchun bu juda saxiy hisoblanadi.
