Kriptovalyuta bozoridagi uzoq surilgan pasayish butun sohada qo‘rquvni kuchaytirdi. Aktivlar narxining tushib borishi investorlarning portfellarini kamaytirdi, bu esa sarmoyadorlarning ishonchini pasaytirdi.
Bunday noaniqlik sharoitida «Arkham» (tahliliy kompaniya) olti strategik yo‘nalishni aniqladi. Ushbu yo‘llar yordamida bozor ishtirokchilari kriptovalyuta bozoridagi ayirbosh (pasayuvchi) davrda yo‘naltirilgan harakat qilib, foyda olishlari mumkin.
Ayirbosh bozor sharoitida harakat qilish uchun 6 muhim strategiya
«Arkham» tushuntiradi: Ayirbosh bozor — bu shunday davrki, aktivlar narxi yaqin vaqtdagi eng yuqori nuqtalardan 20% yoki undan ko‘proqqa pasayadi va uzoq muddat davomida pastga qarab harakat qiladi. An’anaviy moliya bozorlarida bunday pasayishlar hafta davomida yoki yillab saqlanib qoladi.
Kriptovalyuta bozorida esa bunday pasayishlar ko‘proq keskin bo‘ladi, chunki bu sohada narxlar juda o‘zgaruvchan. Kompaniyaning ta’kidlashicha, kuchli ayirbosh bosqichlarda aktivlar narxi tez-tez 70% dan 90% gacha tushib ketishi odatiy hol.
«Ayirbosh bozorida narxlar doim pastroq yuqori va past nuqtalarni ko‘rsatadi, natijada uzoq davom etadigan pastga harakatlanish (downtrend) vujudga keladi. Ko‘plab vaqt oralig‘ida narx harakati aynan shunday kechadi… Bunday paytda savdo hajmlari ham kamayadi, chunki aksar ishtirokchilar o‘z pozitsiyalaridan chiqib ketadi yoki yangi xaridlarni to‘xtatib turadi. Likvidlik darajasining pasayishi esa narxlarning yanada o‘zgaruvchan bo‘lishini kuchaytiradi,» — deyiladi hisobotda.
«Arkham» shuningdek, ayirbosh bozor sharoitida qat’iy riskni boshqarish va ehtiyotkor strategiyalardan foydalangan ishtirokchilar uchun savdo imkoniyatlari ham paydo bo‘lishi mumkinligini ta’kidladi. Hisobotda treyderlar ta’sir doirasini to‘g‘ri boshqarib, ayirbosh davrda ham foyda olishlari mumkinligi uchun bir qator yondashuvlar ko‘rsatilgan.
1. Qisqa muddatli sotuv (aktivlarni qarzga olib sotish)
«Arkham» — tahliliy kompaniyasi — fikriga ko‘ra, narxlarning tushib borishidan foyda olishning eng oddiy usullaridan biri bu — short-sotish. Ya’ni, raqamli aktiv qarzga olinadi, hozirgi narxda sotiladi va keyinroq narx tushganda arzonlashtirilgan narxda qayta sotib olinib, asl egalik qiluvchiga qaytariladi. Narxdagi farq esa treyder uchun sof foyda bo‘lib qoladi.
Shu bilan birga, «Arkham» ogohlantiradiki, short-sotish bilan shug‘ullanish xavfi katta. Chunki aktivlar narxi nazariy jihatdan cheksiz o‘sishi mumkin — bunday holatda yo‘qotishlar cheklanmagan bo‘ladi.
«Shuning uchun treyderlar o‘z ulushlarini to‘g‘ri aniqlashi va riskini cheklash uchun stop-loss (cheklangan zarar) buyruqlaridan foydalanishi lozim», — deb yozadi kompaniya.
2. Opsionlar va teskari mahsulotlar
Risklarni yanada yuqori nazorat ostida ushlamoqchi bo‘lgan treyderlar uchun «Arkham» put-optsion va invers mahsulotlarni misol qilib keltiradi.
«Bu mahsulotlarning ikkovi ham narxlar pasayganda o‘z qiymatini oshiradi, lekin ular buni turlicha mexanizm orqali amalga oshiradi. Short-sotishdan farqli ravishda, ular bo‘yicha yo‘qotishlar chegaralangan — ya’ni, treyder yo‘qotishi mumkin bo‘lgan pul miqdori, faqat investitsiya qilgan mablag‘ bilan cheklanadi», — deya bildiradi «Arkham».
Qo‘shimcha tushuntirish uchun: put-optsion xaridorga, aktivni muayyan (oldindan kelishilgan) narxda va belgilangan muddat ichida sotish huquqini beradi. Agar bozor narxi putning narxidan pastga tushsa, optsionning qiymati oshadi. Bunda treyderning maksimal yo‘qotishi — faqat shartnoma uchun to‘langan pul (optsion premyasi) hisoblanadi.
Invers mahsulotlar asl aktivning harakati teskari tarafda bo‘lishiga mo‘ljallangan: ya’ni, aktiv tushsa, invers mahsulot yuqoriga ko‘tariladi. Ko‘p hollarda bunga invers ETFlar kiradi — ular kundalik asosda aktiv narxiga teskari natijani aks ettiradi va odatiy short-sotishni ochmasdan turib, pasayishdan foyda olish imkonini beradi.
3. Diapazonda savdo qilish
Shuningdek, «Arkham» kamroq o‘zgaruvchan ayirbosh bozorida narxlar aniq chegaralar (qo‘llab-quvvatlash va qarshilik darajalari) doirasida harakat qilayotganda «diapazonda savdo qilish» strategiyasidan ham foydalanishni taklif qiladi. Bunday vaziyatda treyderlar, narx quyi chegaraga yetganda sotib olib, yuqori chegaraga chiqqanda sotishi mumkin.
Kompaniya fikricha, bu usul narxlar yonma-yon harakat qilayotgan (yirik pasayishlarsiz) paytda samarali bo‘ladi. Tez tushib ketish holatida esa, texnik diapazonlar buzilib, bu usul ishonchli bo‘lmasligi mumkin.
4. To‘planish
Faol savdo tashqarisida esa, «Arkham» tanlab yig‘ish strategiyasining ahamiyatini ham ko‘rsatadi. Hisobotga ko‘ra, bunday yondashuv daromadni darhol olish emas, balki sifatli aktivlarni arzon narxlarda to‘plab borish orqali kelajakdagi o‘sishga tayyorlanishni nazarda tutadi.
«Darhol foyda olishga urinishdan ko‘ra, ushbu usul treyderni keyingi buqa bozoriga tayyorlaydi. Ayirbosh davrida intizomli yig‘ish sabrli investorlar uchun tarixan katta daromadlar keltirgan, ammo bu yerda eng muhim jihat — to‘g‘ri aktivni tanlash,» — deyiladi kompaniya xulosasida.
5. Steyblkoin foiz daromadlari
Yana-da ehtiyotkor ishtirokchilar uchun «Arkham» — tahlil kompaniyasi — barqaror qiymatli tokenlar (stablecoin) orqali daromad olish strategiyasidan foydalana olishlarini bildiradi. Hisobotda quyidagilar aytiladi:
«Ayirbosh bozorida barqaror token bo‘yicha daromadlar kamayishi mumkin, biroq asosiy kapitalni barqaror tokenlarda saqlash va shu bilan birga daromad ham olish yangi imkoniyatlar uchun sarmoya miqdorini asta-sekin oshirishga imkon yaratadi.»
6. Skalp savdosi va kunlik savdolashuvlar
«Arkham» shuningdek, ayirbosh bozorda qisqa muddatli savdo (scalping va kunlik savdo strategiyalari) ham imkoniyatlar yaratishini ta’kidladi. Bu strategiyalar uzoq muddatli trend o‘zgarishini kutmasdan, qisqa oraliqlardagi narx harakatlaridan foyda olishga mo‘ljallangan.
Kuchli beqarorlik davrida narxlar birdan pastga va yuqoriga harakat qilishi, shuningdek, likvidlikning vaqtincha kamayishi va vahima tufayli sotuvlar ko‘pligi sababli tez-tez foydali kirish va chiqish nuqtalari yuzaga keladi.
«Ayirbosh davrda ayrim savdo sessiyalarda takrorlanuvchi naqshlar yuzaga chiqadi. Bu esa, qisqa muddatli tajribali treyderlar uchun muntazam ravishda kichik foydalarni yig‘ib borish imkonini beradi», — deya qayd etadi «Arkham» tahlil kompaniyasi.
Skalperlar odatda bir necha daqiqa ichidagi kichik narx tafovutlaridan foyda olishga harakat qilishadi. Shu bilan birga, kundalik treyderlar esa kun davomida yuz beradigan katta narx o‘zgarishlaridan foyda olishni maqsad qilishadi.
Yakunda, «Arkham» (analitik kompaniya) shuni ta’kidladi: ayirbosh (pasayish) bosqichida savdo qilish muhim xavflarga ega. Past likvidlik — bozor ishtirokchilarining faol emasligi — narx farqlari va savdo narxlari siljishiga olib kelishi mumkin.
Xuddi shu paytda, zararlar ortib borishi savdogarlar hissiyotini oshiradi va psixologik bosimni kuchaytiradi. Natijada, ko‘plab treyderlar o‘z rejasidan voz kechishi va intizomini yo‘qotishi ehtimoli ortadi.
