Bir tadqiqotchi «Bitkoin»ni himoya qiladigan kriptografiyani buzishga kichik, ammo ahamiyatli qadam tashladi. Biroq, bu da’vo haqiqatan ham muhimligi borasida ijtimoiy tarmoqlarda eʼtirozlarga sabab bo‘ldi.
«Project Eleven» tashkiloti, Giankarlo Lelli ismli tadqiqotchiga ochiq kalitdan yopiq kalitni kvant kompyuteri yordamida chiqarib olgani uchun 1 «Bitkoin» «Q-Kun mukofoti»ni topshirdi.
Kvant sohasida kichik yutuq, ammo uning isboti yuzasidan katta bahs
Sinovda atigi 15-bitli elliptik egri chiziq ishlatildi. Bu ko‘rsatkich «Bitkoin» va aksariyat blokcheyn tizimlarida ishlatiladigan 256-bit standartdan ancha kichikdir.
Ushbu kompaniya bu natijani hozirgacha ochiq ko‘rgazmada namoyish etilgan eng katta kvant hujumi deb atadi. Ular, ishlar endi nazariyadan amaliyotga o‘tmoqda, deb hisoblashmoqda.
Biroq, bu imkoniyatlar o‘rtasidagi tafovut juda katta. 15-bitli kalitda atigi 32 000 dan ozgina ko‘p ehtimol bor. Bitkoinning xavfsizligi esa shunchalik katta sonlarga bog‘langanki, hozirgi texnika ularga kuch ishlatib, buzishga yetmaydi.
Tanqidchilar bu da’volarga tezda e’tiroz bildirishdi. E’lon ostida jamoa izohi paydo bo‘lib, amal ko‘proq oddiy klassik tekshiruvga tayanishi, to‘liq kvant hisoblashdan foydalanilmagani ta’kidlandi.
Sodda qilib aytganda, kvant tizimi hujumning eng murakkab qismini o‘zi bajarmagan bo‘lishi mumkin.
Bu tafovut juda muhim. Haqiqiy kvant hujumlarida, raqamli imzolar xavfsizligini ishonchli buzish uchun Shor algoritmi ishlatiladi. To‘liq bo‘lmagan yoki aralash yondashuvlar bunday imkoniyatni yetarli darajada ko‘rsatmaydi.
Lekin, bu natija umumiy tendentsiyani tasdiqlaydi. Oldinroq o‘tkazilgan ko‘rsatmalar undan ham kichik kalitlarni buzishga erishgan. Shu bilan birga, tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, amaldagi kriptografiyani buzish uchun zarur uskunalar oldin o‘ylanganidan kam bo‘lishi mumkin.
Hozircha «Bitkoin» uchun hech qanday zudlik xavfi yo‘q. Lekin bu bahs uzoq muddatli muammoga e’tibor qaratadi. Markazlashmagan tarmoqlarda kriptografiyani yangilash jarayoni sekin va murakkab bo‘ladi, hatto xavfsizroq alternativalar mavjud bo‘lsa ham.
Ayni paytda xulosa yorqin emas: kvant sohasidagi taraqqiyot haqiqat, lekin uning amaliy ta’siri hali uzoq va bahsli qolmoqda.
