«Telegram» (ijtimoiy tarmoq) asoschisi Pavel Durov Yevropa Ittifoqi va Buyuk Britaniyaning davlat tashkilotlarini ijtimoiy tarmoq rahbarlariga norozilikni bostirish uchun yashirin kelishuvlar taklif qilishda aybladi. U «bolalarni himoya qilish» niqobi ostida senzura amalga oshirilayotganini ta’kidladi. «X» (ijtimoiy tarmog’i, oldingi nomi «Twitter») egasi Ilon Mask ham ochiqdan-ochiq uni qo‘llab-quvvatladi.
Pavel Durovning bu bayonotlari Fransiya davlat tashkiloti prokurorlari Ilon Maskni «X» (ijtimoiy tarmog‘i) platformasi orqali bolalarga nisbatan zo‘ravonlik materiallari va chuqur soxtalashtirish (deepfake) tarqatilgani bo‘yicha ko‘ngilli ravishda so‘roq qilishga chaqirgan kun bilan bir vaqtda yangradi.
Durov: Davlat idoralari bolalar huquqlarini PR vositasi sifatida ishlatyapti
Pavel Durov o‘zining bir necha postlarida Yevropa hukumatlarida kuzatiladigan aniq tartib haqida fikrini bayon qildi. Unga ko‘ra, davlat tashkilotlari avval ijtimoiy tarmoq rahbarlariga norasmiy tarzda kelishuvlar taklif qiladi va kontentga cheklovlar qo‘yishni so‘raydi.
Agar bunday cheklovlardan bosh tortilsa, rahbarlarga nisbatan bolalar huquqlarini himoya qilish qonunlari asosida jinoyat ishlari ochiladi.
«Kim qarshilik ko‘rsatsa, hammaga: “Bu hammasi bolalar uchun!” deya javob beriladi. “Bolalarni himoya qilish” endi qonuniy va axborot maydonida (PRda) odatiy bahona va niqob sifatida ishlatilmoqda», — deb yozdi Durov o‘zining «X» ijtimoiy tarmog‘idagi sahifasida.
Pavel Durovning aytishicha, bolalarni himoya qilish haqidagi so‘zlar ota-onalarning instinktiga ta’sir qiladi va bu orqali jamiyat a’zolarining internetda kuzatuv va raqamli huquqlarga oid tub masalalarni o‘ylab ko‘rishiga to‘sqinlik qiladi.
Pavel Durovning o‘zi 2024-yil avgust oyida Parij aeroportida Qo‘shma Shtatlarning maxsus xizmatlari tomonidan qo‘lga olingan va 12 ta ayblov, jumladan bolalarga nisbatan suiste’mol qilingan materiallarni tarqatishda ayblangan.
2025-yil noyabrida unga qo‘yilgan sayohat taqiqi olib tashlandi, biroq tergov hali ham davom etmoqda. Pavel Durov yaqinda e’lon qilishicha, unga jami 12 dan ortiq ayblov qo‘yilgan va har bir ayblov uchun 10 yilgacha qamoq jazosi tayinlanishi mumkin.
Ilon Mask Durovning tanqidiga to‘liq qo‘shilib, uni qo‘llab-quvvatladi. Alohida holda u Fransiyaning «X» ijtimoiy tarmog‘iga nisbatan olib borayotgan tergovini «siyosiy hujum» deb baholadi.
«AQSh Adliya vazirligi» davlat tashkiloti Fransiyaning yordam so‘rovidan bosh tortib, bu jarayonni «Qo‘shma Shtatlarni siyosiy mazmunga ega jinoyatchilik ishlariga tortish urinishlari» deb atadi.
Bu fikr almashinuvi Buyuk Britaniyaning Bosh vaziri Keyr Starmer 16-aprel kuni Dauning-stritda o‘tgan uchrashuvida «X» (ijtimoiy tarmog‘i), «Meta» (ijtimoiy tarmog‘i va texnologik kompaniyasi), «Snap» (ijtimoiy tarmog‘i va texnologik kompaniyasi), «YouTube» (video platformasi) va «TikTok» (ijtimoiy tarmog‘i) rahbarlariga murojaat qilib, bolalarning platformalarda bo‘lishi zarar keltirishi mumkinligini, shunday bo‘lsa bunday ijtimoiy tarmoqlardan ularni umuman cheklab qo‘yish afzal bo‘lishini aytdi.
«Menga ma’lumki, ota-onalar ijtimoiy tarmoqlardan farzandlari xavfsizligi uchun xavotirda. Ular to‘g‘ri qilib, tezkor choralar ko‘rilishini kutishadi. Bugun men «X» (ijtimoiy tarmog‘i), «Meta» (ijtimoiy tarmog‘i va texnologik kompaniyasi), «Snap» (ijtimoiy tarmog‘i va texnologik kompaniyasi), «YouTube» (video platformasi) hamda «TikTok» (ijtimoiy tarmog‘i) rahbarlarini jiddiy harakat qilishga chaqiraman. Men bolalarni onlayn himoya qilish uchun nima qilish kerak bo‘lsa, barchasini qilaman», — dedi Starmer o‘zining «X» ijtimoiy tarmog‘idagi sahifasida.
Yevropa davlat tashkilotlari bolalarni himoya qilayaptimi yoki raqamli platformalarga nazoratini kuchaytirayaptimi — bu savol Fransiya tomonidan «X» (ijtimoiy tarmog‘i) va Durovga oid ishlar davom etar ekan, yana uzoq vaqt muhokama etiladi.
