Dunyo miqyosidagi banklarda raqamli aktivlarni qabul qilish endi sinov bosqichidan o‘tdi. Endilikda asosiy savol – qaysi tashkilotlar blokcheyn infratuzilmasini mavjud bo‘lgan, pul o‘tkazmalari, savdo bitimlari va xalqaro savdoni ta’minlaydigan tizimlar bilan bog‘lay oladi?
«Citi» (bank) bu ishni keng ko‘lamda amalga oshirayotgan tashkilotlardan biridir. Ushbu bank «BeInCrypto» (axborot portali) tomonidan tashkil etilgan Institutional 100 Awards 2026 mukofotida Raqamli Aktivlarni Joriy Etish bo‘yicha Yetakchi nominatsiyasiga nomzod bo‘ldi.
| Tuizilgani | Jami aktivlari | Global qamrovi | Asosiy platformasi | Asosiy mahsuloti | Regulyativ doirasi |
| 1812 | $2,6 Trln+ | 160 ga yaqin davlat | CIDAP | Citi Token Services | OCC (nazorat organi), Fed (markaziy bank), FCA (moliyaviy nazorat organi), MAS (regulyator) |
«Citi» raqamli aktivlarga o‘tish holati
Bankning ushbu nominatsiyaga tavsiya qilinishi «Citi Integrated Digital Assets Platform» (CIDAP) — «Citi»ning Raqamli Aktivlar bo‘yicha yagona platformasi va «Citi Token Services» — «Citi» token xizmatlarining naqd pul boshqaruvi, likvidlik, savdo moliyasi va tokenlashtirilgan aktivlar jarayoniga izchil joriy etilayotgani bilan bog‘liq.
CIDAP — bu «Citi» (bank)ning an’anaviy bank tizimlari va blokcheyn tarmoqlari o‘rtasidagi ichki ko‘prik. «Citi» uni raqamli aktivlarni rivojlantirish strategiyasining asosi sifatida ta’riflaydi. Tizim to‘lov xizmatlari, kapital bozorlar, qimmatli qog‘ozlar, depozitariy, savdo va valyuta ayirboshlash yo‘nalishlarini qo‘llab-quvvatlaydi.
Bu muhim, chunki ko‘pgina yirik mijozlar uchun kriptovalyutalar uchun alohida ishlash modeliga ehtiyoj yo‘q. Ular blokcheynga asoslangan hisob-kitoblarni, tokenlashtirilgan omonatlarni va raqamli aktiv xizmatlarini hozirgi foydalanayotgan bank tizimlariga birlashtirishni xohlashadi.
Tokenlashtirilgan omonatlarni xalqaro bank tizimiga kiritish
«Citi Token Services» — bankning raqamli aktivlarni amalda foydalaniladigan asosiy infratuzilmaga olib kirayotganining eng yorqin misolidir.
Bu mahsulot blokcheyn va aqlli shartnomalardan foydalangan holda «Citi»ning global tarmog‘ida tokenlashtirilgan omonatlarni boshqaradi. «Citi» 2023-yilda ushbu xizmatni ishga tushirayotgani va pilot loyihasini e’lon qilgan edi. Bu esa, yirik mijozlar uchun naqd pul boshqaruvi va savdo moliyasini zamonaviylashtirishiga yordam beradi.
«Citi Token Services for Cash» mahsuloti mijozlarga «Citi» filiallari o‘rtasida likvidlikni kechayu kunduz, 24/7, uzluksiz o‘tkazish imkonini beradi. «Citi Token Services for Trade» esa tokenlashtirilgan omonatlarni dasturlashtirilgan ko‘rinishda uzatishni ta’minlaydi. Shuningdek, aqlli shartnomalar orqali xizmat ko‘rsatuvchilarga bir zumda to‘lovlarni amalga oshirish imkoniyatini yaratadi.
«Biz o‘zimizning raqamli, yagona global tarmog‘imizdan foydalangan holda butun «Citi» tarmog‘i va moliyaviy institut mijozi uchun 24/7, deyarli bir lahzada chegaralararo to‘lovlarni yo‘lga qo‘yyapmiz — korporatsiyalar va moliyaviy tashkilotlar bir necha soniya ichida millionlab dollarlarni o‘tkazishlari mumkin», – dedi Debopama Sen («Citi» banki To‘lov va Xizmatlar boshlig‘i).
Bu naqd pul mahsuloti ayniqsa muhim. Chunki u xalqaro bank tizimidagi eng eski muammoni hal qiladi: likvidlik ko‘pincha ish vaqtidan, banklarning balans sanalaridan va bozor vaqtidan chiqib qoladi.
«Citi» 24/7 USD Clearing tizimining «Citi Token Services» bilan integratsiyasi tanlangan bozorlarda «Citi» va boshqa bankdagi hisoblar o‘rtasida likvidlikni deyarli kechiktirmasdan o‘tkazishga yordam beradi.
Savdo moliyalashtirish blokcheynga o‘tyapti
«Citi»ning raqamli aktivlarni joriy etish hikoyasi savdo moliyalashtirish sohasiga ham taalluqlidir.
Bank «Citi Token Services»ning dastlabki sinovida «Maersk» (logistika kompaniyasi) va kanal boshqarmasi (davlat organi) bilan bank kafolatlari va kredit xatlariga o‘xshash raqamli yechim ustida ishladi. Ushbu pilot tokenlashtirilgan omonatlar va aqlli shartnomalardan foydalangan holda xizmat ko‘rsatuvchilarga shu zahoti to‘lovlarni amalga oshirdi. «Citi» ushbu jarayon bir necha kunlik ishlovni bir necha daqiqaga qisqartirishi mumkinligini bildirdi.
2026-yilda bank ushbu sohada yana bir yirik bosqichga chiqdi va tokenlashtirilgan veksellarni sinovdan o‘tkazdi.
«PwC» (konsalting kompaniyasi) va «Solana» (blokcheyn platformasi) bilan hamkorlikda «Citi» blokcheyn orqali veksellarni token sifatida ifodalash bo‘yicha ichki tajriba o‘tkazdi. Ushbu test chiqarish, moliyalash, tarqatish va hisob-kitob jarayonlarini sinov uchun muhitda amalga oshirishni o‘z ichiga oldi. «Citi» natijalar sintetik ma’lumotlar va ixtiyoriy mijozlar asosida o‘tkazilganini ta’kidladi. Ammo test natijasi butun savdo moliyasining blokcheynga ko‘chirilishi imkoniyatini ko‘rsatdi.
Bu amaliy taraqqiyotdir. Chunki veksellar hâlâ qog‘ozbozlik va qo‘lda bajariladigan ishlar bilan bog‘langan. Ularni tokenlashtirish — egalik, moliyalashtirish va to‘lovlarni aniqlash va hisob-kitob qilishni osonlashtiradi. «Citi» bankining o‘z hisoboti natijalariga ko‘ra, tokenlashtirish jarayonlarni silliqlashtiradi, real vaqtda ko‘rinuvchanlikni oshiradi hamda ta’minot zanjirida risklarni boshqarishni yaxshilaydi.
To‘lovdan tashqaridagi tokenlashtirish
«Citi» tokenlashtirishni yopiq bozorlarda ham sinab ko‘rdi.
2024-yilda bank «Wellington Management» (investitsiya kompaniyasi) va «WisdomTree» (investitsiya kompaniyasi) bilan xususiy investitsiya jamg‘armalarini tokenlashtirish ustida konsepsiyani sinovdan o‘tkazdi. Ushbu test «Avalanche Spruce» (blokcheyn platformasi) institutsional test tarmog‘ida o‘tkazildi. Loyihada aqlli shartnomalar an’anaviy yopiq bozor infratuzilmasida amalga oshirib bo‘lmaydigan yangi imkoniyatlarni yaratish sabablari o‘rganildi.
Test doirasida «Wellington» tomonidan chiqarilgan xususiy kapital fondi tokenlashtirildi va aqlli shartnoma ichiga tarqatish qoidalari o‘rnatildi.
«Citi» aqlli shartnomalar asosida o‘tkazmalar, shaxsni tasdiqlovchi simulyatsiyalangan maqomlarni hamda xususiy fond tokenini avtomatlashtirilgan kredit shartnomasida garov sifatida qo‘llash imkoniyatini ham sinab ko‘rdi. Bu esa «DTCC Digital Assets» (raqamli aktivlar sohasidagi kompaniya) bilan hamkorlikda amalga oshirildi.
Bank darajasidagi keng joriy qilish hikoyasi
«Citi»ning ushbu mukofotga nomzodligi bitta blokcheyn tajribasiga emas. U bank tomonidan raqamli aktivlarni yirik moliyaviy xizmatlar bilan bog‘lash bo‘yicha tinimsiz harakatga asoslanadi.
Bu kompaniya 200 yildan ortiq tarixga ega va deyarli 160 ta davlatda va hududda faoliyat yuritadi. 2025-yil yakunida yillik hisoboti bo‘yicha jami aktivlari 2,657 trillion dollarni tashkil etdi.
Aynan shu miqyos «Citi»ning digital aktivlar sohasidagi faoliyatini ahamiyatli qiladi. Tokenlashtirilgan omonatlar, dasturlashtirilgan to‘lovlar, tokenlashtirilgan savdo moliyasi, yopiq bozorlarni tokenlashtirish va kelajakda raqamli aktivlarni saqlash xizmatlari alohida mahsulot emas. Ular keng qamrovli infratuzilma strategiyasining tarkibiy qismlaridir. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi — barchasi bir tizimda mujassam.
Shuningdek, «Citi» (bank) raqamli aktivlarni saqlash va hisob-kitobdan keyingi infratuzilmaga sarmoya kiritayotgani xabar qilinmoqda. Bu bilan bank mijozlariga odatdagi bozorlar singari o‘z aktivlarini ishonchli saqlash va harakatlantirish imkoniyatini bermoqchi. Bankning aytishicha, mijozlar endi tobora ko‘proq depozitlar, to‘lovlar, investitsiya aktivlari va garovlarni an’anaviy va tokenlashtirilgan shakllar o‘rtasida silliq o‘tkazilishi va kamroq to‘siqlarga duch kelishini kutmoqda.
