AQSH va Yevropa Ittifoqi tomonidan sanksiyalangan rossiyalik milliarder Aleksey Mordaşov bilan bog‘liq 500 million dollarlik «Nord» superyaxtasi hafta oxirida Ormuz bo‘g‘ozidan o‘tdi. Bu voqea G‘arb davlatlari sanksiyalarini amalga oshirishdagi bo‘shliqlarga yana bir bora diqqatni qaratdi.
142 metrli, «Lürssen» kompaniyasi (yaxna kemalar ishlab chiqaruvchi korxona) tomonidan qurilgan ushbu yaxta 24-26 aprel kunlari Dubaidan Maskatga ochiqcha suzib o‘tdi. Ormuz bo‘g‘ozining ikkala tomonida tijorat kemalari harakati to‘xtab qolgan bo‘lsa-da, yaxta avtomatik aniqlash tizimi orqali o‘z joylashuvini ko‘rsatib suzdi.
Qog‘ozdagi sanksiyalar dengizda o‘tkazilmayapti
Aleksey Mordaşov 2022-yildan beri AQSH, Yevropa Ittifoqi va Buyuk Britaniya sanksiyalari ostida. Bunga uning Vladimir Putin (Rossiya prezidenti) bilan yaqin aloqalari sabab bo‘lgan.
Sanksiya ro‘yxatlarida uning «Severstal» (Rossiyadagi eng yirik po‘lat ishlab chiqaruvchi korxona) ulushining taxminan 77 foiziga egaligi, shuningdek, «Bank Rossiya» va davlatga aloqador OAV (omma axborot vositalari)dagi manfaatlari ko‘rsatilgan.
Yaxtaning o‘zi hech qachon musodara qilinmagan. Ochiq manbalardagi reyestrlar Mordaşovni egasi sifatida ko‘rsatmaydi. Kema hujjatlarida «Nord» boshqa bir Rossiya kompaniyasiga biriktirilgan bo‘lib, u Aleksey Mordaşovning rafiqasi Marina Mordaşovaga tegishli. Ushbu tuzilma G‘arb davlatlari tomonidan aktivlarni muzlatishga qarshi himoya sifatida keng baholanadi.
«Reuters» (xalqaro axborot agentligi) xabar berishicha, ushbu kema 24-aprel kuni soat 14:00 atrofida Dubaydan yo‘lga chiqqan. Ormuz bo‘g‘ozidan ertasiga kesib o‘tgan va yakshanba kuni ertalab Maskatga yetib borgan. «MarineTraffic» (real vaqtda kema harakatini ko‘rsatuvchi xizmat) ushbu yo‘nalishni onlayn tarzda kuzatib borgan.
Ormuzdan tanlab o‘tish
13-apreldan buyon AQSH Eron portlariga dengiz blokadasi joriy qilganidan so‘ng Ormuzdagi kema harakati deyarli to‘xtab qoldi.
Kunlik qatnov 140 tagacha kemadan birdaniga bir necha dona kemagacha kamaydi. Hozir yuzlab tankerlar bo‘g‘ozning ikkala tomonida navbat kutmoqda.
«The Independent» (Britaniyadagi axborot nashri) maʼlumotiga ko‘ra, Eron Rossiyaga tegishli kemalarga 2025-yilgi hamkorlik bitimi asosida imtiyozli o‘tishga ruxsat bergan.
«Nord» yaxtasi Eron rasmiylari tomonidan xavfsiz deb e’lon qilingan, Larak oroli janubidan o‘tuvchi yo‘lak orqali Ummon tomon harakatlandi. Bu yo‘l AQSH diqqatini asosan Eron portlari atrofida to‘plagan tekshiruv hududidan tashqarida joylashgan edi.
Ushbu voqea shuni ko‘rsatadiki, murakkab mulkchilik tizimi va xalqaro hamkor davlatlar sanksiyaga tutilgan Rossiya aktivlariga G‘arb tomonidan birgalikda ta’sir o‘tkazilishiga to‘sqinlik qilmoqda.
Shu bilan birga, Fors ko‘rfazining boshqa hududlarida dengiz orqali harakat qilishga cheklovlar kuchayishda davom etmoqda.
