«Harvard» universiteti (oliy taʼlim muassasasi) iqtisodchisi Kennet Rogoff fikricha, xitoy yuanasi besh yil ichida global zaxira valyutasiga aylanadi. Uning taʼkidlashicha, Xitoy prezidenti Si Szinpin tomonidan yuanani xalqaro darajada rivojlantirishga ochiq chaqiriq bu borada burilish nuqtasi hisoblanadi.
Kennet Rogoff dunyo bo‘ylab sarmoyadorlar AQSH dollaridan uzoqlashishga harakat qilayotganini aytdi. Shuning uchun Xitoyning bu yo‘nalishda harakat boshlashi ayni vaqtda to‘g‘ri bo‘ldi.
Xitoyning zaxira valyuta maqomiga erishish yo’li
Yaqinda «South China Morning Post» gazetasi (ommaviy axborot vositasi)ga bergan intervyusida Rogoff Xitoy amalga oshirishi kerak bo‘ladigan asosiy qadamlarni sanab o‘tdi. Pekin davlat obligatsiyalari bozorini xorijiy sarmoyadorlar uchun ochishi kerak bo‘ladi. Bundan tashqari, xalqaro ishtirokni kengaytirish uchun oldi-sotdi bozorlari va foiz stavkalari bo‘yicha kelishuvlarni ham tashkil etish zarur.
Kennet Rogoff kapital bozorlarini to‘liq ochish majburiy emasligini ta’kidladi. Masalan, AQSH ham 1970-yillarda xorijiy investitsiyalar uchun ko‘plab cheklovlarni saqlab qolgan edi, biroq shu vaqtning o‘zida ham dunyodagi yetakchi zaxira valyutasi maqomini saqlab qoldi.
Xitoy, shuningdek, SWIFT tizimidan mustaqil moliyaviy infratuzilmani yaratishi kerak. Rogoffning ta’kidlashicha, zamonaviy blokcheyn texnologiyasi bor tizimlarni ancha arzon narxda qayta ko‘chirib yaratishga imkon beradi. Mamlakatning Xalqaro Banklararo To‘lov Tizimi (Cross-border Interbank Payment System) esa allaqachon ushbu harakatlar uchun asos yaratmoqda.
Kriptovalyutaning dollar qadrsizlanishidagi o‘rni
Kennet Rogoff kriptovalyutalar valyutalar o‘rtasidagi raqobatga qanday ta’sir qilayotgani haqida ham fikr bildirdi. U jahon «ko‘ngir underground iqtisodiyoti» (noqonuniy yoki yashirin iqtisodiyot) umumiy ishlab chiqarishning qariyb 20 foiziga teng ekanligini hisoblab chiqdi. Bu esa kamida 20 trillion AQSH dollariga to‘g‘ri keladi.
Kriptovalyutalar, ayniqsa barqaror tokenlar (stablecoin), allaqachon noqonuniy bitimlarning muhim qismini o‘zlashtirib bo‘lgan. Oldin bunday jarayonlarda asosan naqd pul ishlatilgan bo‘lsa, hozirgi raqamli aktivlar tezroq va kuzatib bo‘lmaydigan imkoniyatlar taqdim etmoqda.
Stablekoinlar uchun davlat tomonidan tartibga solish vaqti yetdi
Biroq Kennet Rogoff ogohlantirishicha, kriptovalyutalar hech qachon dollarni qonuniy iqtisodiyot sohasida to‘liq siqib chiqara olmaydi. Davlatlar bunday vaziyatga yo‘l qo‘ymaslik uchun yetarli nazorat vositalariga ega.
U AQSH tomonidan qabul qilingan «Genius Act» qonunini barqaror tokenlarni tartibga solishda haddan tashqari erkinlikka yo‘l ochayotganini tanqid qildi. Barqaror tokenlarni chiqaruvchisi nazoratidan chiqqandan so‘ng, ularning harakatini aniqlash qiyin bo‘lib qoladi. Rogoff kelajakda qo‘yiladigan qoidalar Markaziy banklar chiqaradigan raqamli valyutalar talablariga o‘xshash bo‘lishini taxmin qildi.
Valyutalar ustunligi uchun kurash jadallashib bormoqda. «Yevropa Ittifoqi» (xalqaro tashkilot) hamda Xitoy moliyaviy tizimlarini AQSH sanksiyalariga qarshi mustaqil va barqaror yaratish uchun harakat qilmoqda.
