AQShda isteʼmolchilar kayfiyati rekord darajada past bo‘ldi: aprel oyida u 47,6 ga tushib ketdi. Bu natija «Michigan universiteti» (ta’lim muassasasi) tomonidan 74 yil davomida oʻtkazilayotgan soʻrovlar tarixidagi eng past koʻrsatkich bo‘ldi. Hatto 2008-yilgi inqiroz yoki COVID pandemiyasi davridagidan ham kuchliroq tushkunlik qayd etildi.
Iqtisodchilar ushbu tarixiy pasayish sababini Eron bilan davom etayotgan urush, energiya narxlarining tez oʻsishi va davomli inflyatsiya bilan bogʻlashmoqda. Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, mart oyiga nisbatan indeks 10,7 foizga qisqardi. Bunda daromad, yosh va siyosiy qarashidan qat’i nazar, barcha demografik guruhlar va barcha tarkibiy qismlarda pasayish sodir bo‘ldi.
Inflyatsiya Kutilmalari Neft Narxlari O’sgani Sari Keskin Oshdi
Bir yil davomida inflyatsiya kutilmalari aprel oyida 4,8 foizga yetdi. Bu esa mart oyidagidan bir foiz yuqoriroq. «Michigan universiteti» (ta’lim muassasasi) tadqiqot guruhiga ko‘ra, bu ko‘rsatkich 2025-yil avgustidan buyon eng yuqori prognozdir.
Uzoq muddatli inflyatsiya kutilmalari ham ko‘tarilib, 3,5 foizni tashkil etdi. Bu 2025-yil oktyabridan buyon eng yuqori ko‘rsatkichdir. «Vanguard» (moliyaviy xizmatlar ko‘rsatuvchi tashkilot) iqtisodchilari bunday o’zgarishni klassik stagflyatsion zarba sifatida ta’rifladi. Ular buni aynan Eron bilan bog‘liq urush ortidan energiya narxlarining oshishi bilan bog‘lashdi.
Neft narxlarining oshishi tufayli transport va oziq-ovqat narxlari ham har yoqda qimmatlashdi. Oila byudjetlari endi katta bosim ostida qoldi — oziq-ovqat va benzin uchun to‘lovlar doimiy ravishda oshib bormoqda.
Xazina obligatsiyalari daromadi ushbu ma’lumotlarga darhol javob berdi. Investorlar «Federal zaxira tizimi» (markaziy bank tashkiloti) yozda foiz stavkalarini sekinroq pasaytiradi deb hisoblashni boshladi. Bunday qaror inflyatsiya xavfi va iqtisodiy noaniqlik kuchayayotgani bilan bog‘liq.
Sarflashdagi Qisqarish Kengroq Iqtisodiyotga Tahdid Solmoqda
AQShda aholining deyarli 27 foizi ixtiyoriy xarajatlarni qisqartirdi. Bu haqda «Ernst & Young Parthenon» (konsalting kompaniyasi) o‘tkazgan so‘rov natijasini «Kobeissi» (analitik axborot tarmog‘i) maktubida eʼlon qilindi. Ko‘plab oilalar endi asosiy mahsulotlar — oziq-ovqat, dori-darmon va ijara haqini boshqa, talablari past xarajatlardan ustun qoʻyishmoqda.
Kayfiyatdagi bunday tushkunlik barcha siyosiy qarashlar, daromad darajasi, yosh va taʼlim darajasidan qat’i nazar tarqaldi. Bu holat tahlilchilarni xavotirga soldi, chunki ular kayfiyatni uy xo‘jaliklarining xarajat qilishdagi xulqini erta belgilovchi indikator deb hisoblashadi.
Tarixdan ma’lumki, isteʼmolchilar kayfiyati sustlashganda odatda xarajatlar qisqaradi. AQSh iqtisodiy faoliyatining qariyb 70 foizi ham aynan isteʼmolchi xarajatlariga bog‘liq. Endi Federal zaxira tizimi (markaziy bank tashkiloti) inflyatsiya xavfini iqtisodiy o‘sishning sekinlashishi bilan muvozanatlashtirish bosimiga duch keldi.
Kripto bozorlar ham bu bosimni bilvosita his qildi. Bitkoin urush avjiga chiqqan paytda 66 ming dollardan pastga tushdi, biroq sulhga umid kuchaygani sayin narx ozgina o‘zini tikladi.
Prezident Donald Tramp (AQSh davlat rahbari) Eron bilan nozik sulh eʼlon qilganini ma’lum qildi. Bu xabar aksariyat so‘rov natijalari yig‘ilgandan so‘ng, maʼlum bo‘ldi. Shu kelishuv davom etsa, may oyi natijalari tiklanishi yoki yana ham pasayishi mumkin.
Yaqqol oldinda bo‘lgan haftalarda aktiv bozorlari va ayniqsa K shaklidagi kripto bozori uy xo‘jaliklari ishonchi yomonlashganiga qaramay, mustaqil harakatlana oladimi yoki yo‘qligi sinovdan o‘tadi.
