«Project Eleven» tashkiloti (tadqiqot markazi)ning eng so‘nggi hisobotiga ko‘ra, Efirium (ETH) tokenlarining taxminan 65 foizi va «Solana» (SOL) tarmog‘ining 100 foizi kvant hujumlariga nisbatan zaifdir.
So‘nggi raqamlar shuni ko‘rsatadiki, blokcheyn tarmoqlari kelajakda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan kvant xavflarini kamaytirish uchun chora-tadbirlarini kuchaytirmoqda.
Efirium va «Solana» kvant xavfi haqida 2026-yilgi hisobotda ma’lumotlar
Hisobotga ko‘ra, Efirium uchta kvant hujumiga zaif ashyolardan (kripto-usullardan) foydalanadi. Foydalanuvchi hisoblarini Elliptik Egri Raqamli Imzo Algoritmi (ECDSA) himoya qiladi. Boneh-Lynn-Shacham (BLS) imzolari esa blokcheyn konsensusida ishtirok etganlarni aniqlash uchun ishlatiladi. Kate-Zaverucha-Goldberg (KZG) majburiyatlari esa EIP-4844 taklifi bilan blok ma’lumotlarini qo‘llab-quvvatlaydi.
Agar kvant texnologiyasiga ega hujumchi tasdiqlovchi (validator)larning BLS kalitlarini qo‘lga kiritsa, u soxta tasdiqlar yaratishi, tarmoqning barqarorligini buzishi va keng ko‘lamli jarimalarga sabab bo‘lishi mumkin. Validatorlarning BLS kalitlari 32 ETH depoziti kiritilganidan boshlab ochiq holda ko‘rinadi.
Eng so‘nggi yangiliklarni «X» ijtimoiy tarmog‘i orqali kuzatib boring
«Solana» tarmog‘idagi zaiflikning sababi – tuzilishiga bog‘liq. Uning Ed25519 algoritmi orqali har bir hamyonning ommaviy kaliti to‘g‘ridan-to‘g‘ri onlayn manzilga kiritilgan. «Bitkoin»ning UTXO modeli esa qisman himoya beradi, chunki sarflanmagan va oshkor qilinmagan kalitlar yashirin bo‘lib qoladi.
“Solana har bir manzil uchun faqat X-turdagi ommaviy kalitni ochadi, shuning uchun butun Solana tarmog‘i kvant hujumlariga ochiq qoladi,” deyiladi hisobotda.
Kvantdan keyingi xavfsizlik rejalari qay darajada?
E’tiborga loyiq jihat shundaki, har ikki tarmoq yaqin kelajakda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan kvant tahdidlariga oldindan tayyorgarlik ko‘rmoqda. «Efirium Foundation» (fond) dasturchilari 2026-yil mart oyida Post-Quantum Ethereum – Kvantdan so‘nggi Efirium veb-saytini ishga tushirgan.
Mutaxassislar L1 (eng asosiy qatlam) protokolini yangilash 2029-yilgacha yakunlanishini kutishmoqda. Barcha funksional qatlamlarning to‘liq migratsiyasi esa undan so‘ng davom etadi.
Aprel oyida «Solana» tarmog‘idagi validator dasturchilari Anza va Firedancer mustaqil ravishda Falcon algoritmini tanladi. Ushbu post-kvant raqamli imzo usuli AQSh Standartlar va Texnologiyalar Milliy Instituti (NIST) tomonidan tasdiqlangan. «Solana Foundation» (fond) o‘z rejasini zarur paytda ishga tushirishga tayyor deb e’lon qilgan.
“Kvant kompyuterlar hali yaqin yillarda paydo bo‘lmaydi va agar paydo bo‘lsa ham, «Solana» tarmog‘ini yangilash uchun barcha zarur bilim va yechimlar tayyor,” deydi guruh vakillari.
«Project Eleven» tashkiloti (tadqiqot markazi) uchta ehtimoliy «Kuni-Q» ssenariysini ishlab chiqqan: eng optimist ssenariy – 2030-yil, o‘rtacha holat – 2033-yil va eng so‘nggi xavotirli manzara – 2042-yil. Kompaniya o‘z bashoratlarini faqat har yili oz-ozdan rivojlanish bo‘ladi deb faraz qilgan va katta ilmiy yutuqlar bo‘lmaydi deb hisoblaydi.
