«The New York Times» (gazeta) nashrining xabar berishicha, Eron tomonidan Xurmuz bo‘g‘oziga tarqatilgan minalar hozirda mamlakatning mazkur dengiz yo‘lidan foydalanish imkoniyatini kengaytirishiga to‘sqinlik qilmoqda. Chunki Tehron barcha minalarning aniq joylashgan hududini aniqlay olmayapti, deb ta’kidlashmoqda AQSh rasmiylari.
Ushbu fakt fonida, ikki davlatning yuqori darajadagi delegatsiyalari Islombodda uchrashib, harbiy harakatlarni to‘xtatish bo‘yicha muzokaralar boshlaydi. Muzokaralarda har qanday sulh uzoq davom etadimi yoki yo‘qmi, sinovdan o‘tadi.
Eron Xurmuz bo‘g‘oziga joylashtirgan minalarini o‘zi ham aniqlay olmayapti
«The New York Times» (gazeta) manbasiga ko‘ra, Eron AQSh va Isroil tomonidan 28-fevral kuni zarba berilgandan so‘ng, ixcham kemalar orqali Xurmuz bo‘g‘oziga minalar tarqatgan. AQSh rasmiylari ba’zi minalar joylashuvi aniqlanmagan va ular oqim bo‘ylab drift qiladigan tarzda o‘rnatilgan bo‘lishi mumkinligini ta’kidlashmoqda.
Minalarning tartibsiz joylashtirilishi Tehron kutmagan muammolarni yuzaga keltirdi. Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Arag‘chiy, Tehron kemalarning bo‘g‘ozdan o‘tishiga “texnik cheklovlar hisobga olingan holda” ruxsat berishini aytdi. AQSh rasmiylari “texnik cheklovlar” iborasi Eron o‘z minalarini lokatsiyalash va tozalashda qiynalayotganini anglatishini bildirishdi.
Voqealar davomidan xabardor bo‘lish uchun X ijtimoiy tarmog‘ida bizni kuzatib boring
Bu holat Eron tomonidan e’lon qilingan boj tizimiga ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri putur yetkazmoqda. Ushbu tartib bo‘yicha, neft ortilgan tankerlar Eron davlat idoralariga yuk tafsilotlarini elektron pochta orqali yuborishi kerak, so‘ng esa har bir neft barrelli uchun Bitkoin orqali 1 AQSh dollarini to‘lashi kerak. Bu tizim sanksiyalarni chetlab o‘tish uchun ishlab chiqilgan edi.
«The Hormuz Letter» (ijtimoiy tarmoq axborot loyihasi) ta’kidlaganidek, jang harakatlari boshlanishidan oldin bo‘g‘ozdan kuniga taxminan 20 million barrel neft o‘tar edi. Shu tartibda yiliga 7,3 milliard AQSh dollar atrofida daromad olish mumkin edi. Lekin hozirda minalarning aniq joylashuvi noma’lum bo‘lib turgani uchun ushbu bojdan potensial daromad faqat nazariy hisoblanadi.
AQSh va Eron o‘rtasidagi sulh muzokaralari bosim ostida boshlanmoqda
Har ikki davlat yuqori martabali delegatsiyalari sulh muzokaralari uchun Islomobodga yetib kelgan. AQSh delegatsiyasiga vitse-prezident Jey Di Vens, Stiv Witkoff va Jared Kushner boshchilik qilmoqda. Eron tomonidan esa Parlament spikeri Muhammad Bog‘ir Qolibof va Abbos Arag‘chiy muzokaralarda ishtirok etmoqda.
«Donald Tramp» (siyosatchi, sobiq prezident) bo‘g‘ozni “to‘liq, tez va xavfsiz ochish”ni sulhning asosiy sharti sifatida talab qilmoqda. Ammo har ikkala tomon ham minalarni tozalash bo‘yicha yetarli texnik imkoniyatga ega emas.
“AQSh harbiylari kuchli mina tozalash vositalariga ega emas, faqat mina tozalash qurilmalari o‘rnatilgan qirg‘oq hududida harakat qiluvchi kemalardan foydalana oladi. Eron ham, hatto o‘zi joylashtirgan minalarni ham tezda tozalash imkoniga ega emas,” – deyilgan xabarda.
Mina muammosi iqtisodiy oqibatlarga ham olib kelmoqda. «BeInCrypto» (kripto yangiliklar portali) yaqinda bo‘g‘ozning yopilishi shuningdek, global o‘g‘it va alyuminiy zanjirlariga ham jiddiy zarar yetkazganini, bu zarar neft narxidan ham oshib ketganini ta’kidladi.
Islomobod minalarni doimiy va xavfsiz tozalash hamda bo‘g‘ozni ochish bo‘yicha aniq mexanizm ishlab chiqa oladimi-yo‘qmi, bu sulh 22-apreldan keyin ham saqlanib qolish-qolmasligini belgilaydi.
